Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak

RAM HRUAITUTE ṬAWNGṬAINA

Mizoramin State kan nihna lawmna champha, February 20, 2024-niah chuan Lammualah State day of Prayer (Ninevi Challenge) hun hman a ni a, Lammualah chauh ni loin District dangahte pawh urhsun taka he hun hi hman a niin, a hmanna hmun pui ber Lammualah chuan kan ram hruaitu rualte nena hmangin Chief Minister hoa hun hman a ni.

Hun kalta, September 1, 2020-niah khan Mizorama rorelna hmun sang ber Assembly House chhungah kan ram hruaitute chuan ṭawngṭai rualna hun an lo hmang tawh a. He ṭawngṭaina hun hi Rev. C. Lalremsanga, UPC Mizoram General Superintendent kaihhruainaa hman a ni nghe nghein, ani chuan Roreltute chu Pathian ruat an nih thute, rorelnaa thlei bik an neih a thiang lo a ni tihte leh, rorelna chu Pathian ta a nih thute a sawi a. He ṭawngṭai rualna hi Session ṭan hmaa neih a niin hetianga Assembly House meuha ṭawngṭaina neih hi a vawikhatna a ni hial awm e.

Kumina tawngtaina neih erawh Aizawla hmun laili leh remchang tak, Lammualah ram hruaitute chauh ni loin mipui tam tak nena hun hman a ni a, hun hmasaah Rev. Dr. K. Thanzauva chu kaihhruaitu niin Pu Lalduhoma, Chief Minister chu thusawitu a ni. Chhawng thuma hun hman a niin a ruala ṭum thum ṭawngṭaina neih a ni a, saiip puan sin chunga ṭawngṭaina neih a niin hun hmangtu pawh an ṭhahnem hle bawk. Kan CM thusawi hi Lammualah chauh niloin Pulpit tlang aṭang pawha sawi chakawm tak a ni a, Ram chu Lalpa ta a nih dante, ramin a bawhchhiat chuan hremna a tawn dante leh, ram mipuite tihtur thil pawimawh tak takte chu fiah takin a sawi a. A thusawi hma hian Pathian thu erawh a chhiar lem lo ni awm tak a ni a, thinlung hmunkhat pua Lalpa tana maicham buatsaih a nih dan sawiin, kum 1927 aṭanga kum tin March 1 nia khawvel huapa ṭawngṭaina neih a lo nih ṭhin tawh dante a sawi hmasain, ram hrang hrang 127 te’n an lo hman dan sawiin keini pawhin a vawi khatna atan, State Day-ah kan lo hmang ve ta a, kan rama kawng tinrenga Pathian ram a lo thlen theihna atan urhsun taka hman a ṭulzia a sawi.

Pathianin Eden huanah Pathian lalram a din a, chu a lalramah chuan Adama leh Evi-te a dah a, nimahsela anni chuan an lo bawhchhe tain hnawhchhuah an ni a. Chutiang bawk chuan Lal Isua pawhin khawvelah Pathian lalram a rawn din dan tur a sawi lehin ‘I duhzawng vana an tih angin leia mite’n ti ve rawh se’ tih chu Pathian lalram dinna atana thil pawimawh tak a nih dan min hrilh a. He leiah hian Pathian ram kan din hmasak loh chuan chatuan ramah kan lut thei ngai lo ang tih sawiin, Pathian rama chengte chu Hriin a tibuai lo ang a, an damrei bawk ang. Tin, Pathian rama chengte chu mi rethei reng reng an awm lo ang a, hnam tam tak an puktir ang a, anni chuan an puk ve lo ang. An ram chhunga cheng nungcha leh thilsiam tinrengte an dam ang tihte sawiin a ram leh felna zawng hmasa tur kan ni a, chumi hnuah malsawmna dang chu a ṭul ang zelin min pe dawn zawk a ni tiin thiam takin a sawi a. Heng point pawimawh tak tak a sawi lai hian kan ram dinhmunte pawh sawi pah zel bawkin, kan rama Pathian lalram a la thlen lohzia fiah taka a sawi chuan thinlung a hneh hle mai.

