Zoram Kohhranah tluksanna a thleng ṭan ta em ni?
Tun hunah Mizoram sawrkar chu ram sakawr zualko vanglai ang maia hmanhmawhin, insiam ṭhatna lamtluangah a tlan mêk niin a lang. Tun hma aṭang tawhin kan ram siam ṭhatna lam hawi kan sawina reng rengah, Zoram kohhran (denomination zawng zawng huap sawina) siam ṭhat lam hawi thu erawh kan sawi tel lo châwk! Zoram kohhrante hi siam ṭhat ngaiah kan ngai lo pawh a ni mahna! Mahse, kohhrana inhmang ik tân leh kohhran kal phung zir ve ngai ik tân erawh, Zoram kohhranteah hian siam ṭhat ngai thil tam tak an awm tih hai rual a ni si lo. Eng ang pawhin sawrkar hi siam ṭha mah ila, kohhran kal phung leh kohhran mipui siam thar an nih si lo chuan, kan ram kan siam tharna kawng zawh dan hi a khingbai ngei dâwn tih a hriatsa tlat a ni.
Nepotism hluar êm êmna – Sawrkara ruling induhsakna uchuak kan sawi uar êm êm laiin, kohhran hna laka induhsakna uchuak thleng ve chamchi erawh kan sawi lang ve ngai lo! Probationary Pastor leh, kohhran pisa lama thawktu lak danah kohhran hruaitute laichin leh an hmelhriatte’n duhsak an hlawhin, hna an hmu awlsam êm êm zawk hi engtia thleng thei nge ni ngai le? Kohhran chuan thlei bik a nei thiang lo riakah kan ngai vek si a! Mahse, hna hmu thei bik riau an lo awm reng a lo ni! Zoram kohhrana Nepotism a awm leh awm loh chungchang thua sawi duh nei tân hun ka siamah, zawhna chhangtu an tam kher mai! Sawrkar kan sel luai luai laia kohhran ber Nepotism lama a fihlim si lo hi, a rang thei ang bera siam ṭhat a ngai a lo ni.
Kohhran pakhat chuan a ngheta driver lak tawh loh tur tia thu an neih laiin, kohhran hruaitu lian laina hnai tak chu a nghetin driver atâna lak a nih thu leh, kawmiti lamah pawh rik laih a awm thu chhiar tur awmte kha, a ri a mawi lovin a ngaihthlâk a nuam mawlh lo a nih kha. Mahse, Nepotism ngaina tak kohhran hruaitu kan neih miau si chuan, heng thilte hi a la thleng zel lo ang tih a sawi theih loh! Kan ramah hna a vân tawh tlat avangin kohhran kal tlanga hna thawh tur zawng an pung telh telh dâwn a, Sawrkar hluia induhsakna ang, MZU thawktu lak kawnga laina induhsakna uchuak thleng reng ang hi, Zoram kohhranah bu kan khuar nghettir tulh tulh palh ang tih a hlauhawm takzet a ni.
Kohhran hruaitute inlak awfiser-na–Kohhran hmunpuiah kohhran hruaitute inlak awfiser-na a thleng nasa hle! Ni e, tute emaw chuan kohhran lirtheia nihna (designation) tarlan chungchang thute an lo sawi chhuak tawh ṭhin. Hengte hi chhût chian chuan, mahni indah pawimawhna leh miin tu nge ka nih tih an hriat kan duhna hmanrua, Kristian zia lo tak a ni. Sawrkar awfiser-te ang maia enkawl leh chhawnchhaih duhnain kan kohhran hruaitute a kaihruai nasa hle mai. Kohhran hruaitute koh (address) nân Sir tih thumalte hi an hmang ngai ang tihte hi ka lo ring pha hlek lo mai a! Mahse, kohhran huangah lehzel pawh inchung enna/intih Babute-na nunzia leh ṭawngkam hman an lo làwm hle hi, Lal Isua inngaihtlawmna nun nen chuan inpersan tak a ni.
Materialism lamah a tlan nasa – Khawvel changkanna leh nawmsakna (materialism) lamah Zoram kohhran kan intlansiak luai luai lai hian, kan ram hruaitute leh an thawhpuite in sak leh nawmchen dan chiah kan sawi lang duh leh pek a! Kan ram hruaitute’n lirthei an lawmzia kan sawi uar em em laiin, kan pastawr ni thar hlim leh a hluite pawhin lirthei an lawmzia kan sawi leh duh mang si lo. Pastawr quarter hnûm ṭhat theihzia, in chhûng bungraw changkanzia leh kan intuaihnûmsiak dante hi, a khawvel zia riau lo maw? Thlarau bo te, kan kohhrana chanhai leh pachhia te, eizawnna mumal neih loh vanga ruihhlo zuar ta mai te, kohhran mipuite thlarau nun aia lang theia kohhran mawina, biak in ropui leh bungraw changkang leh man to pui pui hmanga inawmtlei thlahlel kohhran hruaitute’n, Zoram kohhran min awp nghet ta tulh tulh a!
Chutih rual vek chuan, kohhran mipuite nghawngkawl bah a rit tulh tulh bawk! Thuthlung Hlui huna Israel fate ang bawkin, thilpêk lam kan uar êm êm a. Kohhran mipui tâna phurrit a nihna lam kan hawi phal meuh tawh lo. Mahse, kan pawisa thawhkhawm hman ral a nih dan erawh, lang theia ropui mawina, nawmsakna leh changkanna, thawktute zinga hruaitute nawmsakna lamah a luangral hnem leh êm êm site hi ngaihtuah chian a hun ta lo maw? Kohhranin kum khat chhûnga sum kan thawh chhuah heti zozai hi, kan kohhrana pachhiate chhawmdawl nân kan hmang phal mawlh lo. Damlo kanna leh, Relief tih hming pu Envelope zawng kan sem ngei e. Ṭanpuina pawh kan inpe ngei alawm. Mahse, miin kawng dik a zawhna tur leh, a lo din chhuah ve theihna tur khawp chhawmdawlna lam erawh khawi kohhran mah hian an hawi mawlh lo a nih hi!
