Written by
B. Vanhnuna
Lunglei

Nova lawng tuk chhung rei zawng

Vanglaini-ah hian Politics-a inbeihna leh nawrh chungchang kan chhiar tam viau ṭhin a. Chuti karah Pathian thu a lo lang ve ṭhin a, ka hmuh chuan ka chhiar hmasa deuh ngei ngei ṭhin. Dt 29/3/2016 ah khan Nova lawng tuk chhung rei zawng Pu T. Lalzomawia’n a rawn ziak a, ka rilrem zawng tak a ni. Kei pawhin nikum kum chanve velah khan chhuah atan ka ziak a, mahse ka up khawtlai a, ka ṭhulh hlen dawn emaw tih hnuah min tiphur leh ta deuh a, ka ziaksa kha ka han thar thawh leh a nih hi. (Ka ziaksa chu)

Tunah hian kum 74 kal mek ka ni a, ka naupan lai ata tawh tun thleng hian Nova lawng tuk chhung hi kum 100 tih leh kum 120 tih hi Kohhran lehkhabu hrang hrangah ka la chhiar ta fo va. Pulpit-ah te naupang Sunday School-ah te pawh Theologian leh Upate pawhin kan la sawi mek zel a, Camping leh Crusade-a Speaker thusawi thiam tak takte pawhin an la sawi ve tho bawk. Ka ngaihmawhna a rei tawh khawp mai.

Genesis bung 5:32-ah khan Nova chu kum 500 mi a nih thu leh fapa pathum a neih thu a inziak a. Mosia’n Genesis a ziah lai khan kum 2300 vel liam tawha thil thleng Pathian hriattirin a ziak a ni a. Chipchiar takin thil zawng zawng kha a ziak kher lem lo tih hria ila. Nova hi kum 500 a nih chiah khan fapa pathum a nei tih a ziak mai a. A fapate chu a upa ber kum engzatnge, a dawttu leh a naupang ber kum zat pawh a sawi lang lem lo. Tin, bung 6 kan han chhiar a, mihring sualzia te, mihring a siam avanga a inchhir thute leh mihring dam chen tur nge, Adama dam chen tur nge kum 120 la dam tur thute a sawi thla zel a. Tichuan a mihring siam zawng zawngte leh nungcha zawng zawngte chu nuaibo vek a tum ta a ni tih kan hmu.

Heta kan hriat loh, sawi lan loh awm ta chu bung 5 tawp leh bung 6 inkar hun rei zawng hi kan hriat loh chu a ni. Hei hian Nova kum 500 bak engtia upa nge tih min ti bangbo leh ta a. Chu chuan lawng tuk zawha Nova kum 600 aṭanga 500 paiha lawng tuk chhung kum 100 tih ngawt chiangkuan lohzia a tilang.

Tichuan, chutih laia mi fel awm chhun Nova chu Pathianin lawng tuk turin thu a pe ta a. He thupek a pek lai hian Nova hi kum engzat mi nge a nih a lang lova. Thil hriat theih awm chhun chu a fapaten nupui an nei ṭheuh tawh tih leh fa an la nei lo ṭheuh tih hi a ni. Nupui neih hnu, fa an neih hma hian lawng tuk thupek chu Nova hnenah Pathianin a pe a. Thil lang chiang tak awm leh chu tuilet hnu kum 2-ah Sema chu kum 100 a ni tih Gen. 11:10-ah kan hmu a, chu chuan tuilet laiin Sema chu kum 98 a ni tih a tilang chiang.

Tunah chuan lawng tuk hun chhung nia lang chu a rin hriat theih ta. Nova faten nupui an neih hnu, fa an la neih hma in lawng chu tuk a ni a. A rei berah kum nga niin han huam thui deuh ta ila. Ka rin dan chuan kum 3 pawh a tlin ka ring lo. Lawng tuk chhung rei leh rei loh hian a ropuina leh ropui lohna a hril love. A hun lai hian hmanrua a tam hle in a rinawm a, thawktu pawh an tam hle in a rinawm. Tunlai hian Nova lawng let engemawzata ropui hi kum hnih khat lekah an din ferfur hi.

Tin, lawng charna far hnai tih kha kan Bible lehlin tharah chuan alkatra a ti a. Mi tam takin an ngaithiam lo viau va, ngaihthiam loh tur niin ka hre lo. Far hmunah ka che ve nual tawh a, a hnai hi a tlem hle a, lak hleihtheih pawh a ni lo. Tin, a ro hnuah a ram em em bawk. Alkatra hi tuna keini hmuh aia ban ṭha hi lei aṭang hian a hnam pur ṭhin a, an han laih thuk zel chuan K.oil kan tih (khawnvartui) hi a lo awm ṭhin a. An thlifim a, a ekchhia chu alkatra kan tih hi a ni a. An sawisak hma a mi phei chu a ban ṭha zawk awm e. Alkatra kan hmuh ang chiah hi a nih loh pawhin a hnaih ber niin ṭawng dang thiamten an sawi.

Far hnai hi chu a awm lo deuh ber zawk a ni awm e. Rev. Dr. Zairema (RIP) pawh khan alkatra hi thil chi hrang hrangin a siam theih tih te pawh a sawi. BC 3000 lai vel khan Mesopotamia ramahte pawh an lo hmang tawh a ni awm e. Nova lawng tuk lai pawh hian hman nachang an hre mai thei a ni.

Nova lawng tuk chhung kum 100/120 tih thu hi chu zirlai bu-ah te hian i ziak tawh lo ang u. Pulpit ah te pawh hian i sawi tawh lo hram ang u. Belhchian a dawl lo em mai.

- B. Vanhnuna, Lunglei