Tripura leh Rubber (Tripura Press Tour Report Part–I)
Mizoram sorkar, Information and Public Realations Department leh MJA hotute duhsakna zarah March ni 11-14 chhung khan, Tripura Sorkar hmalakna hrang hrang zirchiang tura Journalist 15 leh I&PR Officer 2 tirh zingah ka tel ve hlauh a, vannei ka inti hle mai. Kan zin chhunga kan thil zu hmuh zingah Tripura-a Rubber chin leh a sawngbawlna lam an kalpui dan khan a bikin ka beng a verh hle mai a, tlema zawng sawi zui ka duh a ni.
Tripura-ah khuan kum 1963 aṭangin Rubber hi an ching ṭan a, Kerala dawtah ram chhunga Rubber thar chhuak hnem ber a ni mek a, Tripura Forest Development Plantation Corporation Ltd. (TFDPC) leh Tripura Rehabilitation Plantation Corporation Ltd. (TRPC) enkawlna hnuaiah Rubber chin leh a sawngbawlna lam hi kalpui a ni a, tun dinhmunah ram hectare 85,453.63 a zauah Rubber hi an ching a, mipuite eizawnna pui ber niin an State Economy innghahna lian ber a ni mek a ni.
Tripura-ah hian chhungkaw nuai 1 chuangin Rubber hi an ching mek a, Rubber an thar chhuah chu Meteric Tonne 83,701.23 zet a tling a, an Rubber chinna hmun kan zuk tlawhna North Tripura lamah phei chuan an ram awl neih zawng zawng aṭanga zaa 40-ah Rubber hi an ching khat tlat a ni. A tlangpuiin Rubber hi a chin aṭanga kum 7-na velah a hnài theih a, kum 40 chhung vel dam tura ngaih niin kum 40 hnuah a kung chu Furniture siamna atan leh thil hrang hrangah an hmang ṭangkai leh ṭhin a ni.
Tripura Sorkar hotute sawi danin, Rubber chingtute hi bul an ṭan dawnah ṭanpuina tlema zawng pek an ni tih loh chu a hranpain Sorkarin ṭanpuina a pe lem lo a, a chingtuten anmahni thiam dan ang angin an enkawl a, a hralhna pawh Sorkar-in a ngaituahsak hran lo a, a chingtuten anmahni remchan dan ang zelin an hralh mai ṭhin. A hralhna rate erawh Tripura Rubber Board-in a bituk angin Kg. 1 cheng 145 in an hralh a, Sorkar-in support price pawh a pe lo a, heti chung hian an Rubber tharte chu Sorkar Rate bituk angin a hralhna lamah harsatna an tawk lem lo a ni.
Khuti tak khuan Rubber thar hnem mah se a sawngbawlna lam erawh an la thleng sang lutuk bik lo a, an Rubber thar chhuahte chu a sawngbawlna hmunah Sheet Rubber, Block Rubber leh Centrifuged Latex-ah te siam niin, hengte hi thil hrang hranga hman ṭangkai atan man to zawkin an hralh chhuak leh ṭhin a. Hei aia sawngbawlna ṭha lehzual chu nei se sum tam zawk an lakluh theih ngei a rinawm.
Mizoramah pawh chhungkaw sang telin Rubber hi an ching ve mek a, Tripura nen ram inhnaih té, a ram awm dan pawh inang deuh tak kan nih avangin hlawhtling taka kalpui ve theih ngei a nih a rinawm a. Tripura-ah (han ti leh ṭhin ila) khu chuan a tira Rubber an chin dawn khan State Sorkarin eng Rubber chi nge an ram leilung leh sik leh sain ngeih ber ang tih te, eng chi nge hlawk zawka chin theih ang tihte uluk taka an zirchian hnuah, loneitute chu a chìn tur an thlansak a ni.
Mizoramah erawh a tir lamah chuan loneituten a chi an hmuh theih ang ang an chin deuh mai avangin a ṭhen chu a laktlak vak loh niin an sawi a (tunah erawh thil awm dan a danglam tawh mai thei). Khutiang hlawhtlinna chu kan ban phak ve reng, kan loneitute taima tak takte pawhin an tihhlawhtlinpui theih a nih avangin awmze nei zawka Rubber chin hi kalpui ni ve se, Mizoram tan hlawkna nasa tak a nih ngei a rinawm. Sorkarin thapui thawha chak taka hma a la a nih ngat chuan, an thlen chin ang kan thlen ve theih lohna chhan tur a awm bik lo a ni. Hetih rual hian, kan kuthnathawktute pawhin hlawhtlin tum tak takin bei se, sorkar aṭanga ṭanpuina nghak mai lovin (an nghak ka ti hran lo a nia) a kawng awm thei ang angte zawng se a duhawm a.
Ka hriat danin, tunhnai mai pawh khan Mizoram Rubber Society hruaituten Tripura-a Chief Minister's Rubber Mission kal phung leh Rubber hralhna rate leh, a kaihhnawih Industry-te zirchiangin Tripura hi an zuk tlawh niin ka hria a. Khata ṭanga an thil hmuh leh zuk zirte tumruh nan hmangin sorkar hotute finchhuah se, Sorkar lam pawhin an thu leh hla ngaichangin an ṭhahnemngaihna ṭawmpui chunga hma an la a nih ngat chuan, kan hlawhtlin ve ngei ka ring tlat a ni.
- Samuel Lalruatsanga
Editor, Zonet News