Written by
- Muandinga
Nausel

Nausel khuain Village Council a mamawh

He thuziak chhiartu tam tak chuan Nausel khua hi kan hre lo mai thei a. A ṭhenin Nausial te an ti a, ṭhenkhatin Mausel te an ti a, a ṭhenin Nausen te an ti thul, Nausel hming hrim hrim kha hnam hming emaw ti tawk lah bo lo. Engpawhnise, Nausel khua hi Aizawl hmar lam, Aizawl aṭanga Km 20 vela hlaa awm a ni a. Aizawl East-1 Assembly Constituency-a awm a ni. National Highway 306 Sihphir Venghlun aṭanga pengin Km 3 velah a awm. Ram buai hma aṭanga din tawh ni mah se, khawsak awlsam zawk beiseiin a mi chêng tlema ti thei deuhte chuan an pemsan zel a. Kum 2024 kan han chuankai meuh pawhin in 70 vel kan ni pha chang chang a ni.

Nausel awmna district Aizawl Khawpui leh Nausel khaw awptu Sihphir Venghlun khuate hmasawnna a zuana zuang mai ni lo va, a thlawha a thlawh mek lai hian keini khua chu hma sawn thei lo, Village Council puitling nei lovin sub-village angin kan awm ta reng a ni. Pun ahnekin a thei fate'n min pêmsan mêk zel a, Zoram khawvar nghaktu Nausel khaw tan chuan khua chu var mawh tak a ni. Kum 1981-a din tawh Govt. Primary School, veng chhûng mi zirtirtu awm lohna, lânga zirtirtu lo kalte'n an enkawl mêk hi sorkar hmun pawimawh kan neih awm chhun chu a ni mai awm e.

Ami cheng ṭhenkhat hi kum 1997-a Manipur buaina avanga Nausela pem lut kan awm nual a. A hmuna lo awmsate'n 'pem thar' an lo ti a, min awptu Sihphir Venghluna mi hawklak ṭhenkhat lahin 'Pemkhawm' min lo ti ve mêk bawk a. Kohhran rawngbawlnaah Pastor Bial khata awmin, nau zâwk cheia min cheiin min duat thiam viau laiin, politics huangah erawh min hmusit em em lawi si. Mi hawklak ṭhenkhatte avangin lehlama awr dum, lehlama awr sen thiam tak an nihna chin pawh a awm ve bawk.

Thu chiang a awm hma chuan chiang lo hi thil chiang awm chhun chu a ni phawt a. Chiang taka thu hriat awm ta lo chu Paula'n, "Tunah zawng a kim lovin ka hria," a tih angin a kim loa kan hriat han sawi ila - "Sorkar pawhin Village Council puitling in neih chu an phal alawm, Sihphir Venghlun VC thu thu a ni mai,". He thu hi Covid-19 hnu lama Nausel khuaa thu lar tak, tun hnaia lo darh leh ta kha a ni a. Khi thu khi a dik a nih chuan Sihphir Venghlun VC-in provisional boundary line, inrina min siamsak ang a, chu chu lo pawma Village Council nei mai tur kan nih hmel a. Tichuan, min awptu Sihphir Venghlun VC-in ramri min duansak chhinah chuan kan khaw dâi lawkah ramri a kal ang a. Kan tuikhur tlan ber kan chang ṭâwk ang a, Nausel khaw hming put chhan, rambuai laia 'Naute' an 'selna' (thuhrukna) Lungsum êm pawh tel lovin ramri min han siamsak chhin a. Nausel mipui engmah tih theih nei lo, Sihphir Venghlun VC ramri duansak pawm ngam si lo, zualkona tur pawh hre chuang lo, vote a tlem avanga sorkar pawhin a ngaihsak em em loh khua kha, bawkkhupa min thlir rengtu chung Pathian thlirin rilru na ngawih ngawihin kan awm ta a ni.

He kan retheih manganna min hriatpuiin Jakoba chuan, "Unaupa emaw, unaunu emaw, saruaka awmin an ni tin chaw tlachham se la, tin, in zinga tuin emaw an hnenah, “Thlamuang takin kal ula, lum tak leh puar takin awm rawh u,” ti ula, taksa tana thil chakkhai chu in pek si loh chuan eng nge sawt ang?" min lo tihsak dim diam tawh. "Village Council puitling chu in nei thei a," tia ami chêng zaa 90 chuang kut hnathawk an nih lai a, an ram mamawh ang pek tel ve han phal lo tlat chu, "Heng mi té berte chunga ti lo chu ka chunga ti lo in ni," tih hi Kalvari tarmit aṭang chuan kan chan tur ni awm tak a ni.

Pém thar khua kan ni emaw, pémkhawm khua kan ni emaw, Mizo ṭawng kan pai emaw, kan rethei emaw, kan hmuhsitawm emaw, VC puitling neih kan phu lo ngawih ngawih pawh a ni thei e, chuti chuan kan mamawh ngawih ngawih si a, chu chu Village Council puitling min pek nan chuan a tawk em em a ni. Chu mai ni lovin tlan tur tuikhur leh eizawnna tur huan lo ram a âwm táwk a tel ngei ngei tur a ni ang.

Ni e, mipui kan tlem a, vote nei kan tlem a, politic tarmit aṭang chuan kan hlu lo a ni mai thei e. Kan hriat tur erawh India danpui meuhin statehood neih nan MLA 60 tal neih a ngai a tih laiin, Mizoram chuan MLA 40 neiin Nausel Govt. Primary School din hnu kum 6-ah, kum 1987 February ni 20 khan India rama state 23-na ni turin state puitlinga hlân kai kan ni ve rân a. Mizoram iangin Goa (MLA-40) leh Sikkim (MLA-32) pawh MLA 60 nei tling lova state hmu an ni ve bawk.

Mizoram Sorkar leh min awptu - Sihphir Venghlun pawhin he thu hi min lo hriatsak se, tuna in tinin kan kawl, Bible-a thu pakhat, "Chu veleh a pu chuan ani chu a ko va, a hnenah, ‘Bawih sual, mi dil chiam avang khan i bat zawng zawng kha ka ngaidam che a ni a; ka khawngaih che ang khan nang pawhin i bawihpui chu i khawngaih ve tur a ni lo'm ni? a ti a," tiin tehkhin thu hmangin chanchin ṭha Matthaia ziakah, kan zui Isua'n min lo sawisak a. A la duh tawk mai lo, a ngaimawhzia lan nan, "Tin, a pu chu a thinur ta a, a bat zawng zawng a tlak hma loh zawng nghaisatute hnenah a pe ta a," tiin a tuihnih hram tih kan hriat bawk kha. Politic tarmit aṭanga thil ṭha phu lo nia kan hriat kha Kalvari tarmit kaltlangin mahni mita khanchhuk la thla hmasain, mi ṭha kan nih angin a mamawhte hnenah kan thinlung ro bawm ṭha ata thil ṭhate ui lovin theh chhuak ve ila, bawih ṭha leh rinawm pu lawmnaa lut zingah kan tel zawk mahna. Nausel khua hian a phu em vang ni lovin, a mamawh em avang zâwkin Village Council a neih ve a ngai a. A pe theitu leh thuneitute'n a âwm tàwk min pêk ngei kan ngen bawk a ni.

- Muandinga, Nausel