Written by
- SANGZUALA HMAR

David Zohmangaiha'n Everest a lawn cham vawi 11-na

The Himalayan Database chuan May 18, 2013 zing dar 5:30 (Nepal Time) khan David Zohmangaiha chuan khawvela tlangsang ber Mt. Everest a lawn ta tiin a dah/vawng ṭha thlap a. Kum 11 lai liamta a ni ve leh ta der mai. Zohmaa hnuah hian Mizo pahnih dangte'n he tlang sang, metre 8848 zeta sang hi an lawn ve leh tawh. David Zohmangaiha'n khawvela tlang sang ber a lawn champha remchanga lain, Mt. Everest chanchin i hrut kualteh ang.

Mt. Everest lawn hi a harsa em?

Sawi theih loh, he tlangah hian thih leh dam inkar chu samzai tia an ti ṭhin. Khawvelah hian metre 8000 aia tlang sang 14 an awm a, metre 8000 tehfung pawimawh taka an hman hian chhan a nei. Metre 8000 chin hi DEATH ZONE an ti a, mihring taksa hian hemi china sang hi chu a dawl zo lo va, natna i nei emaw, nei lo emaw, i taksa khan thihna lam kawng a zawh a ni tawp mai. A vawt em em a, mihring taksain boruak a mamawh zah Death Zone-ah hian a awm lo, high altitude sickness an tih mai, thisen zam leh thluak lam buaina thlen thei HAPE leh HACE an ti a, chu harsatna chuan a tibuai ngei ngei dawn che a, i lawn chhuak vat a, i chhuk leh vat vat a nih loh chuan damkhawchhuah theih a ni lo.

Sum eng zat nge sen ngai?

A hautak lutuk! Mt. Everest mai bakah Nepal ramchhunga tlang sang tak takte khu an sorkar khuan sumdawnnan a hmang ti ila a sual lo vang. 'Tlang ka lawn thei lutuk, Mt. Everest ka lawn ve dawn," a tih ngawt theih loh. Mt. Everest lawn phalna/permit hi Nepal sorkar hnuaia Tourism ministry-in a pe chhuak ṭhin a, tunah hian mi pakhat tan India pawisa Nuai 9 a tling thuak tawh a, nakkum lamah phei chuan lawn man hi tihsan an la tum deuh deuh. Permit i neih hnuah guide company i belh leh a ngai a, Nepali guiding company te khu an tlawm deuh ber a, a tlawm ber pawh Cheng Nuai 20 chuang vek an ni. Heng guiding company te hian nangmah puitu tur Sherpa thlengin an buaipuisak che ang a, thla hnih dawn Mt. Everest lawn tura i inbuatsaihna pawh an buaipui thung ang.

2024 Mt. Everest climbing season

April thla aṭang khan Mt. Everest lawn tumte hi Nepal lamah an fuankhawm ṭan tawh a. Acclimatisation an ti a, tlang sang lutuk metre 5000 chung lama chet tlat a ngaih avangin boruak lo pan/tlem thut i taksain a tawrh lohna tura lo training lawkna a ni deuh ber mai. Tunah hian acclimatisation an zo tawh hlawm a, summit push an ti a, Everest chhip thlen tumin an bei ṭan suau suau tawh. Mi eng emaw zah an summit tawh nghe nghe a, a vanduai deuh an awm zel a, a ṭhenin Everest an lawn chhuah dim diam tawh laiin Mongolian mountaineer pahnihte chu chin hriat lohvin an bo mek a, an thi tawh ngei nia rin a ni.

2024 hian Nepal sorkar chuan foreigner tlang lawn mi 414 hnenah permit a pe chhuak a, tlang lawn mi pakhat hian US dollar 11,000 zel permit man an chawi a ngai a, India pawisa chuan Nuai 3600 chuang a ni daih! Guiding company 40 chuang hnenah Everest lawn phalna a pe bawk, eng zah chiah nge an chawi hi puanzar a ni ve lo.

Mi 414 hian chhawm tel a nei a, Everest Base Camp-ah mi 2000 chuang an awm mek tihna a ni; tlang lawn tur, Sherpa, base camp-a rawngbawltute, puakphurte nen tunah hian Everest Base Camp chu Sherpa ho ram bika an sawi, Khumbu region-a khaw lian ber leh mipui tamna ber a ni mek!