Sual thup tumna a awm ta – Tin, Zoram kohhrante hian kohhrana thil dik lo leh fel lo thleng, huaisen taka hmachhawn ai chuan thup bo an tum ta fo bawk! Pawisa hman khawlohna a lo thlen châng a awm ta zeuh zeuh. Chutiang titute thunun ai chuan zepsak tumna a awm ta ṭhin leh, chutiang titute chunga hremna emaw thununna lek tum aia thup mawi tumna lo awm ta fo maite hi, sawrkara ram hlui zia kan tih nen eng nge a danglamna awm chuang? Kohhran hnuaia rawngbawltu ṭheuh ṭheuh, kohhran kal phunga dik tâwk lo awm sawi chhuaktute chung a rip zawk ta tlat nia langte hi, a va khawvel zia tak êm! Kan Speaker rualte thu sawi tualdawih ta lutuk, fimkhur êm êma an thusawi ngaihthlak a ngai ta fo maite hi, kohhran puipate leh anmahni enkawltute aṭangin zilhhauna an tâwk nia ngaih theih tur ting hian, thil a thleng ta zauh zauh a ni mai lo maw? Insiam ṭhat a va ngai ta ve le!
Lal hrawtna a thleng ṭan – Mi tam tak kâ aṭanga thu lo irh chhuak ṭhin, kan Pastawr-te hi an lalin Pathian rawng an bawl danin leia rorêltute zia a phawk tulh tulh tih thute hi, mêna thlâk liam ngawt loh a hun ta. Hun hmasa lama kan Pastawr-te kha lo tho leh ta se, tun huna an rawngbawlpuite khawsa zia hi Pathian zia nen a inmil thlap e, an tih theih a rinawm loh tulh tulh ta a nih hi. Pastawr-te sum hman ral dan ṭhenkhat i han sawi lang law law teh ang. Zirna sâng zawk ûmin, kohhran thawhlawm tak tak seng ralin, fawren leh phai lamah thiamna sâng zawk zir turin kan intir liam reng a. Mahse, heng thiamna sâng zawk zu hlawh chhuaktute avanga kohhranin thlarau lama hma a sawn phah sawtna, kohhran mipuiin kan hlawkpui phah sawt sawina tur a awm meuh si lo! Cheng nuai tam tak erawh hman ral a ni lawi si a, hengte hi ngun taka kan ngaihtuah a ngai ta.
Kohhran pakhata an Pastawr senior tak chu, US lamah thiamna sâng zawk zir turin a inbuatsaih ta a. Mahse, rawngbawlna hun erawh kum 3/4 bak a nei tawh hauh si lo! A aia junior zawkte hmun kian tura an ngenna chu a hnawl hmak a, sap ram return nih kha a rawngbawlna atân a pawimawh ngang ni tur a ni! Kohhran sum hman ral a nih dante thleng hian, siam ṭhat ngai a va tam êm! Tin, kohhranah hian mi rethei leh hausa kâr a zau tial tial a. Hei hian ni tina kan nunah nghawng a nei nasa hle. Zoramah hian rethei leh hausa kâr a zau tulh tulh dâwn. Chu chu kohhran huangah leh zel pawh hmuh theih a ni ta hi, Lal Isua zirtirna nen chuan inmil lo tak a ni!
Sawi tur a va la tam êm! Tun hunah hian Thlarau Thianghlim uap leh sawizawi Pastawr leh, Upa Zoramah hian an la awm ṭeuh a. Mahse, anni meuh pawh hian kohhran kal phung fel tâwk lo lai an siam ṭha zo ta lo niin a lang. Kohhran pakhat, Roman Catholic chauh a awm lai khân nasa takin kohhran a kal sual tih kan hria. An kal sual ṭanna kawng kan zawh ve mêk lai hian, Zoram kohhrante hi kan harh ngam a ngai ta. Kohhran sawiselna ngawr ngawr a ni lo a, thir a lin laia den tumna a ni zawk. Hawh u, sum pathianna, engkim tehfunga hmanna, a tel lova rawngbawl thei lova inhriatna lak ata, Thlarau Thianghlim thil titheihna leh, Baibul zirtirna dika kir leh duhna thinlung i nei mawlh teh ang u.
A tawp berah chuan hei hi i hria ang u. Pipute nun dan, Rev David Kyles-a’n duhthusam khawtlâng nun (Utopia) thleng teuh ber a lo tihsak hunah khân, khawtlâng nun leh sakhuana kha inrem takin a kal kawp tlat a. Tun hunah erawh chu chu thil awm dan a ni tawh lo. Biak inah chiah sakhuanna kan la vawng a, fel takin kan nung. Mahse, chu nuna chu ni tina kan nunah leh kan ram kalsiamah kan nunpui leh duh si lo. Tun hunah sawrkar hi insiam ṭha eng ang mah se, kohhran ber a insiam ṭhat ve si loh chuan, sawrkar tâna harsatna thlentu tur chu kohhran chhûnga mipuite tho kan ni dâwn tlat a ni. Chuvang tak chuan, Zoram sawrkar leh kohhran hi siam ṭhat ve ve an ngai ta a lo ni e.
- Lalremliana Pachuau