CITIZENSHIP AMENDMENT ACT (CAA) KALKAWNG
Danah siam a nih hmaa 'Citizenship Ammendment Bill, 2016' tuna CAA kan tih hi Hindu sakhaw betu hnam lian leh tam zawkten hnam tenau, Kristian sakhua bia- keini Northeast tribal-te min chimralna tur hmanrua hlauhawm tak atana hman theih tur hi ‘kum 2016 daih tawha Parliament-a pharh ni tawh si; tuna buaipui chauh’ tiin he Bill kalkawng an hriatchian loh avangin mi tam tak chuan mak an ti tṭhin a, a àwm viau e. Citizenship Ammendment Bill 2016 hian tun dinhmun thleng tur hian a kalkawng hi a thui avang leh, ram mipui tan han sawiho tura phochhuah a nih lawk loh avangin tun ang hian kan hre lar lo chauh mai zawk a ni.
Citizenship Ammendment Bill kalkawng tlangpui chu a hnuaia mi ang hi a ni:
1. Kum 2014 Lok Sabha inthlanpuiah khan BJP chuan an manifesto ah Pakistan, Afghanistan leh Bangladesh aṭanga Hindu sakhua vuantuten tihduhdahna an tawrh avanga raltlante chu, India khua leh tui nihna pek an lo intiam tawh avangin Citizenship Act, 1955 siam ṭhatna tur Citizenship Ammendment Bill, 2016 hi siam a ni.
2. Citizenship Ammendment Bill 2016 hi July, 2016 khan Lok Sabha-a ngaihtuah turin pharh a ni.
3. Ngaihtuah a nih hnuah he bill hian Hindu sakhua chawikanna hawi a nih avangin India Danpui Article 14-in India ram min pek, sakhaw intluktlanna a kalh avangin Parliament chuan he bill zirchiang leh phawt turin August, 2016 khan Joint Parliamentary Committee a din a ni.
4. Mizoram Chief Minister Pu Lal Thanhawla chuan Union Law Minister leh Joint Parliamentary Committee Chairman te hnenah ṭawngkam leh lehkhathawnin, sakhaw behchhanin dan lo anga India ram lo lut ṭhinten dan anga an rawn luh theih tawh dawn avangin, Mizoramah dan lova lo lut ṭhin Chakma Buddhist te an awm avangin he bill hi dana siam a nih chuan, nasa taka Mizoram min nghawng dawn avangin Joint Parliamentary Committee te chuan Mizoram sawrkar ràwn ve turin ngenna a thawn a. (Vide DO. NO. CMO. 55/2017/59 Dated Aizawl, the 31st July, 2017 & DO. NO. CMO. 55/2017/60 Dated Aizawl, the 11th August, 2017). Mizoram sawrkar ngennaah hian Central sawrkar chuan an beng an chhu ngawng lui tlat a ni.
5. Joint Parliamentary Committee (JPC) chuan Citizenship Ammendment Bill 2016 riruang hmasa ber chu December ni 31, 2017 khan an peihfel a, amaherawhchu, he bill hian India danpui Article 14 in India ram min pek sakhaw intluktlanna kalh tlatin, Hindu sakhua duhsak a nih avangin JPC chu an inlungrual theih loh avangin, Parliament chuan ennawna siam ṭha leh tura a tih ṭhin avangin an report pekna atana hunbi an tuksak pawh vawi ruk lai sawnsak (extend) an ni nghe nghe a ni.
6. Pu Lal Thanhawla kaihhruai Congress sawrkar lai khan Council of Minister ṭhukhawm chuan June ni 12, 2108 khan Citizenship Ammendment Bill, 2016 dodalna resolution an pass hnuin June ni 28, 2018 khan he bill dodalna resolution house-ah pass a ni bawk.
7. Vawi 6 lai he bill kan sawi tak riruang peihfel hun atana Parliament-in a pawh sei hnu pawhin JPC ṭhukhawm chu Article 14-in sakhaw intluktlanna India ram min pek bawhchhia a, Hindu sakhaw duhsak a nih avang leh Congress leh opposition lam aṭanga member-ten he bill hian, Banlgladesh aṭanga raltlante huamtir ve loh leh Northeast/Assam huamtir ve loh an rawtnaahte, thu an inhmuh tawn loh avangin Chairman chuan vote lak a rawt ta a, JPC-ah hian BJP member an tam ber zawk miau avangin member tam zawkte duh dan angin Lok Sabha-a pharh turin CAB ’16 riruang chu pawm a ni ta.
8. Citizenship Ammendment Bill, 2016 chu dodalna nasa tak karah Union Home Minister Rajnath Singh chuan January ni 8, 2019 khan Lok Sabha-ah a pharh nawn niin, sawi hrep a nih hnuah Rajya Sabha-ah December ni 11, 2019 pawm (passed) a ni ta chauh a, hetah hian a duhtu lamin vote 125 hmuin a duh lotu lamah vote 105 an awm thung a ni.
Tunah hian BJP sawrkar chuan 2024 Lok Sabha inthlannaah an duhthusam ang ngeiin campaign-na hmanruaa hman theih turin March ni 11, 2024 (Thawhtanni) khan, parliament-ah pawm (passed) a nih hnu kum 4-ah a takin CAB’ 16 tia kan sawi ṭhin, Parliament-a pawm a nih tak hnua CAA tih tak chu a takin hman ṭan a lo ni ta a ni.
Source:
The Economic Times, The Hindu, Vanglaini, Chief Minister DO Letter
- Lalhruaitluanga Bawitlung