NUNGCHATE LAKA KAN CHÊT DANAH BIBLE KAN KALH EM?
Lalpa Pathian hian nungchate hi a ngai pawimawhin a thil siam hi ṭha a ti hle a ni tih chu Bible hmun hrang hrangah kan hmu a; amaherawh chu, kan thu ziah a sei lutuk loh nan, kan Lalpa hian nungchate hi hmangaih leh duat taka enkawl tur kan nihzia min hrilhna Bible chang tlem te chauh i'n tarlang ang.
Bible-a lehkhabu hmasa ber, Genesis bung khatnaa kan hmuh aṭang ringawt pawh hian kan Pathian hian a thil siam – thil nungte a duatzia leh a ngaih pawimawhzia kan hmu a ni, hetiang hian:–
"...savate pawh vàn boruak zau tak, zawl duaiah, lei chungah chuan thlâwk rawh se...Gen.1:20 (b)." Helai thu hi Mizo Ṭawng Bible Lehlin Tharah chuan, "van kum kulh hnuaia lei chungah sava thlâwk sup sup bawk rawh se," tia dah a ni (Hei hian Hebrai ṭawng kal hmang chu a pâwl dik zawk a) Mizoramah hian kan chung lam boruakah hian savate chu an thlawk sup sup em? Tunah chuan an hlâwk sup sup tawh lo ti rawh u. Tun hma kum 40 hmalam nen khaikhin chuan a danglam nasa tawh hle a, Pathian thu kan awih loh rah – hmun ṭhenkhata pengleng leh vamûr thlawk kan hmuh zauh zauh tih loh chu sava thlawk sup sup hi khawchhung chung lamah hmuh tur a vang tawh hle a ni ; kan naupan laia kawlhâwk rual thlâwk (ri hum hum) kan hmuh ṭhin ang pawh kha hmuh tur a awm ta lo; "...sava thla nei tinreng pawh anmahni chi awm dàn tur ang ṭheuhvin a siam bawk," – Gen. 21 (c).
Kan ramah hian tun hma te kha chuan sava chi hrang hrang hi a tam hle a, tunah chuan, Pathian dan pawisa lova mihring nun ràwnna thil tih vangin, a chi a chi-a mangte pawh an awm nual tawhin a lang, research nen chîk takin chhui ta ila, Pathian dan (Pentateuch, the law of Moses) kan bawh chhe nasa tawhin a lang a. Anmahni chi awm dan tur ang taka duh taka Siamtuin a duan pawh a siamtu zahpah lo takin kut thak hnawih nana hmang kan tam ta lutuk hi Pathian pawi sawina rapthlak tak a tling tih hi kan hre lo a ni. Pathian hian mihring chauh inthlah pung turin a ti a ni lo; "....savate pawh leiah pung rawh se" (Gen.1:22 (c) a ti a ni, chutih laiin keini Zofate, Kristian ni bawk si hian Pathian dan kalhin savate lo pun zel chu duh lovin tûr hmang te, thang chi hrang hrang hmang te, sairawkherh chi hrang hrang hmang te, airgun chi hrang hrang leh sava thahna hmanraw chi dang hmang tein nungchate chu suat mang ṭhak pawh hnial lo ni âwm takin kan phil hmiah hmiah hmiah tawh mai niin a lang a, Pathian hi a va zahawm tak êm; min la ngaidam duh ang em tih hi ngaihtuah tham tak a ni.
Thuthlung Thar lamah ""...Thil siam zawng zawngte chuan beisei em emin Pathian fate lo nanna chu an nghakhlel hle si" (Rim 8:19) tih kan hmu a.
He Pathian lehkha thuin a sawi dan hi chuan nungchate leh thil siam dangte chu mihring sualna avang ngeia àn chhe dawng an nih avangin, Krista Tlanna/Chhandamna avanga mihring zalenna chu nungchate pawhin an lo chhawr ve dawn tihna a ni. Lei chu mi sual kuta a awm chhung chuan rannung leh thlaite chuan duat leh enkawl ṭhat an hlawh lo va, mihringin a nawm chen nan chauh a duh a, a hmang a. Krista tlanna kan chan hnu(Zalenna)-ah erawh chuan Eden Huan enkawl tura thu pek leh Nova leh a fate hnena thu pek ang khan, Pathian ta angin, Pathian ropuina tura awm tláng kan ni tih hriain, duat takin kan enkawl hlawm dawn tihna a ni; chu hun chu kan hman mek hi niin, thil siamte hian he zalenna hun hi an nghakhlel êm êm a ni. Paula chuan Kol.1:20 leh Eph.1:10-ah chuan "engkim-vana awm te, leia awm te Kristaa fawk khawm chu Pathian chatuan thil tum leh Pa lung nih zawng tak a ni."
Khawvel hi mihringte tan chauhva siam a ni bik lo va, nungchate nena inrem taka kan chenna tura Lalpa Pathianin a siam a ni tih i hria ang u. Hawh u, saiip puan sinin, mahni ram 'Mizoram' chhung ngeia nungchate chunga kan hleilen tawhnaah hian Pathian hnenah sual thu pha chawiin tih tak zetin ngaihdam i dil ang u. Tun aṭanga nungchate laka khawngaihna leh lainatna kan lantir phawt chuan kan Pathian hian min la ngaidam thei mahna. Chuti ni lova, Nungcha humhalh kawnga Pathian dan leh khawvel lama kan dan (Wild Life Protection Act, etc) kan neih ang te bawh chhe kawpa kan kal luih zel erawh chuan kan tluan hle hi kei ka ring mawlh lo; i inngaihtuah harh ang u.
–Dr J.T.Vanlalngheta,
Member, ASEP (Ram Ngaw leh Nungchate Ṭhian).