Nangni kuthnathawktute u, in chung a pik e
"Kawla ni chhuak chhiarin, thlan tui leh hnaptui nen, a sur, a sa hnuaiah, hahchawlh leh hahdam pawh sawi thei lovin hna in thawk a, leilung anchhia kan dawn hi malsawmnaa chantir tumin, hahthikulin in Buh-phal leh thlaichi in fehchhuahpui ṭhin a ni. Ruahpui leh thlipuiin uithisawn hnuin, in thlai leh buh leh balte a sawisak kual hnuah leh, sik leh sa in her, khawvel boruak danglamin a chilh hrep a liam a, himdam la awmchhun, tlem la awmte chu khawmin, sumah chantir in tum ṭhin a nih kha.
Infate in en a, mifate'n an neih ang an neih loh in hlau a, khawpui mite neih ang em nei pha lo mah sela, tlema mawihnai zawk deuh thawmhnaw leh zirna lama in rualawhna phuhruk nan sikul kal tir ve hram hram in duh avangin, 'hah' tih
ṭawngkam hi in hmang phal lo a, beiseina nen hmalam eng in thlir a, in buh leh bal rawn ṭo chhuakte chuan hlimna a pe
ṭhin che u a ni. In kut ngeia in vawn leh in tuthlawh ngeia in cheh chhuahte chu an va mawi dawn tak em! Beiseina hi mihringte damchhan a ni a, hlawhtling tur chuan thawh pawh a ngai reng a ni. Dawhkana dawt hmanga thawk chhuak ṭhinte (in chan ai eirutute) hian heng in hlimna ang hlimna hi an tawng ve phak lo va, hlimna leh lawmna awmzia hi an bosal lo chauh zawk asin.
Chung in thlai tharte chu khawpui lamah suma chan tir turin in keng a, khawpui tualah innghahna tur pawh nei lovin, tuallaiah in han vahvaihpui phawt a. Tual charah man man zawka hralh in tum laiin, in sorkar chak tak, inthlan dawna hmangaih chikima hmangaihtute u khan an han hnawt darh leh ṭhin che u a nih kha!
Chutah kharchhawng nu leh Bazar nu hovin inthlaite lei turin an han dawn che u a, intum leh beisei aia hniamin an han dawn ṭhin che u a nih kha. Zan khat hralh lova in dah chuan inthlaite an chhe mai dawn si a, rilru na takin kum tluana tha leh zung nena hahthikula in thawh rah kha man tlawm taka tihral leh ṭhin a ngai ta si! Hmun leh hmuna inthlai man tlawm taka lei sak
ṭhintute hian, milian nu ho hnenah man to zawk leh man man zawkin an hralh leh
ṭhin a, in kum khat tha leh zung man (suma tehin) kha thla khat velah an hmuchhuak zung zung mai a ni - a va rapthlak em!
Nimahsela, heng mite hi erawh dem ngawt suh ang che u, anni pawh nangmahni ang thoa rethei, eichawp zawng an ni ve tho a, Dan mumal a awm loh avangin inkar thu hi a fel lo mai zawk niin ka hria! In tan khawpuiah hmun a awm ve lo a, in hlawkna tur hian tumahin 'aw' an chhuah ngam lo a nih hi. Zoram rorelna khawl hian nangni thingtlang kuthnathawktute tan hian hmun a siam sak thei lo che u hi in ngaihtuah ve ngai em? In thlai thar tho kha asin an ei a, an in ni.
Hmakhawsang ata tawh RIDP, Jhum Control, BAFFACOS, NLUP in tan an ti - heng sawrkar Policy lian hi in zingah tunge dinchhuahpui tawh che u? Hmasawn nana hmang ṭangkai in awm em? Han ngaihtuah chiang teh u, in khua a mi khawsa thei sa leh hmakhawsang aṭanga Lal buhzem lo zen pha chinte tu leh fa bakah, Political Party a duhsakna hleihluak dawngtute chauh lo chuan an hmang ṭangkai tak tak lo ang. Chung mite hnuaia in hlawhfa nitin tur chuan duh taka in thlan tlinte hian an siam che u zuk nia!
