MIZOTE HI SUMDAWNG MI KAN NI EM?

Mizote hi tunhma chuan lo neia eizawng kan ni ṭhin a, kan pi leh pute hunlaiin sumdawng sawi tur an awm lem lo. Inkalpawhnate lo ṭha chhovin, kan lo changkang zel a, tunah chuan vairam lam aṭanga bungrua lalut mai lovin, khawchhak lam aṭangin kan lalut ta a. Incheina leh engkim maiah kan changkang chho ta tulh tulh a ni. Ni tin eichawp erawh state dang aṭangin kan lalut deuh ber thung a. Tunah phei chuan ei leh in lam ṭhenkhat leh thlai lamte phei chu keimahni tharchhuah ngei kan zuarin kan ei thei ta hial a ni.

Mizoram leilung ṭha tak maia thlai tharte phei chu a hriselin a hangtui bik hle. Sa lamahte pawh kan intodelh chho ta viau bawk. Mahse, kan chaw rin pui ber buhfai erawh state dang aṭanga lalut lo chuan kan la awm thei lo va, kawng a pin deuh hlek chuan kan buai chho titih nghal a ni mai. Heng buhfaite pawh hi tuna kan lo neih dan ang lova Terrace siama ngialnghet zawka tih theih ni hlawm phei se chuan, state dang aṭanga lakluh ṭhin pawh hi tun aiin kan mamawh tlem maithei bawk. Engpawhnise, kan ram hruaituten ṭan an han la ang a, hma kan sawn zel turah ngai ang.

Mizote hi sumdawng mi tak kan ni nge, sumdawn hi kan intihhmuh thar ta viau a, bazar lah hi a mak a maka tam Aizawlah ringawtah pawh hian a awm a. Veng tin deuhthawah bazar kan nei a ni deuh fur mai a. Mi dawr kawta inpho tawk lah kan ngah bawk a, sumdawn vek hi kan tum emaw tih tur a ni. Christmas a lo hnai a, thawmhnaw zuar, second-hand bale hawng lah an pung sup sup a, a leitu tur hi kan la awm zel chu nia.

Sumdawn lam chu mi sa fe fe pawh kan tam ta; nimahsela, thil kan ti to uchuak lutuk erawh hi chu kan sumdawn thiam lohna tak chu a ni. Hlawk phut nghal tum, hauhsak nghal phut hi kan tum a, thil a to em em mai hi a luhaithlak. A phurhna leh a lakluhna to hi kan han chhuanlam viau nain, Rel te pawh hi lo lut tak tak se kan tihtlawm chuan pawh ka ring lo. Keimahni thar ngei thlai tharte hi state dang aṭanga kan lakluh aiin a to daih mai zel a. Mahni ram tharchhuahte chu tlawm zawk awm tak hi a nia, kan tito zawk zelte pawh hi kan duham mah mah a ni.

State dang aṭanga mikhual lo kalte pawh hian, “Mizoram chu thil a to em mai, sumdawn in thiam lo, tihto vak ai chuan tlawm deuhin zuar ula, in hralh zung zung ang a, inhlawk daih zawk ang,” an ti fo mai. Dawrkai leh dawr nghakte pawh hi inzirtir deuh a ngai emaw chu aw ka ti ṭhin. Ṭhenkhat dawr nghak hi chu dawr hi an nuam lo khawp mai a. Ka dawr miah tawh lo vang he dawr hi chu tih ka nei ve zauh ṭhin. Customer-te lo care miah lo dawr nghaktu, lo inhmuamup ve mup ringawt mai, han biaka a rul tawk chauha min chhang hi ka tawng leh zauh ṭhin. Hmelhriat deuh lakah lah hian an ṭha ang hurh a. Thingtlang pa berh deuhte tan phei chuan dawr nuam lo tak hi an awm ṭhin.

A pawnga taka sumdawn a, dawr nghah ve ngawt pawh hi a ni ber lo, engkim mai hi training-na fel tak neia tih hi a ṭha ber hian ka hria. Vairam lamah kan han kal a, anniho dawr nghak hi chuan customer-te (a dawrtute) hi min V.I.P chei em em thiam a, lei ngei ngeina tur hian min lo ngaihsak (care) thiam em em mai a ni.

A chang chuan an ti lutuk ta emaw tih zawk hi awl tak a ni. Delhi-ah phei khu chuan dawrkaiho hian min lo ko nuaih nuaih a ni ber mai a, an ka pawh zen ila min seh lo vang tih mai tur hi an ni hlawm. Mizoramah pawh hian zei fe fe chu kan awm tawh nain, zei lo fe fe chu kan la kat nawk mai. Mite pawh an hlawk a, tih ve ngawt chi a ni lo. Mizote hi chu intihhmuh chi kan ni a, ṭhenawmte an hlawk deuh chuan tih ve nghal tum chi, ṭhenawmte neih ang awt ve nghal ngawt chi kan ni a. State dang aṭanga kan bungraw tam tak hi chu a let thumte an hlep ang tih tur khawp hian kan rama dawrkaite hian an hralh a ni.

Kolkata leh Mizoram ringawt thil man into hleih dan hi a mak a ni ringawt. Thawmhnaw man inthlauh dante hi rapthlak tham a ni. Sumdawngte pawh hian mipui rawngbawl an ni tih an inhriat a pawimawh hle mai. Mahni hlawkna tur ngawt ngaihtuah lo va, mi dangte tana malsawmna nih hi kan zir thar a ṭul hle. Pathian rawngbawlna leh Thlarau lam nun leh ringtu nunte hi kan sumdawnna, kan office hnathawh leh kan hna engkimah hian kan lantir hi Pathian duh dan a ni a, intih rau ngawt lam hi a ni ber lo tih hi kan zir thar a pawimawh hle.

Pathianin kan chenna turin Ram min pe a, kan khawsakhona leh intihlim tawna thawkho turin min din a. Rawngbawlna kan tihte hi thlarau bo chhanchhuah ringawt hi a ni lo va; Taksa rilru, Thlarau hi a inzawm vek a, ṭhen hran theih a ni lo. Kristian leh ringtute tan chuan he khawvela kan mihringpuite tana malsawmna kan nih hi kan rawngbawlna pawimawh tak a ni a, chumi tur atana nunga awm kan ni.

Tichuan sumdawng kan tihte pawh hian mi dang tana phurrit siam lo va, mite tana malsawmna turin an thil zawrhte a man tito uchuak lo se la. Anmahni dawrtute ṭha takin lo dawngsawng se la; mite tana dawr nuam tak nih tum bawk se a va ṭha em. Tuna kan dinhmunah hi chuan zirtur ngah fe fe hi kan la tam tlat a ni.

Biak in, Kohhran leh mipui vantlang hi dah hran theih a ni lo; a hun leh a hmun inang lo mah se, inpumkhat vek a ni. Mi dangte i lo dawnsawn danah khan mite tana malsawmna leh anchhia i keng a ni. Thu sawiin, lámin phusa vak lo mah la, mite i hmachhawn leh i dawnsawn dan khan i ringtu nun khan mi dangteah thu tam tak a sawi thei a ni. Eng emaw mamawh thila ka dawr ṭhin tam tak; fel tak tak hi an awm a, chu'ngte nen chuan ṭhian ṭhaa siam takte pawh ka nei nual. Dawrkai hi hlawk duh vanga tih ve ngawt chi pawh a ni lo va, mi dangte tana malsawmna ni pah tur hmanraw pawimawh tak a ni tih hi i zir chhuak teh ang u.

- Reuben Lalnunthara Hnamte