Chhiatna thleng thei leh invenna
May thla a rawn inher chhuah hi chuan ruahsur vanga chhiatna Zoramin kan tuar ṭhin.
Leilung hian Inrinni zinga talh tur vawk leh bawng angin phuartu a nei lova, BPL compound aṭanga VIP com-pound a insawn tumin a tal a tal bawk hek lo. Leihipna tha avangin lungawi takin a awmna ngaiah a bawk hle hle zawk ṭhin. Keini mihringte hian leilung awm ṭha hle hle lai kan tih danglam nasat avangin Centre of Gravity (CG) awmna a insawn ta ṭhin a. Balance a buai a, siamrem turin a in elh kikawi vak vak a, lirnghing, ruahsur, thli tleh avangin awlsam tein a tawlh emaw, a tlu mai ṭhin.
Leimin chhan tam tak hi van-duai vang chu thuhran nise, a bik takin Aizawlah a mawh-phurtu ber chu keini a chhunga cheng mihringte hi kan ni.
Leihipna Gravitational force hian rihna nei tawh phawt chu hnuai lamah a hip ngar ngar ṭhin a, building te, mihring te, vehicles etc te reng reng rihna hi hmun khatah a inhlawmkhawm a, helai hmun hi CG tih a ni. Lei hipna pawh a nasa em em bik. Civil construction reng rengah CG hi sawm zinga pakhat Pathian hnena pek tluk zeta ngaih pawimawh a ni ṭhin. CG hi dik taka a awm chuan building rihna te hi hlawmkhatah awmin a ṭul ang zelin rualkhai takin lei hnuai lamah a in sem ṭhin. Tichuan, a rei tial tial a, a nghet tulh tulh mai a ni.
Kawngpuiah lirthei te ber aṭanga full load truck rit tak tak phur a han tlan hi chuan a sawh nghawr chu na ve tak tur a ni. Lei chhungrilah lei khi a siam a, hetah hian tui a luh phawt chuan lei chu tawlh lo thei a ni lo. Kan Zawlkhawpui kawngpuite dim bak sak lova nitin motor-in a sawi nghing dur dur reng takah chuan, kawngpui hnaivai leilungin a dawl ta si lova, hlauhawm tak an ni deuh vek mai. Sazu tak ngial tan pawh thin thia riahbuk han sual ngamna chi a ni lo.
Vawi khat lei a min vak tawh chuan awih panga lei leh building hian Center of gravity a neih dik theih tawh loh avangin building rit lutuk sak loh hi a him ber. a kiang vel kilometer khat lai huam chhunga lei lung rihna force kal a tih danglam theih avangin a bik takin leimin awmna chhak lawkah building a awm phei chuan building center of gravity a tichhe thei a. Vawi leh khatah tawlh thut lo mah se lei chhungrilah zawi zawiin a tawlh hret hret a, a lo rei zel a, lei a lo khi a, ruah tui a lo luang lut a, a tawpah phei chuan chhiatna a thlen thei ṭhin a ni. Keimahni fimkhur loh vangin kan ṭhenawm khawveng dinhmun hlauhawmah kan din tir fo a, kan fimkhur tlan a ngai ta hle mai.
Tuidawn mumal tak siam leh in leh a vela tuiluankawr siam hi thil harsa a nih loh laiin ruah sur apianga a rem rema tuiluang ta mai mai hi hmuh tur a tam khawp mai. Helamah hian fimkhur deuh ila chu vanduaina ṭhenkhat hi chu kan pumpelh theih a va rinawm em.
Vanduai vang liau liauva chhiatna kan tawh mekte thinlung takin miputen kan tawrhpui a ni. Hetihlai hian
ṭhenkhat hi chu keimahni vang a ni lo thei lovang, hmana miten malsawm ruah an tih kha tunlai mite tan chuan nunna hlu tak pawh zuah lova lei min tirtu a lo ni ta mai hi a pawi tak zet. Hawh u, chhiatna lian tham a thlen lohna turin sorkar leh mipuite hian fimkhur takin theih tawp kan chhuah tlan a hun e.
- Chhungpuia Renthlei