Written by
- Kimnunmawii
Department of Mizo Govt. Aizawl North College Ph: 9862322997

HMASAWNNA VÂNGIN KAN RAMNGAW LEH A CHHUNGA CHENGTE DINHMUN A CHHIA EM?

Leilung leh a chhûnga awm zawng zawngte hi Siamtu thuhmun kutchhuak, chengho leh nungho tura inmamawhtawn veka siam kan ni. Thilsiam zingah mihringte hi chungnung bera siam kan ni a, thilsiam dangte enkawl leh mamawh phuhruk nana hman hi Siamtu'n min phalsak. Nova lawng tuk hunlai ata tawh mihringin thilsiam dangte chu hmasawnna leh ṭangkai zawngin a lo hmang dèr tawh tih Bible aṭangin kan hre thei. Hun tam ral a, chhuan tam kan chhuah hnuah mihring hmasawnnain thilsiam dangte dinhmun chu a chhuanchhe zawngin a nghawng ta zel a, chu tawrhna chuan khuareiah mihringte tan harsatna a thlen leh dawn tho si avangin, an tana hliampui siam lo zawnga ke chheh kan thiam a ṭul ta hle mai.

Zir mite tarlan danin Mizoram 84.53% lai hi ramngaw a ni a, a ram zau zawng nena teh chuan India ram puma ramngaw nei ṭha ber state kan ni. Kawrte tinah Siktuithiang a luang a, hawi vel ila, tlang tin mai te chu an hring dur khup mai ṭhin. Chutihlaiin mihring kan pung zel a, hmasawnna leh changkannain min luhchilh tak chinah chuan daidar loh ngaw kan luhchhuah a, khawvêl ram dangten hma an sawn duai duai rualin kan Zoramah ngei pawh hian hmasawnna tura hnathawh leh hmachhawp tam tak a lo awm ve ta.

Kan hriat ṭheuh angin NHIDCL hnuaia Mizoram kawngpui zau (four lane) siam tumna chu kan state economy tana chhenfakawm tak tling tur khawpa ram hmasawnna lawmmawm tak a ni. Lehlamah erawh he lawmna hi kan ram thing leh maute leh a chhunga cheng nungchate tan chuan chhiatna rapthlak a tling thung! Ram hmangaih a, hmasawn tura duhtu tam takin he kawngpui siam project hi hlawhtling thuai tura an nghahhlelh hle laiin, ram hmangaiha ramngaw leh a chhunga cheng nungchate humhalh duhtute erawhin an helh hle thung a, ram hmangaihtu ṭheuh ṭheuh pawh zaikhatah kan luang za hleithei lo chu a ni ber mai!

He hmasawnna ropui kawngpui siam hi ramngaw ṭhiat a, a chhunga cheng nungchate chenna nei lo leh baihvai tura hmalakna ni lo mah se, ramngaw leh a chhunga chengte dinhmun chuan a chhiat phah hle dawn tih chu chal kawlh pen ang fawka thil chiang reng a ni.

Khawvel changkang zelah Zoramah kawlphetha kan siamchhuak ve ta a, heng hydel Project-te hi ram hmasawnna chu ni teh meuh mah se, kan ramngawte hian an tuar zel thung a, thing leh mau sáng tel din theihna tur leh nungcha tam tak tualchaina tur hmun chu chu'ng hmasawnna rahbi chuan a tuk chhiatsak thung a ni. Tin, Mizoram chhunga inkalpawhna kawngpui siamte leh, Rel lo lut veta rup mai turte hi hmasawnna ropui tak chu an ni ngei a, amaherawhchu, ram hmasawnna tura he'ng hmalakna ṭhenkhat hian loh theih lohva ramngaw a suat ṭhin avangin kan tuihnain a tuar a, kawrte tam zawkah lung khawkrawk khawro bak hmuh tur a awm ta lo va, kan tui lakna ber Tlawng pawh a kám duak reng a nih kha maw.

Hmasawnna lo thlenna tur hian kan ramngaw leh a chhunga chengte hian an thisen hlánin nun an thap tihna a ni. Chu tawrhna chu kan hmuh hmaih thiang lo va, a hlawkna teltu leh a pawina tuartu tur mihringte vek hian tuam dam a, tu kutah emaw dah bik lova mahni mawha lain, ngai awhtir leh tura theihtawpa ṭan lak hi kan tih makmawh a ni a, Forest Department-te hmalakna kan thlawp tlat a ṭul fo.

Khawvelin Global Warming a buaipui tawh hle a, sik leh sa nasa takin a inthlak danglam ta. Mizoram chhungah ngei pawh kan pi puten sik leh sa hunbi an lo chhiar dan pawh a mumal ta lo fo va, chumi tihreh nan thing phun leh ramngaw humhalh uar tura nasa taka inzirtirna kalpui a ni. Chutih mek laia ramngaw awmsa ṭhiat nasa zawnga hmasawnna kan chaw lut hi, mahni lu chunga meiling chhekkhawl mai kan ni thei tih kan hriat reng a ṭha.

Chutihrualin, changkanna dodalin hmasawnna hnar tur tihna erawh a ni lo. Mizote hi chhuanmang rorel zawnga hmasawnna hnar ngam lo tur khawpa â leh pamham ni lo ngam ang u kan ti zawk a ni. Hmasawnna vanga ramngaw hliam tawrh chuan mihringte tan ṭah leh haṭhialna min la thlen leh ngei dawn si a!

- Kimnunmawii,

Department of Mizo

Govt. Aizawl North College

Ph: 9862322997