Heng thu a sawi zawh hnuah hian Pathian hnena ṭawngṭaina neihna atan Pathian thu paruk: Jeremia 18;7 – 8, 26;13, II Chro 7;14, Joba 3;10, Hosea 6; 1, Joel 2;12 – 13 thute chhiarin ‘Lalpa’n kan ram tidam leh se la, kan ram leh a chhunga thil awm zawng zawngte tidam leh rawh se’ tiin Pathian hnena ṭawngṭaina nei turin mipuite hnenah thu a sawi a, chumi hnuah ṭawngṭai rualna neih a niin amah ngei pawh chu bawkkhupin a ṭawngṭai a, urhsun takin a ṭawngṭai tih pawh kan hmu ṭheuh awm e. Kan Chief Minister ang bawk hian kan Speaker leh Health Minister leh mi dangte pawh urhsun taka an ṭawngṭai lai han hmuh chuan hnuk a ulh thei dawn hial mai.

Ṭawngṭaina hi he Leia thiltihtheihna sang ber (Prayer is the greatest power on Earth) tih angin kan ram hruaitute nena mipui ṭhahnem takin Lammuala ṭawngṭaina an neih hian, thinlung a khawih tak meuh a. Joba anga saiip puan sin chunga ṭawngṭaina hian rah ṭha a chhuah ngei pawh a rinawm. Kan ramah hian kum 1972 aṭangin mahnia rorelna kan neiin, Union Territory-ah khan MLA pawh 30 kan nei nghal bawk a. Nimahsela UT kan nih aṭanga vawiin thleng hian kan ram hruaitute lakah mipui thinlung a dam tak tak thei lo a, ram hruaitute ram hruai danah phunnawina tur kan nei reng ṭhin a ni. Chutianga beiseina sang tak pawh nei ngam tawh lo chunga kan kal laiin, kum 2023 kum tawp lam aṭang chuan sorkar thar kan nei a, chu sorkar chu Party mal sorkar pawh ti loin ‘Mipui Sorkar’ tih a ni nghe nghe. Sorkarna fawng an chelh aṭanga thla hnihna emaw lekah State Day hman a niin anni chuan (a bik takin kan Power & Electric Minister Pu F. Rodingliana bulṭan a ni ber zawk awm e) anmahni chauh pawh ni lo mipui, a thei apiangte tel ve theihna turin Lammualah ṭawngṭaina hun khatiang khan an buatsaih ta a.

Ṭawngṭaina hi thil ropui tak a ni a, a bik takin ṭawngṭaina ngai pawimawh mi ram hruaitute hi an rawngbawlna a tluang bik em ni? tih tur a ni a. US President Eisenhower ngei pawh kha’n a tlangval laiin a chetsual avanga a ke tan ngai khawp tawh chu, ṭawngṭaina avangin a dam ṭhat leh a beisei tlat avangin a chhungte chu tihtakzeta ṭawngṭaina nei tura ngenin damna a lo chang tawh a. Nelson Mandela ngei pawh kha Pathian hnenah ṭawngṭaiin a lo kun fo tawh a, Abraham Lincoln pawhin Pathianah rinna thuk tak neiin darkar tam tak ṭawngṭainain hun a lo hmang fo tawh ṭhin. Mahatma Gandhi ngei pawh chuan tharum tel loa zalenna a beihnaah khan ṭawngṭaina chu a rinchhan pawimawh berah a lo nei tawh a, Queen Elizabeth ngei pawhin ṭawngṭai pawimawhzia hriain Biakinah ṭawngṭaiin hun a hmang fo ṭhin bawk. American Civil Rights Movement hruaitu langsar ber Martin Luther King Jr. ngei pawh kha, dodalna karah pawh ṭawngṭai fan fan mi a niin; George Washington phei kha chuan, "Bible tel loin engtin nge ram a kal theih ang," a ti hial a nih kha. Hetiang hian ram hruaitu tan ṭawngṭai hi a pawimawh em em a ni.

Ram hruaituteah beisei kan nei sang ṭhin a, a dik e. Kan beisei ang ngeia ram an hruai theihna atan kan ṭawngṭaisak fo tur a ni a, kan ṭawngṭaisak mai bakah anmahni ngei pawh Pathian hnenah an ṭawngṭai fo bawk tur a ni. Ṭawngṭaina hi Pathian biakna a ni satliah lo a, Pathian hnena intukluhna leh inhlanna pawimawh ber a nih tlat avangin tu pawh mai hian, Pathian tel loin nikhat pawh kan nun theih lohzia kan hriat a, ṭawngṭaina kan neih fo a pawimawh a ni. Kan ram hruaitute hi mi famkim chu an ni bik hauh lo ang a, nang leh kei hian kan ṭawngṭaipui fo a pawimawh a, an tan Pathian kan auh fo a ṭul bawk a ni.

Tichuan, kan ramah hian Pathian lalram a lo thleng thei ang.

- Mahmuaka Chhakchhuak