Sorkar thar ka beisei dan

Mizoramah sorkar thar a piang a, a la rei lo va, han fak chiamna tur emaw, han sèl viauna tur emaw a la awm mang lovin a lang. Sorkar thar an han inthlak hian a tir lamah chuan a hma lama mite tih ngai loh thil ṭha danglam bik, tih an tum deuh zel emaw tih tur a ni a. Media leh Social media lam sawi hat tur thil heng inremchenna, inngaitlawmna leh thil hrang hrang a nei ṭhin. Tuna sorkar mekte pawh hian chutiang chu an nei a, hengte hi chu sawi zui vak chi niin a lang lo va, han fak viau tur pawh a ni rih lo ve. A rei ang a, sorkar hlimthla tak tak chu a lang maiin a rinawm. Tun ṭuma sorkarna siamtute lama kan beiseina tlem ka'n ziak ang e.

Sorkar hnathawkte tih kual theih loh sorkar ni se: Mizoramah hian Minister leh MLA heti zat hi kan lo hrawnin kan nei tawh a, an lal hmaa ngaihdan ṭha leh dik hmel tak tak nei pawh hi Minister an han nih hian eng ruai an ni ngai lo. Hei hi a chhan ber nia lang chu, an ram siam tum dan aiah sorkar hnathawkte thu leh hla hmanga ram an enkawl tak zawk vang niin a lang. Minister-ten thil an han zir chiang a, department officer leh civil service lam te hian thil awm dan, thil nih phung, thil harsatzia, a buaithlakziate an lo hrilh hi zawmin, a hmaa mite ang bawk hian an awm ve leh ta mai mai ni berin a lang.

Chu'ngte avang chuan thil ṭha leh ropui em em ti lo hian an term an hmang zo leh mai ṭhin nih ber hi. A ṭhente chu department lama officer-ten therhlo hmangte'n an lo vawm a, department work ṭhenkhatte an mi leh sa, an u leh naute tan thawh tur an pek mai mai hmangte hian officer-te thangah awkin, anni hian an duh duh hian an chai kual a, ram tana thil ṭha tak thawh aiin officer-te nen inhmelhriat ṭha takin an term an hmang zo ta ni berin a lang.

Tun sorkar thar hi chuan officer-te kaihhruai a awm mai lovin, officer te kaihruai zawk turin awm thei se la, thil a tih theih loh dan leh harsat dan an sawi pawhin, a tihtheih dan zawng turin nawr ngam se ka ti ngei mai. Officer te kaihhruai mai mai theih loh Minister, MLA ni ngam se tih hi ka beiseina a ni e.

Sorkar sum dil chhuak tam thei aiin a awmsa hmang thiam ni thei se: Mizorama sorkar awm tawh reng rengin kan ngaihsan leh kan inchhuanna ṭhin chu, Central aṭanga sum dil chhuak hnem thei hi a ni. Tun hmaa kan mamawh leh mamawh vak loh hmanga sum kan dil chhuah vak vak hun kha a liam ta mek a. Kan state chan tur sum pawh dik taka min rawn pein, a chuang bang, ṭawngkam ṭhaa zuk um zui chi kha a bo tial tial ta.

Chumi awmzia chu central aṭanga sum kan hmuh leh kan dawnte hi awmze nei taka hman tur, a hmanna tur fel thlapa pek kan nih tak avangin, heng pawisate hi a nihna tak hman zel hi a ṭul ta khawp mai. Inhampuarna tur sum chuangbang a awm tak loh avangin central aṭanga sum kan dawn ang hi ṭangkai thei ang bera hman zel turin he sorkar thar hi ka beisei a ni. Tin, hei bakah hian central sum ringawt ring lo va, Mizorama kan sum hai luh theihna tur kawngte pawh nasa lehzuala dap dan kawng zawn ni thei se. Sem leh pek chhuah ngawt aiin a thawkchhuak thei tura ṭan min lakpui hi a ṭul tawh a, chutiang tur chuan he sorkar thar hi ka beisei tlat a ni.

Dan a nih anga kengkawh ngam sorkar ni se: Dan hi sorkar department tin chuan an nei ṭha viau vek a, a inziak pawh a kimchangin kan mamawh tur hi chu a kim viau a ni. A buaithlak ta ber chu a kenkawh lam hi a ni fo. Mipuite hian dan hi a dik taka zawm a nih chuan kan zawm thei viau a, phun deuh ṭhin mah ila, ram tana ṭha turah chuan kan zawm thei viau mai. Dan hi rual takin, khauh takin, dik takin kengkawh se la, hmelhriat leh duhsak hi nei bik lo se tu mah kan phun lo ang. Entirnan mai mai, Gas an sem a, mi 15 thleng pek tur a lo ni a, intlar zinga 15 thleng an pek hnuah 16-na chin a daih ta lo a, lungawi takin an haw mai a, a daih tur kha 15-na thleng a ni miau a. Mahse, a hnuah 20-naa intlarte kha an pek thu an hriat leh hian an lung a awi ta lo va, an rilru a na ṭhin. Dan ang thlapa thil tih hian lo tuar deuh mah ila, dan khairual taka kenkawh a nih hian kan rilru a na lo rei lo va, kan hrethiam mai. Duhsak bik, tih bik, thei fal bik an awm hian kan rilru a na ṭhin tih hriain, he sorkar thar hian dan hi rualkhai takin lekkawh mai se tih hi ka beiseina a ni e.

Mipui hruai ni lo, mipui hruai thei sorkar ka beisei: Sorkar hmasaah khan MLA pakhatin, “Mipui ṭha min pe ula, sorkar ṭha kan pe ang che u,” a ti a. Ngaihtuah chian loh chuan a dik hmel viau mai. Mahse, sorkar hruaitute hi mipuiin kan hruai tura kan thlan an ni lo va, mipuite min hruai ṭha tura thlan an ni tih hi an inhriat fo a ṭul. Mipui min hruai ṭhat nan chuan sum leh pai, thuneihna leh thiltihtheihna pawh kan pe sang réng a. Kan hruai theih mai mai tura awm tur an ni lo tih hi sorkar thar hian hria se ka duh takzet a ni. Ram tana ṭha tur hria intiin an in-candidate an ni a, chu an hriat ang chuan min hruai ngam se a lawmam ngawt ang.

Mipui hi chi hrang hrang, duh dan leh ngaihdan inang lo kan ni a, kan ṭhatna tur hian dik leh hriam takin kal ngam se tih hi ka beiseina a ni. Mipuiin dik lo taka kan nawr ṭhin avangin kan ram hruaitute hi kan ti khawlo a, system tharin an thlak ngam loh avangin heti hi kan thleng ta a ni. Mipuite hruai tur, kawng ṭha leh dika hruai thei leh hruai ngam hi kan mamawh tawh takzet a ni. Thlak pawh huam, mipui ep ngam hruaitu ṭha hi he ram hian kan mamawh takzet a ni. Chutiang mi ni tur chuan kan sorkar thar hi ka beisei takzet zet a ni.

- Tetea Pa, Aizawl.