MIZORAM BUDGET 2024-25 , BUDGET ESTIMATE PUNNA 1.42% A NI : Budget tharah inrenchemna a langsar - PART–2
Mizoram Legislative Assembly budget session-ah Mizoram Chief Minister, Finance portfolio changtu ni bawk Pu Lalduhoma chuan Mizoram budget 2024-25 February 27, 2024 khan a pharh a.
Tangka kum thar 2024-25 Budget zat chu Rs 14,412.12 crore a ni a, tun 2023-24 budget 14,209.94 crore aia a punna hi Rs 202.18 crore ( 1.42%) a ni. Budget thar sum hman tur duanna lamah inrenchemna chu a langsar leh chhinchhiahtlak a ni. Hetih lai hian hmun ṭhenkhatah kum leh Budget pharh dawna sum dil belhna (Supplementary Demand for Grants) tam tak awm ngei ngei ṭhinah dah tam hmuh tur a awm bawk a, hei hian Revenue Expenditure a rawn vawrh sang ta bawk a ni. Hei hian kum tawp lama dil belh ṭawk ṭhin chu a ti ziaawm ngei tura ngaih a ni.
STATE OWN TAX REVENUE
Mizoram state own Tax Revenue pun chhoh dan hetiang hi a ni.
2018-19 (Actual) Rs 726.70 crore
2019-20 (Actual) Rs 730.98 = 0.56%
2020-21 (Actual)
Rs 647.56 crore = (-) 11.36%
2021-22 (Actual)
Rs 853.92 crore = 31.89%
2022-23 (Actual)
Rs 1,101.82 crore = 29.06%
2023-24 (BE)
Rs 1084.29 crore = 1.59%
2024-25 (BE)
Rs 1,312.42 crore
21.03%
HEADWISE EXPENDITURE
(₹ in lakh)
1. Grants-in-Aids–non salary – 221913.26 = 15.40%
2. Subsidies -
221123.10 = 1.47%
3.Scholarships -
7346.17 =0.51%
4. Grants for creation of Capital Assets 39256.27 = 2.72%
5. Interest Payments 60473.53 = 4.20%
6. Other Revenue Expenditure 102070.80 = 7.08%
7. Infrastructural & Assets 54452.00 = 3.78%
8. Investment 11000 = 0.76%
9. Repayment of borrowings 49,083 = 3.41%
10. Other Capital Expenditure
138035.38 = 9.58%
11. Others 4345.45 = 0.30%
12. Salaries (Incl Wages GIA Gen salary) 459700. 43= 31.90%
13. Pensionery Charges 196572. 00 = 13.64%
14. Medical Treatment 10459.07 = 0.73%
15. Establishment Cost 12309.50 = 0.85%
16. Materials & Supplies 23039.29 = 1.60%
17. Minor Civil & Electrical Works 30032.88 = 2.08%
CHHINCHHIAH ATAN
1. A chunga sum hmanna tur ruahman Sl. No 12–14 te hi Sorkar hnathawk leh pension hlawh, medical treatment te belhkhawm hi Rs 656272.43 lakh a ni a, Establishment Cost nen Rs 668581.83 lakh a ni a, sum hman tur ruahman pumpui aṭangin 46. 39% a ni.
2. Sum puk tawh rulhna (repayment of borrowings) atan Rs 49083.00 lakh = 3.41% a ni a, Interest rulhna ₹ 60473.54 lakh 4.20% dah a ni. A belh khawm chu 7.61% a ni.
CAPITAL RECEIPTS
Capital Receipts hi a pung nen rulh leh tura sum puk, leiba hnutchhiah thei aṭanga sum hmuh a ni. Heng hi Reserve Bank of India leh ram chhung leh pawn financial institutions hrang hrang aṭanga sum puk a nih bakah Sorkar loan pek chhuah rulhna te, disinvestment aṭanga sum hmuh te hi Capital Receipts hnuaia dah a ni. Kum 2024-25 chhunga Capital Receipts aṭanga sum hmuh tum chu Rs 148203 lakh a ni. Kum kal mek 2023-24 chhunga sum puk tum Rs 26871.60 lakh a ni. kiamna hi 69768.6 lakh, 25.93% a ni.
Capital Receipts hnuaia sum hmuh tum lian te chu :
(Rupees in lakh)
a) Market Loans Rs 117000
b) Loans from NABARD Rs 25000
c) Loans from NCDC Rs 500
d) Loans from UIDF Rs 2500
e) Loans from SIDBI Rs 3,000
f) Ways And Means Advance Rs 3
Total Rs 148203.00
REVENUE EXPENDITURE
Revenue Expenditure chu Sorkar inrelbawlna senso–Sorkar hnathawk hlawh, pension hlawh etc, loan pung rulhna, power leina, tui supply na, buhfai leina, district hrang hrang inrelbawlnate hi Revenue Expenditure hnuaia awm a ni.
