Written by
R.Zomawia
Khita hming an lam hun chuan...
“...I mite erawh chu chhanchhuah an ni ang, lehkhabua an hming chuang apiangte chu.”
(Daniela 12;1).
Heta ‘Lehkhabu’ a tih hi mitin an thiltih ang zela chhinchhiahna tiin a sawi theih awm e. Thupuan bu-a nunna bu nen a danglam lo niin a lang. “Mitthite, milian leh mite, lalṭhuthleng hmaa ding ka hmu, lehkhabu zialte an pharh a; tin, lehkhabu zial dang, nunna bu an pharh ka hmu bawk a; mitthite chu chung lehkhabua an thiltih ziak ang zel chuan an chungthu rel a ni a. (Thupuan 20:12).
Tunlai khawvela kan sawi rik hnem ber leh kan vei em em nia lang chu Covid-19 hi a ni. Mitinin he hri hi kai ve kan hlau a, khawiah emaw positive kai a kal nia hriat a ni an ti a, kan in chhui nghal a. Dawra kal te leh hmun danga kalte hming chhinchhiah zel an ni a, chuta hming chhinchhiahna dawr chu positive in a tlawh nia kan hriat chuan chhui nghal a ni ṭhin. Kan va han hlau tak em! Kan fimkhur a ngai a ni.
Tunlai tak phei chu kan Lalpa hming lam ai hian Covid-19 hlauh avanga a hming kan lam hi a zing zawk em aw? ka ti ṭhin.
He hla thu hi ka rilru-ah a lo lang a, chu chu - Lalpa tawtawrawt a rik hunin hunbi a awm tawh lo’ng tih hi a ni. He hla mawi tak lo ṭo chhuah dante ka ngaihtuah a, a lunglen thlak hlein ka hria. He hla phuahtu James Milton Black’n, naupang rethei em emin he khawvel a chhuahsan dawna naupang ṭawngkam aṭanga a rawn phuah chhuah a ni a. Sande Sikul Zirtirtu a ni a, ṭum khat chu naupang berh leh pawr tak maiin hna a thawk lai hi a hmu a, chiang deuhin a en a. Chu naupang chu a hmel a ngui a, hlimna reng a mahah a hmu lo, a dawldang em em a, a thawmhnaw in belte chu a chhe hle a, a ṭet phing pheng a, amah lah chu a inthlahrun hmel hle a.
Pu James-a chuan sande sikul a kal ngai lo tih a hria, a hmu ngai tlat lo a ni. A chanchinte a zawt a, sande sikul kal a chak thu leh thawmhnaw ṭha a neih loh avanga a kal loh thute chu a sawi keuh keuh a. A pa zu ngawl vei, a nu a hrisel lo tihte a hre ta zel a. A khawngaih ta hle a, thawmhnaw thar a lei sak a, naupang khawngaih thlak tak mai chu sande sikul a rawn kal ve ta.
A hming an lam laia ‘awm’ an tite chu nuam a ti a, a hlim em em a ni. Chutia hlim taka hun a hman chhoh lai chuan chawlhni vawi khat chu a hming an lamin ‘awm’ tih ri hriat tur a awm ta lo. James chu a mangang a, eng vanga Bessie chu rawn inkhawm thei lo nge tih chu a ni!
Sande sikul ban veleh Bessie te in chu a pan nghal nal nal a, a pa zurui lo pai ṭuang ṭuang chu a hmu a. An in chhungah a lut nghal a, a nu chu an fanu chanchin chu a zawt nghal a, a damloh avanga khuma a mut thu a sawi a. Khumah chuan naupang khawngaih thlak tak mai, Bessie chu chau takin a lo mu bam mai a, a pang a lo sa vur mai a. Pu James chuan vawiinah i hming an lam a, ‘awm’ i tih ri kan hre ta si lo. I ṭhiante leh zirtirtute hrilh a hai teh asin a ti a. Chutah Bessie chuan “Ka pu, ka taksa a chau em em a, ka rawn inkhawm peih ta lo a ni” a ti a. “Ka pu, Isua hnen ka thlen hunah chuan helaiah ‘awm’ ti thei lo mah ila, khita vanah ka hming an lam hun chuan ‘awm’ ka ti tawh ang” a ti ta reuh a. Chutah zet chuan Pu James-a pawh a insum thei ta lo, a mittui a far zawih zawih a ni.
Khita vana hming lam tur chuan naupang rethei leh khawngaih thlak tak chu a pa hnenah a haw ve ta a ni. Pu James-a rilru chu a hneh hle a, Lalpa tawtawrawt a rik hunin... Khita hming an lam hun chuan ka awm ang,” tih hi a phuah chhuak ta a ni.
Hringnun khawvel kan cham chhung hian buaina leh harsatnaten min chim reng a, natna-in min tuam a, kan mangang ṭhin. Covid-19 hri hlaua kan phili chung chung te, hei aia natna hlauhawm leh chak pawhin min la rawn chim ang; retheih avanga rum vawng vawng te, na tuar thawm te, hlau thlabara kan awm te hian Lalpa hming kan lam ṭhin em le?
Lalpa hming lam hman lek lo hian Covid-19 hri aṭanga in humhimna ringawt hi kan ngaihtuah lutuk palh ang tih hi a hlauhawm hle a ni. Khita hming an lam hunah ‘awm’ ti tur i awm ang em le? He kan damlai hunah hian kan Lalpa tan kan thawk ṭha em le tih hi inenfiah fo ila. Lalpa mite, a tana hna thawk ṭhate chuan Lalpa hnena kal hlan an nghakhlel a, he khawvel kan damlai hi chuan hlauh tur a tam si a, Lalpa theihnghilh ṭhak khawpa khawvel par mawina-in min hip beh changte hian van hmuna ka hming an lam lo ang tih a va hlauhawm em!
Van hmun ka thlen hun chuan mi thianghlimte ka hmu ang a, hmuh hlan ka nghahhlelh em em, a kianga awm ka chak Lal Isua bulah ka awm tawh ang a. Ka hming an lam hun chuan, hlim takin “awm” ka ti tawh dawn a ni.
Chu chhinchhiahna-ah chuan nang i hming a chuang tawh em? ‘Awm’ i ti thei ve dawn em le?