AUTOCRACY hi eng nge?
Democracy kan hriat viau lai hian Autocracy hi kan sawi ngai lo viau a, ngaihtuahna pawh kan seng vak lo a ni. Autocracy chu, Democracy kal sual, ti ila a dik mai ang chu. Democracy-ah chuan political party ten inthlanpui hunbi fel tak ruatsa hnuaiah sawrkarna an inchuh ṭhin a, chu sawrkarna hnuaiah chuan Democracy lungphum pathum, Legislature, Executive leh Judiciary te an awm a. Heng lungphum pathum hmang hian ramchhung rorelna chu a kal ṭhin a ni. Heng lungphum pathumte zingah hian, legislature hi a pawimawh ber a ni.
Chutihlaiin sawrkarna changtu party-in emaw, a hruaitu mi chak fal deuh bikin emaw election lo awm zel tura chakna chan reng tuma Executive leh Judiciary a thunun chuan, election lo awm leh tura Party dang leh a hruaitute tan harsatna namen lo a siamsakin, inthlana chak thei miah loin a siam thei a ni. Entirnan, Burma hruaitu Gen Ne Win leh tunlaia Russian leader Putin te ang hi. Inthlanna chu a awm ngei mai, mahse, opposition party leh leader an sawisa a; Navalny angte hi. Inthlanna (election) chu a awm ngei a, mahse Putin-a chuan amah rawn contest tu opossition party lian ber leh, an hruaitu a han sawisak chuan 90+% hmuin, chakna a chang leh mai a, a term pawh kum 6 ah pawt seiin, term 2 (kum 12) lal leh theiin a insiam a nih tak hi. Hei hi Autocracy practice-na (hman na) a ni ta a ni.
Tunah hian Modi-ate hian India Constitution an duh ang anga kaih her an tum ta a. Democracy a ṭanga Autocracy chuangkai turin, kan hma lawka General Election-ah party dang che thei loa siam a, absolute majority nei turin Executive leh Judiciary a hmang ṭangkai mek a ni. Heta executives leh judiciary an duh anga an hman dan hi sawi tur tam tak a awm. Entir nan, tunah hian court rorelna tam takah anmahni duh zawnga thutlukna siam tur roreltu an dah a. IT leh ED te bakah NIA leh Information dept. thlengin an thunun theih mihring an dah a. Opossition party hruaitute harsatna a siamsak ṭhin a ni.
Langsar tak chu, Manipur Governor, Annusuyia Uike leh High Court khi en mai tur. Manipur-ah khian Zofate leh Kristiante lakah Crime a awm thei lo. Biakin za tel teh meuh an hal chhiat pawh thil dik lo/crime niin, a titute hrem tumna a awm lo. Police leh sipaite hman tur silai sang tel armory aṭanga a bo pawhin, crime a tling lo. In tam tak a kan ral pawhin, ngawihsan a ni. A chhan chu, Modi leh Shah-ate hian, democracy lungphum pahnih, Judiciary leh Executive an thunun tlat a, an duh anga rorel turin DAN hmanlai chu an palzut a ni. Hei hi Autocracy kalkawng a ni a, Parliament-a absolute majority an duhna chhan pawh AUTOCRACY an duh vang a ni.
India ram rorelna autocracy-a min luhpui chuan, Modi-a hian kum sawm tam rorelna a chelh thei ang a. Hindu ram ropui, Hindutva, Hindurastra chu an din thei dawn a ni. Chu lal ram ropui takah chuan Uniform Civil Code, Sakhaw pakhat, ṭawng chi khat, vantlang inenkawlna dan pakhat hman a ni ang a, chu Uniform Civil Code chu ami cheng leh sakhaw zuitu tam ber, Hindu-te dan a ni ang a, a zawm lo te chu second class citizens niin vote pawh nei lo an ni dawn a ni.
Tichuan, kan hma lawka MP inthlan lo awm tur hi Autocracy kalpui tum mek, BJP leh a thawhpui NDA leh, Democracy leh Secularism kum 55 tehmeuh hmanga India ram lo hruai tawh, Congress leh a thawhpui, I.N.D.I.A. te indona a ni ta a. Keini pawh chu indonaah chuan min huam a, a khawi emaw zawk khi kan dinhmun tur a nih avangin kan vote a pawimawh dawn a ni. MLA-ah kha chuan kan State tan chauh kan vote a, MP-ah chuan ram pum pui tan kan vote tawh dawn a ni.
Khiti anga kan hma lam hun buka a awmlaia political party-ten Issue base, tia Bák ang maia a chak zawk zawk lo thlir hun a ni lo. Huaisen taka hawi lam tur zawk, BJP leh a sangawizawnpui te nge? Congress leh a sangawizawnpui te? tih lan hun a ni tawh zawk. Chuti a nih loh chuan khawi emaw zawk an chak hunah, MP 500 rual zet zinga indo laia a chak zawk lam ṭang nih tum a, Bák ang maia lo thlirtu MP pakhat chauh tan chuan khua a har duh viau ang. "Ka lama ṭanglo chu mi do a ni," tih ziak a awm a ni lo'm ni?
Keimahni chauh pawh ni lo, India ram pum pui, kawng pengṭhuam, cross road-a kan dinlai hian kan tana ṭha zawk tur ngaihtuahin, he inthlanpui lo awm tur hi i hmachhawn ang ule.
- Ltka Msv.