MPSC Exam lo awm leh tur atan ka duthusamte!
Kan khawvel nun hian hmasawnna lamah ke a pen ang zelin zirna pawn hmasawnna rahbi thar a rap ve zel a. Thiamna hian ngaihtuahna thar ṭha tak tak a rawn chhawm zel bawk a, chu mai chu duhtawk lovin mi thiam zawk leh a hre zawkten thiamna leh intihsiaknaah mi hnuaihnung zawkte leh mi chan ṭha zawkte intluktlang taka an inel theihna turin dan thar te an siam ve leh zel a ni. Sawi tur leh hriat tur tam tak zingah Mizoram Public Service Commission (MPSC) Civil Service leh UPSC hi tehkhin nan sawi ta bik ila.
Kum 2015 khan Department of Personnel and Training chuan UPSC Civil Service Exam (CSE) Prelims Exam a Paper II hi qualifying paper atan chauh a hmang tawh turin notification a chhuah a. Qualifying paper ni mahse a exam-tu khan 33% marks a hmuh ve ngei ngei a ngai thung. Hetiang a nih chuan, Paper I mark hmuh zat chiah hi Mains Exam ziak thei tura thlanna atan hman a ni tawh a ni. Hetiang ngaihdan a lo chhuah chhan hi eng dang vang ni lovin, Prelims Paper II hian ‘Civil Service Aptitude Test’ (CSAT) a huam bik a, chu mai bakah mi hausa leh reithei, zirna ṭha dawng leh dawng ve lo kar a zau ṭhin em avangin leh Technical, Engineer leh Management background neite tan pass a awlsam bik em vang a ni.
Prelims bikah hian Paper I leh II a awm a. Paper I hian ‘Traditional Subject:' History, Economics, Polity, Geography, Science leh subject dangte a huam a, Paper II chuan Comprehension, Interpersonal leh Communicaton skills, Logical Reasoning, Mental Ability, Mathematics (basic numeracy), Decision making leh Analytical ability-te a huam thung. Paper II hi zirna ṭha chungchuang dawng thei, Technical background nei te, Engineer-te leh Management background neiten a hranpa em ema zir ngai lovin awlsam takin a inziah tlin theih a, mahse heng background nei ve lote tan erawh chuan thil harsa a ni lawi si. Paper II English Language Comprehension bik phei chu UPSC khan kum 2015 May 22 khan syllabus chhuah fel vek tawh hnuah, exam dawn tak takin an 'cancelled' ta a. Paper II hi qualifying paper atan a ṭhatna han tarlang ve hrim hrim ila.
Pakhatna ah chuan, competition inthlau lutuk ṭhin kha a bo dawn a, mi tu pawhin Paper II marks 200 ah 66 a hmuh chuan mains-ah a tlang thei dawn tihna a ni. Paper I thiam miah lo, marks hmu chhe em em si, Paper II thiam avanga tling awm ṭhin te kha a bo tawh dawn a ni. Pahnihnaah chuan, Paper I hi ‘knowledge base’ a ni a, a zir a zir ngai, hun duh rei em em si a ni. Paper II a chak viau tan kha chuan Paper I chu a thiam loh pawhin awmzia a nei pha lo tlat. Paper I ah hian hriatthiamna a pawimawih em em a, subject hrang hrang infinkhawm a nih bakah Current Affairs a tel leh zel si avangin zir hun chhung a rei duh em em a ni. Paper 1 thiam tak hi an ‘bright’ tlangpui bawk.
He Pattern thar hi MPSC hian han hmang ve ngei se, mi harsa tak tak coaching pawh kal ve thei lo leh harsatna avanga Zoram pawn lama zirna ṭha zawk pawh chhim ve thei lote tan, inrualkhaina leh intluktlanna kawng a hawn sak dawn a ni. Paper II hi qualifying atan an hmang ve duh a nih chuan zirlai ṭhenkhat, Paper I thiam si lova, Paper II avanga tling ṭhin te tan advantage ṭha lutuk bik kha a bo tawh dawn a. Pattern thar hi hriatthiamna nen zir a ngaih tawh dawn avangin hriatna dik tak zawk chu a paw chhuak ngei dawn a ni.
UPSC-ah pattern thar an hman chin aṭang khan Merit list a ranking an siamah pawh kum dang zawng nen tehkhinin 2015 ah marks inthlauhna a tlahniam nasa. A awmzia chu Paper II kha qualifying marks (33%) chauh a lo nih takah chuan subject zawng zawngte inrualkhai taka an exam theih vang a ni. State ṭhenkhat Madhya Pradesh, Uttar Pradesh leh a dangte pawhin he system thar hi an lo zawm ve tawh a ni.
Mizoramah coaching centre hi Aizawl khawpuiah deuh chauh a awm a, thing-tlang mi thiamthei tak tak, harsatna avanga zirna ṭha dawng hlei thei lo, coaching kal ve thei lote tan inziah tlinna chance a tlem bik em em a ni. Taimakna avangin Paper I han thiam viau ṭhin mahse, a tira zirna ṭha zawk zawk dawng lo na na na chu, Paper 2 ah harsatna an tawk leh nge nge ṭhin. Taima tak, tling thei reng tur leh phu ngawih, a kum tela ziak tling leh si lo hmuh tur an awm nual mai. Prelims Paper 2 a chak bikte han inziak tling ṭhin mahse, Mains-ah tla an awm leh chawk ṭhin. Hemi avang hian, heng subject background nei ve lote tan Prelims a inziah tlinna chance a tlem bik em em a ni.
Kumin aṭang hi chuan kan sawrkar pawhin ngaihtuahna thar nen Humanities leh Social Sciences leh subject dang background neite tan chance (hun ṭha) kum dang zawng aiin han pek belh thei se tih hi a duhawm a, kan hlawkpui tlan pawh a rinawm hle. Kumin MPSC exam-ah hian he ‘pattern’ thar hi hmang hman ve ngei se tih hi tuna mi tam zawk duh dan pawh a ni ngei ang. Humanities leh Social Sciences background neite leh zirna ṭha dawng thei lo te, Paper II avanga tling thei ṭhin lote an tling ve thei tawh ang a, Paper II thiam sa avanga Paper I zir mang si lova tling ṭhin pawh an tlem deuh tawh mahna!
Humanities graduates te tan pawn Paper II avanga tling thei lo ṭhinte an tling ve tawh ang a, Paper II thiamsa avanga Paper I zir lova tling ṭhin te pawh an kiang deuh mahna.
- Omteii Vt