PAKHATNA

Ni 31/12/2023 khan kan kohhran chuan sande sikul kai ṭha lawmman a sem a, pakhatna ka la ve hlauh mai. SS lawmman pakhatna ka lak hnuhnung ber hi ka chhui lêt thei ta hauh lo mai! Naupang SS kai rual kan nih lai kha chuan kai kim lawmman lak loh hlauvin khawsik satliahte kha chu kan namnul vel mai mai ṭhin kha a ni a. Kan han tleirawl chhoh khan KṬP-ah naupang têin kan tel a, kohhran zaipawlahte han tel chhoh chuan Pathianni hmanga eng eng inkhawmpui emawahte hla kan rem loh leh kan inkhawmpui huna inkhawm hrim hrim kan tel ṭhin avangtein SS kai kim a rem lo chho ta zel a. Lehkhazira hmun danga awm nen, kai kim lawmman hi chu la lo tura indah deuh tawp khan kan awm a ni ta deuh ber a. Chhangchhiatin a zui a, chhuanlam siam a nuam tial tial a, kai kim kha chu pawimawhna nei mang lovah kan ngai lui ta deuh tlat bawk a!

Nikum 2023 aṭang khan kan kohhranin puitling SS zirtirtuah min ruat thar ve a, ka kum khatnaah lawmman pakhatna ka la thei hi ka lawm hle. Tun hma deuha lawmman pakhatna la tur chuan mi pawimawh lo deuh nih a ngai kan tihte ka ngaihtuah chhuak a, kha kha a dik a nih chuan ka lo pawimawh lo hle tihna a ni reng mai.

Ka fanu upa berin college zawma Delhi-a a awm ve zuai lai khan ṭum khat chu, “Nu, Nu Lateii’n 'I nu hi lehkha a thiam thei lutuk a, sikul leh college kal lai pawhin pakhatna a ni zat zat ṭhin' a ti a, tak tak em ni?" tiin min zawt a. Kei chuan, "Ka lehkhazir laiin pakhatna vawi khat mah ka ni ngai hleinem," tiin ka chhang a. Ka nih ngai tlat loh avangin (Pawl A-ah khan ka ni mai thei tak e, keimah chiah khan pawl kha ka bawhkân kha a nia). Chumi ṭum chuan, nihna/ṭhatna intehsaknaah hian pakhatna, pahnihna, adt. hman hi kan inchawimawina sang thei ang ber a lo nih dawn hi a tiin ka ngaihtuah a. Pakhatna ni reng emaw min lo titu min fakna kha ka tan chuan ka nih hauh loh ni mah se la, a lawmawm em em tho lo thei lo.

Pakhatna tih chu a aia sang awm thei tawh lo, a ṭha ber sawina a ni a. A nei theitu pawh pakhat chauh nih awm tak a ni. Intihsiakna emaw, inelna chi reng rengah pawh hian pakhatna hi mi/pawl pakhat chauh tana siam a ni ṭhin. Tehna inang hmanga intluk chiah an lo awm a nih erawh chuan chu nihna hlu tak chu an inṭâwmtir mai ṭhin a nih hi.

Heti taka hlu leh ropui pakhatna hi sawi nawi emaw, sawi nêp emaw theih a ni hauh lo mai! Mahse... A hun laia eng kawngah mah pakhatna ni pha ve lo, hun lo kal zela pakhatna aia ṭha ta zawk leh hlawhtling ta zawk hi sawi tur an va tam si em!

Keiin sande sikul kai kim lawmman ka lâk laia a la ve lo kei aia kohhran leh Pathian tana ṭangkai zawk an tamzia hi a hre chiangtu chu keimah tho hi ka ni. Sikul kan kai laia pakhatna an nih laia ni ve ngai lo kei hian khatih hun laia ka tluk lohte kha eng kawngah emaw chuan ka lo lehpêl ve thei reng mai.

Zaithiam intihsiaknaa pakhatna aia lar ta hi engzat tak awm ang maw aw? Intlansiaknaa pakhatna ni ṭhin, khûp zawi zui ta mai hi sawi tur an tam awm asin.

Nu leh pa, sikula zirlai zirtirtu, khawtlang leh kohhrante pawh hian 'pakhatna' tih hrim hrim hi kan ngaihlu lutuk a, chumi ni thei tura infuih leh inpuih chu hna bera neiin a hnu zela kal dan tur erawh kan hlamchhiah si a ni thei ang em? Pakhatna ni tura innawr vakin a tak tak zawka hlawhtlinna thurûk, mahnia theihna lai ṭha ber zawng chhuak hman lêk lovin kan naupangte hi kan vilin kan vau ṭhin a ni thei ang em?

Nunphung hloh ṭhak khawpa pakhatna ni tura thluak kan sûksak kan naute hian pakhatnain a ken tel tur thiamna leh theihna hi an pawchhuak tel lote hi a ni mai lo maw?

Pakhatna nih kan lawm a, kan hlim a, kan uang a; kan naute erawh a tak thleng lo, a phawvuakah an hawi mai mai lawi si. A tak aia a cheina lawm keini ho hian takna nei lo cheina mawi satliah hi kan siam ṭeuh thei tih hi ngaihtuah a ngai e.

Pakhatna chuan ṭha ber a nihna chu a nunpui chhoh zel theihna turin a puitu leh a fuihtu nih tum ila. Pakhatna ni kher lo hian kan nun leh hun kal zelah mihring tak leh hlawhtling a nih theih tih hi nu leh pa, zirtirtu leh khawtlang hian hre chiang ang u.

Chuti lo chuan cake mawi em ema chei, a chhunga a tak tui lo zet maiin min tipuar lo ang hian, kan khawtlangah eng emaw kawnga pakhatna ni ve, chhawr tlak loh, chapo satliah kan nei ṭeuh palh ang e.

Pakhatna nih hi a ṭha. Mahse, pakhatna zawng zawng hi an ṭha ber reng lo fo tih hre chungin kan fate i fuih sauh sauh ang u.

- Dikteii Hnamte