Kum 2024-25 budget ah hian Revenue Expenditure atan sum ruahman zat Rs 11957.94 lakh a ni a, 2023-24 Budget Estimate 11,200.76 lakh aiin 6.75% in a tam zawk a ni.
Hei hi a chhan nia lang chu a hma lam kum ai pawha tlem zawk Budget tharah hian chhawp chhuah ṭhin chu 2024-25 ah hian rawn dah san tak vang niin a lang.
Revenue Expenditure dinhmun hetiang hi a ni.
2018-19 (Actual)- ₹ 7,505.59 lakh
2019-20 (Actual)- ₹ 9,453.96 lakh
2020-21 (Actual) - ₹ 8,514.79 lakh
2021-22 (RE)- ₹ 10,487.15 lakh
2022-23 (BE)- ₹ 10,006.51 lakh
2023-24 (BE)- Rs 11,200. 76 lakh
2024-25 (BE) - Rs 11957.04 lakh
Revenue Expenditure tam hi budget ṭha a ngaih a ni lo, a chhan chu Sorkar inrelinrelbawlna leh inteltualna atan hman anih ber vang a ni.
CAPITAL EXPENDITURE
Ram hmasawnna ruhrel, ram tana rotling thil (infrastructure and assets) siam leh dinna atan sum hman hi Capital expenditure hnuaia mi a ni. Kawngpui, in, lei dawh, College, School etc siam leh sakna atan sum hman hi a ni.
Kum 2024-25 chhunga Capital Expenditure hnuaia sum hman tura zat chu Rs 2455.08 crore a ni a, 2023-24 Budget a dah Rs 3,141.18 crore a ni, gross total estimate 17.03% a ni.
Capital Expenditure atan sum hman dan hetiang hi a ni.
2018-19 (Actual) - ₹ 1,868.47 crore
2019-20 (Actual) - ₹ 1,372. 67 crore
2020-21 (Actual) - ₹ 2,746.76 crore
2021-22 (RE) - ₹ 5,904.41 crore
2022-23 (BE) - ₹ 4,001.64 crore
2023-24 (BE) - Rs 3,141.19 crore
2024-25 (BE) - Rs 2455.08 crore
Capital Expenditure hnuaia sum hman tur ruahmanna tam hi Budget ṭha leh hrisela ngaih a ni.
FISCAL LIABILITIES & GSDP
Kum 5 chhunga Fiscal Liabilities leh State sum thawh chhuah zat Gross State Domestic Product (GSDP) hetiang hi a ni.
(₹ in lakh)
2019-20 (Actual)
Fiscal Liabilities - 867179
GSDP - 2650256
2020-21 (Actual)
Fiscal Liabilities - 988109
GSDP - 2907642
2021-22 (Actual )
Fiscal Liabilities - 1057093
GSDP - 2579586
2022-23 (BE)
Fiscal Liabilities- 1099309
GSDP - 3282846
2023-24 (BE)
Fiscal Liabilities - 1270829
GSDP - 3935569
2024-25 (BE)
Fiscal Liabilities - 4803752
GSDP - 1403879
DEFICIT INDICATORS
(₹ in lakh)
2021-22 (Actual)
Revenue Deficit - 60224.50
Fiscal Deficit - (-) 37253.48
Primary Deficit - 7810.65
2022-23 ACTUAL
Revenue Deficit - 18989.11
Fiscal Deficit - (-) 110767.26
Primary Deficit - (-) 61379.26
2023-24 (BE)
Revenue Deficit - 25672.41
Fiscal Deficit - (-) 186672.66
Primary Deficit- (-) 119902.81
2024-25 (BE)
Revenue Deficit - 56495.62
Fiscal Deficit - (-) 136570.00
Primary Deficit - (-) 76095.47
HEI VE THUNG HI
Sorkar leibain mipui a nghawng lo tih thu ziak thehdarh a awm ṭhin a. Hei thu thu dik lo a ni. Sorkar sum puk a tam zawh poh leh a rulh lehna tur leh a pung a tam a, Budget aṭanga rulh leh a ngaih avangin mipui chanvo tur sum a tlem phah hle tih hi kan hriat a ṭul hle a ni.
Source : Mizoram Budget 2024 -25
- Huna Kawlvawm