Written by
Dr. C.Lalrampana

TU TAK MP NI ANG MAW?

A KAMKÊUNA

Lok Sabha vawi 18-na member 543 thlanchhuahna tur chu kan lo hnaih leh ta hle mai. Inthlanpui hian April. 19, 2024 aṭanga June 1, 2024 thleng a awh ang. Inthlan hi thawh sariha neih a ni dawn a, June 4, 2024-ah result puan a ni ang. Mizorama MP (LS) seat khat chuh tur hian mi 6-in hming an pe a; Candidate parukte hian Mizoram Lok Sabha inthlanpui lo awm turah hian scrutiny an paltlang vek a ni. Mipui vote neitute tan duhthlanna hrang hrang a awm thei ta a ni. Mizoram, Lok Sabha inthlan, scrutiny process, candidate-te hi, Congress, Zoram People’s Movement, Bharatiya Janata Party, Mizo National Front, Mizoram People’s Conference leh, Independent Candidate-te an ni. Candidate. 6-te hi an ṭha hlawm bawka vote thlak vata intihlum leh thuai pawh a chakawm ta hle mai! Mizoram phei chu vote thlak hmasa ber tur zingah kan tel lehnghal. “Aw! A va nuam dawn êm aw! A va hlimawm dawn ém; hlim tawp hlau lovin ka leng ang,” tih mai a chakawm tawh tak zet ta.

MP (LS) LO NI TAWHTE

Mizoram hi UT/State kan nihna a la rei lova lok sabha vawi 11-na 1971-77 aṭang chauh khan MP(LS) kan nei ve ṭan chauh a; tichuan, MP (LS) 8 kan nei ve tawh chungte chu: 1.Sangliana 1972-77; 2. R.Rothuama 1980; 3. Lalduhawma 1984-89; 4. C. Silvara 1991-96; 5. H. Lallungmuana 1998-99; 6. Vanlalzawma 2004-2009; 7. C. L Ruala 2014; 8. C. Lalrosanga 2019-2024-te an ni. Heng MP (LS) lo ni tawhte hian House-ah thawm an neih ve ngai loh avangin “MP ngawi renga” tih an hlawh deuh vek a ni. Hetih lai hian Union Minister of State (MoS) hlui Dr C Silvera (80) late, kan nei hi a chhuanawm hle. Ani hi Feb 17, 1994 aṭanga Sept. 15, 1999 thleng khan Union MoS for Ministry of Health and Family Welfare hna a thawk tawh a ni. Indian Union Council of Ministers-a Minister anga Mizoram aṭanga tel hmasa ber leh tun thlenga awm chhun a ni. A hun lai khan Mizoram tan hamṭhatna tam tak a hailut hman a ni.

ENG ANG TAK MAW?

Tun ṭum MP (LS) Candidate 6-te chu an ṭhat hmel hlawm hle. Tu emaw ber pawh hi tling se, Zoram mipui aiawh zo tak vek tur an niin a lang. Engpawhnise, tawi te tein an dinhmun thlir teh ang.

MPCC CANDIDATE

Lalbiakzama chu candidate paruk zinga hausa ber a ni a, Mizorama Lok Sabha seat awmchhun atan affidavit a thehluh dan chuan candidate paruk zingah a hausa ber a ni.

Kum 64-a upa Mizoram Police Service (MPS) officer pension tawh hian Returning Officer hmaa affidavit a thehluh angin a sum neih zawng zawng cheng vbc 3.84 chuang a ni. Pa fing leh fel tak, tawn hriat nei ṭha tak a ni. Lo tling ta se INDIA Bench lama ṭhu tur a ni a; kan ram tan awmzia a nei thui vak lo mai thei. A chhan chu INDIA hian BJP a la khan lo deuh dawn niin a lang.

ZPM CANDIDATE

Mizorama Lok Sabha seat inchuhna tur candidate 6 zingah rorel lai Zoram People's Movement (ZPM) nominee Richard Vanlalhmangaiha telin mi pathum chu 'crorepati' an ni.

