Written by
- George L.Ralte
Member, MAL, Mipoty, MASC

Mizo ṬAwng Chungchang

Mizote hian ṭawngkam hman dik loh kan neih ṭhenkhatte hetiang hian thai leh teh ang. 'A dawtah' tih turah 'a dawhah' tih ching an tam. 'Dawt' hi chu modify loh niin 'a dawtah' tih tur a ni. 'Tawlh thlu' tih turah pawh 'tawlh tlu' tih te hi, 'Tlu' chu verb niin adverb form chu 'thlu' a ni. 'Thi' adverb form 'hlum' ang chiah hian, 'Tawlh tlu' chu 'ka vaw thi' tih nen a dik loh dan a thuhmun. 'Nam thlu, tawlh thlu, kit thlu, ti thlu' tih zel tur a ni.

'A hrim hrimin' tih leh 'a hrim hrimah' tih hi 'A thu hrimin' tih leh 'a thu hrimah' tih zawk tur a ni. 'Hna ka thawk paih lo, ka damdawi ei ka ngaih' an ti hi 'peih', 'ngeih' tih tur. Tunlai hian zawhna an siamin 'em ni' tih turah 'a mi' an ti ta zel mai hi chu a pawi tak zet a ni. Tarmit hi 'bun' lovin an 'vuah' ṭhin a, 'bun' tur chuan kut leh ke hmawr lam deuh a ngai a ni. Ṭhangtharte hian sam 'mèt' tih ching hi awm mah se, kan Mizo ṭawng pangngaiah chuan lu 'mèt' niin 'lu mèt' tih hi tun thlengin a la dik reng a, 'mèt' hi tan chhum tihna ni lovin, tifai tihna lam zawk a ni.

'Nichin' tih turah 'nachin' tih ching an awm ṭan leh ta. 'Nachin' a awm lo va, 'nichin' a awm a, 'nakin' a awm bawk. Mi ṭhenkhatin khuaivah, khuaivanrial, khawizu tih ang ching hi a dik lo.

'Sial' pawh 'Se' tih ṭul chang a awm ṭhin. Se pui, se pa, se no, se la, se ki te kan ti ṭhin. Mizo ṭawng kalphung dik a ni. Chutiang zelin 'bál' pawh 'bá' tih hun a awm. Bál ka kang tih a dik laiin, 'bal kang kan hmeh' tih erawh a dik lo. Ba kan kan hmeh tih ṭul hun a awm.

Thumal ṭhenkhat chu a sipel dang lam lovin a rik dan a dang ṭhin a ni. 'Bán pahnih kan nei' tiha 'bán' hi ri sei niin; 'banrek' tiha 'ban' hi chu a ri tawi thung. Banrek, banpuam, tiha 'ban' thluk seiho hi chu Mizo ṭawng thiam lo an ti ṭhin.

'Vawiin' tih mai turah 'vawiin ni' tih ching an la awm nual mai. Vawiin ni tih hi a hman hun a awm. 'Vawiin chu ni a va sa ve' kan tih chuan sap ṭawnga SUN kan sawina a ni. 'Vawiin ni chhinchhiah rawh' kan tih chuan DATE kan sawina a ni. 'Vawiin ni ropui takah hian' kan tih chuan DAY kan sawina a ni. Vawiin chauh sawi dawn a, vawiinah hian tih aia vawiin niah hian tih thlak zen hi a ṭul lo a ni. Vawiin zan tih te, tun zan tih te hi zan kan hman mek sawi tumna niin puitling; Mizo ṭawng thiam pangngai chuan 'zanin' tih mai tur a ni. 'Zanin' tihah 'zan' pawh hi lam sei lova lam tawi zawk tur a ni.

- George L.Ralte, Member, MAL, Mipoty, MASC