POLICY THAR KAN MAMAWH

Hmân deuh lawk khan Delhi University Linquistic Department-a zirlai, Japan nula, Masako-i chuan Mizo ṭawng zir a duh ve teh tlat a. Mizoram house-ah zirtirtu tur a va zawn chuan, ‘a thlâwna zirtir thei’ an awm thu an lo hrilh a.

Masako-i chhanna erawh chu a dang kher mai, “Japanese-in a thlâwnin thil kan nei ngai lo. Kum 12 ka tlin chinah chuan ka nuin kawr min ṭhuisak pawh inhlawh chawpin a man ka pe zel. Mizo ṭawng min zirtir dawn a nih pawhin a man ka chawi ngei tur a ni. A thlâwna zir ai chuan ka zir lo mai ang,” a ti e, an ti.

Kan kawmchhak lawka awmte rilru chu hetiang hi a ni a. An kawmthlangte erawh hi chuan, “...anni an lal chuan ka dawng ve thei ang... kan mawm ve hun... kan party policy, nuai khat, nuai hnih, nuai thum...” kan ti ṭhin!

Mi tam takin sorkar kan hriat dan hi a mak khawp a, hausa zet, â deuh mai, rawk rawn pawha dá thei lo, a thei apiangin duh tâwka bum theih ang deuh hian kan ngai a ni ber a. A thlâwnin engkim min pe se, nuamsa takin awm ila kan duh a. Kan sorkar chu pa rethei tak, fa sual tak tak ngah zet hi a ang ṭhin. A sorkar ber pawh chu mi dang han thunun kawnga dul lutuk, khawng ṭha ngam mang lo; a fatute tana páwk leh fû si nia kan hriat tlat avangin kan zuam ru deuh bawk si a. Chhungkaw hahthlak tak, hahdam hmêl pawh pu ngai lo hi a ang ṭhin.

Sorkara a ti thei fâl bik, Minister leh MLA, Engineer, Secretary rual leh Director te tlawn reng rengin kan hmanhlel a. Ṭanpuitu nei lo tan chuan a beidawnthlak ngawih ngawih! Chief Minister hmasa, Pu Lal Thanhawla’n, “Insawipui hnam kan ni,” a lo ti pawh kha a dik a, a chhan pawh insawipui kha a sawt ṭhin vang a ni.

A thlâwna thil dawn kan âtchilh dan erawh hi chu khawpui leh district capital-ah te chuan a inphelh ve hret hret tih a hmuh fiah theih tawh a. Tah chuan ngaihtuahna thar kan sên a ṭul dawn ta a ni. Sorkar aṭanga engkim beisei vek ringawt nun hi ringtu nun a nih loh dan pawh kan hrefiah tulh tulh.

UT kan nih laia Home Ministry suma enkawl kan nih vang kha ni maw! Sorkar aṭang hian engkim mai a thlâwn leh man tlâwm êm êma dawn hi kan ṭhan hnan rei ve tawh a! State puitling kan nih hnuin chutiang ngawt chu a ni reng thei tawh si lo! Phunchiarah kan tlâk a, chu chu hriaiin political party hrang hrangte’n eng eng emaw kan tiam ta a. Mipui lah an retheih avangin an thil ît a té tham si, a indâwr tawk te te hi kan indâwr a, a thiam lo zâwk erawh chu politician te kan ni. Kan huaisen hmasa ngam tlat lo alawm!

A thlâwna ‘thil dawn’ leh ‘kan sem’ hian ei rûkna a hring a. Lâkluh leh neih inmil lo hi kawng kawi tinah tawh tur kan awm ta emaw tih mai tur kan ni. Eirute tangka hi eng zat pawh ni se, thlan tuia bual a nih loh avangin a lei tam thei vak chuang lo a, a lei theih chhun pawh chhungkaw chhiatna a ni duh khawp!

Mizo mipuite hi kawng lehlamah chuan enkawl nuam tak, kan sûkthlêk pawh hruaitu azirin an âwn lam chu bawh ruak ruak, kaihhruai leh enkawl nuam deuh kan la ni. Chuvangin, Politician danglam ngam hmuh hi mipuite’n an beisei chho telh telh dawn! Chutiang kawnga hruai dik leh a thiam apiangte dinchanna tur chu kan hmaah a inchhawp mêk a ni.

NLUP, SEDP leh tuna Hand Holding Policy an tih te pawh hi, tum thuhmun; family khat vek an ni. Ziak lamah chuan ṭha tak, practicable chiah si lo niin an ngaih theih. Fiamthu thiam Zephyr Frontman, Mapuia’n “Vawk vulhna pawisa chu min pe se la, hah taka vulh hrep hnua hralh leh tho ai chuan, a pawisa khan vawksa ka lo lei mai ang,” a tih ang deuhvin, kan ram dinhmun enin kan Policy neih ṭha pui pui hi chu factory changtlung zawk leh company lian zâwkte nena kan inremsiam huna hman theih chauh an ni hlawm. Hei hi a nâwlpui sawina a ni.

A tawp nan, mipuite hi naute hnute châwma châwm tum rengna policy ni lo vin, thawk chhuak thei tura sorkarin mipui zirtir zâwk tumna policy kan neih a ngai. Buhfai man tlâwm ûm reng ringawt lo turin Agriculture Department hian khamkhawp thar thei turin min kaihruai se, heti khawpa Vawksa heh hnam hian Burma leh Tripura, Meghalaya Vawk mamawh lo turin AH & Vety-a Doctor rualte hian min chher chhuah tum rawh se. Tlin nawn leh loh hlauhna ‘ráu’ ringawt chang lovin, thil ṭha tiha kan inel a ngai ta a ni.

Ram changkang apiangah mipuite’n sorkar an mamawhna a tlêm a. Keini chu kan Pu te Hulhliap zâr hnuai bêl reng rengin, 'kan in-pâng-aw inzial mup mup' chhûng hi chuan, Korean Film âtchilh hnam hi kan la chuti vak ngai lo ang tih hi, chal kawlha pen ang fawk tluka chiang a ni reng dawn a ni.

- Zobiakvela (Masena)