Total assets cheng vaibelchhe 1.82 man a nei. Pa fel tak, tawnhriat ngah tak, Hindi leh sap ṭawng thiam tak, house-a thu awmze nei sawi chhuak thiam hle tura ngaih a ni. BJP leh INDIA bench-a thu lo ve ve tur a ni nain Zoramah Rorel lai an nih avangin lo tling ta se, a kut a chakphah ngei ang.

MNF CANDIDATE

Mizo National Front (MNF) nominee K Vanlalvena (54) chu candidate 6 zinga hausa ber dawttu a ni. Movable assets cheng nuai 58.36 man a nei a, a immovable assets (acquired) cheng nuai 1.24 man a ni thung. A nupui/pasal leh a enkawltu pahnih hian cheng nuai 3.8 man movable assets chauh an nei a ni. MP (RS) niin mi fel leh huaisen tak a ni. House-ah vawi eng emaw zat thu a sawi tawh. Lo tling ta se NDA lama thu tur a ni a, Rajya Sabha-ah NDA-a thu ni mah se, a thusawi tam takte chu ui bauh satliah ang velin an ngaihsak emaw tih mai tur a ni. FMR leh Border fencing pawh nasa takin a aupui a, mahse, a hlawh chham a nih hmel. Mahni lamṭangte tauh tauh ching ang lek fangah an ngai a ni ngei ang. NDA dodal lovin an thu ang angin awm mai se, Zoram tan a thawh hlawk thei zawk ngeiin a rinawm.

BJP CANDIDATE

State BJP candidate Vanlalhmuaka hi pa fing fel tak, Hindi leh sap ṭawng thiam tak, mi dang thunun thei ve tak a ni. Lo tling ta se, BJP a sorkar leh chuan NDA-a thu tur a ni a, Zoram tan awmzia a awm khawp ang. Mahse, tun dinhmun thlirin Zoramah chuan BJP a la tling zo dawn si lo. Chuvangin, Zoram tan awmzia êm êm a la awm rih lo a nih hmel.

PC CANDIDATE

Candidate zinga hmeichhe awm chhun Rita Malsawmi hi mi fel tak, vengva, tawnhriat ngah, mahni inrintawkna nei ṭha tak, mimal tak pawha ka hriat chian a ni. Lo tling ta se, Independent-a thu tur a ni a, house-ah auchhuak thiam hle mah se, eng ruai a ang lo mai thei. A chhan chu Zoramah pawh sorkar lai an nih loh avangin ṭanpuitu a nei mumal dawn tlat lo.

INDEPENDENT CANDIDATE

Independent candidate Lalhriatrenga Chhangte chu Movable assets cheng nuai 6.75 man chauh a neih avangin candidate paruk zingah 'rethei ber' a ni. Ani pawh hi mi thiam, mi fel, dan hre mi, sephung leh perhpawng, bahra laichhuah mai ni lo, leilung chanchin hria leh a hnuaia thil hlu laichhuak thiam tak a ni. Lo tling ta se, Independent-a thu tur tho, sap ṭawng leh Hindi-a auchhuak thei ni mah se, Zoram tan awmzia a nei vak lo mai thei. A chhan chu Zoramah rorel lai party a nih loh avangin a kut tichaktu tur an awm dawn tlat lo.

A TLÃNGKAWMNA

MP (LS) Candidate 6-te hian campaign-naah mahni insawimawiin au chiam chiam hlawm mah se, tikhian an dinhmun tur tlangpui lanna darthlalang (looking glass@mirror) chu hun chhuah a ni ta a. He darthlalang hi ngun takin han bih la, political party ruihchilhna tel miah lovin han chík teh; tichuan, vote tlak leh vote tur dik tak chu he mirror hian a lo hmuhtir mai ang che. Heti chung pawha political party ruihchilha “Buara pawh ni se, kan party a nih chuan ka vote tho tho ang,” i la ti fan a nih chuan I dikna chanvo a ni e.