In sawhthing leh aieng bag kawng sira tlu sawp rum maite kha ka lo hmu ve asin. Mahsee... Dawrah vai siam sa, Aieng leh Hmarchabawl in lei leh tho si! A va mak ve! In sawrkar hian a siamna khawl ṭha (small industry) leh a hralhna (market) tur tal pawh a zawn sak thei lo che u em ni? In thawhrimna hian hlimna tluantling pek che u hi a phu tawh a ni. En teh u, kut hnathawktute u, in thlai chinte a rawn to ṭan dawn ta maw tih, Vau thla leh Ṭau thla chho vel hian in ram roreltute leh sawrkar officer-te hian in chanai leh in hamṭhatna tur inchuhin an buai luai luai
ṭhin asin. Sorkar department tin hian Cash Memo/ Recepts lem nen ṭan an khawh a, chu chuan in hmakhua a va ti thim lehzual ṭhin em.
In huan leh Leilet te enkawl a awlsam zawk nana electric power pawimawhzia in hria. Heng Hydel Project bunna tur hian Central sorkar khuan sum engzat tak rawn pe chho tawh ang maw? mahse, tunah chuan in chhung lumah pawh eng in hmu ṭha hlei thei si lo a nih hi! Thil pakhat ka hrilh ang che u, hman deuha in ram
ṭhenawm Assam a kawng zawh leh nawrh an huaihawt luih luih kha in hria em? Assam-a, Hailakandi Distric Panch Gram Hindustan Paper Mill, a hnathawktute lungawi lo, hlawh la thei lo thinrim in irh chhuak a nih kha.
Khu Paper Industry khu Assia rama Paper Mill lian ber dawttu a ni hial awm e. Tun hnai khan Central sawrkar chuan 300 Crore velin a ṭanpui tawh a, mahse mipuite a thleng pha ta si lo a nih kha. India PM Modi meuh pawhin eirukna avangin nakin lawkah chhuan thirchhe hralh tur an ngah tur thuin a an khum hial a nih kha! Hemi ka han sawi duh chhan ber chu, in ram Mizoram mau leh thingte hi khung Industry liante khuan an ru nasa a, humhim turin in hotute hian tha an nei thlawt lo em ni? In harh a hun!
Mi ramah chuan an kut hnathawktute hi an ram ti mawitu an ni a, an ram kalsiam a, khualzinte huikhawmtu an ni ṭhin. Japan tlangram khengkherek leh China khampang bakbahai tak takah te khian buh leh thlaite an ching thei a, an thar a, in hnangfak nan, chhunrawlah mi tiffin ei lovin mahni chawfun an ṭhet
ṭhin asin. Chu chu he in ram hruaitute hian nangmahni kal tlang hian a ti ve thei loin in ring em ni? In huan lo ram, enkawl a kar lova thlai tam tak thar thei mai turte hi in ui ve ṭhin em? Ram hruaitute hian Delhi drip an zuk thun hian nangmahni thleng phak tur budget an zuk chhunglut vek a, in hming, i hming ngei "Zoramchhana Lusai" tih kha a in ziak kuau asin - nimahsela, engatinge i hnen a rawn thlen ve tak si loh le?
Rethei, hnathawk ṭha peih si lo, vuivaina zawng a, sorkar demna tur zawnga vak ruk ruk ka ni bik lo a, rorelna khawl hmaa ṭhu tura ruat ve ka nih loh avanga phunnawi lah ka ni hek lo. Party office a sum therhlo ka chan loh avang leh kan veng Unit hruaitu leh Local Council/ VC ten min duhsak loh em vanga he thil hi au chhuahpui ka ni hek lo. He ram hian thing leh mau, khuarel malsawmna tam tak a nei a, mahni intodelh thei turin khuanu hian a siam che u tih hi ka hre chiang em mai a, harh turin ka rawn ko che u a ni. Nang ni in au loh chuan lungte a au dawn lo a, retheihna erawh chuan a bawhbet hneh khawp ang che u.
Inthlan a lo thlen leh dawn hunah chuan cheng singhnih khat lekin lo lungawi tawh suh ang che u. I rilru takin ram leh hnam hmangaihtu chu i hre thei ang a, rangva in leh thingzai chhuat awh vang mai maiin he ram hi lo hralh tawh lul suh u. He ram a changkan chuan i changkang ang a, he ram hi a nawm chuan i nuam dawn tih chiang takin hria la. Ram leh hnam hmangaihtu in lo thliar hmak hmak tawh dawn a nia, Party Politic-ah hian lo buai phili viau tawh teh suh u... tiin ka Pu Hnuna chuan min hrilh mial mial a.
Tukverhah Chawngzawng a thlawk chhuak a, ka phu zuk a, ka harh zui a... Aw chutah chuan Pu Hnuna'n dikna-in ro a rel ṭhin a...
- CVL Fakhlamawia