Kumin hian mi 50 zetin Mt. Everest hi an lawn chhuak leh tawh a, tun Thawhṭanni zing lama summit bak Ningani thleng khan summit belh an la awm lo. Ningani thleng khan khuain a bumro a, darkar khata kilometre 70-100-a chak thli a thawh mup mup avangin tu tan mah Everest lam pan ngam a ni rih lo. Summit window (tlangchhip han thlen theihna hun ṭha) hetianga thli tleh avanga a buai zel chuan a inhnawhkhawm leh dawn a, 'Mt. Everest Traffic Jam' kha a thleng leh ngei dawn a, Cheng nuai 20 chuang seng vek tawhte hian lawn ngei an tum vek dawn si a, hei hian thihna a thlen leh vak mai ang tih a hlauhawm hle a ni.

Khua a ṭhat a, summit window a awm ṭhat chuan awlsam angreng takin Everest summit hi a thlen mai theih ṭhin a, David Zohmaa hnua Mizo pahnih Rintluangi leh Johny-a te pawh khan window ṭha an nei a, tluang takin, harsatna em em awm lovin Everest kha an han thleng mai a ni. Mahse a hmasa ber, David Zohmaa erawhin harsatna nasa tak a tawk thung – Mahasen si per khan 2013 khan Everest Camp IV leh Balcony an tih lai vel kha a nuai a, Zohmaa te'n summit push an neih laiin thlipui hian a nuai a, Camp IV lamah an let leh a, summit tuma a chetchhuah hmasa zawkah Everest a thleng thei lo tihna a nih chu. Chumi piah lamah David-a khan snow blindness a nei hlauh bawk a. Hun a hman rei tak avangin Oxygen tlachhamin a awm bawk a, a tum a ruh em a, a summit hram ti ila kan sawi sual ka ring lo.

David Zohmaa hi dem ngawt chi a ni hauh lo, Everest-ah hian tlang lawn thiam turu tak tak, khawvelin a ngaihsan em emte chuan an hringnun hun tawpna an lo hmang ve fo zu nia. 1996 khan Rob Hall-a leh Scott Fischer-a te kha an ruang pawh hlawm hleih theih lovin an lo boral tawh. Anni pahnih hi tlang lawn khawvelah chuan a ber tih ngam an ni, thiam lohna leh tihsual an nei lo, death zone an thlen hnuah thlipui an tuar miau alawm le!

Chu mai a la ni lo, tlang lawn khawvelin a ngaihsan em em mai, Europe khawmualpuia tlang sang ber ber lawn chhuak vek, Sherpa emaw, amah puitu tur pawh mamawh ve lo Ueli Steck khan oxygen tel lova Everest lawn a tum a, Mt. Everest chu sawi loh, tlang sang zinga sawi pawha tel ngai lo, Mt. Everest kiang maia tlang pakhat Nuptse tlangah che sualin a boral ta der a nih kha!

David Zohmangaiha hian Mizote history-ah lungphum nghet em em mai a phum a, a harsatzia sawipui viau hian sawngsawhlawtna a nei lo, a awlsamzia sawi viau hian Rintluangi leh Johny-a te khan harsatna an tawk lo tihna a ni lo.

Khu tlangsang em em mai khu a danglam em a, a danglamna hian a pangper aṭanga a tlang chhip lawn turte pawh khu danglamna tam tak a siamsak a, awlsam taka lawn an awm laiin harsa em ema lawn an awm a, tlang lawn ngai em em lo; Sherpa te'n a hnuha an hnuh chhohte'n a chhip an thleng a, tlang lawn thiam lutuk, chak bawk site chuan Khuarel rorelna avangin an nunna an chan leh lawi si.

2024 climbing season-a thil danglam

1. Nepali climber, Sherpa pakhat Kami Rita Sherpa chuan ama world record siam tawh a khum nawn leh ta a, Mt. Everest lawn chhuak tam ber niin Thawhṭanni khan a vawi 29-na atan a lawn chhuak leh.

2. British mountain guide Kenton Cool pawhin ama record siamsa belhchhahin Nepali ni lo Mt. Everest lawn tam ber a ni a, vawi 18 a lawn ta.

3. Mt. Everest mi dangin an lawn awlsamna tura hrui thlung (fixed rope) tu Seven Summits Treks guiding company-a Sherpa rualte tih loha foreign mi Everest thleng thei hmasa ber (2024) chu Ukrainian climber Valentyn Sypavin a ni a, ani hian May 13, 2024 zing lam khan a lawn chhuak a ni.

4. Lucia Janicova chuan Slovakia ram aṭanga hmeichhia Mt. Everest lawn thei hmasa ber nihna a chelh ta.

5. Turkey mi Tunc Findik chuan oxygen tel lovin Mt. Everest lawn a tum a, Seven Summits Trek te'n an puibawm ang.

6. Australia nula Allie Pepper chuan kumin climbing season chhung hian Annapurna tlang chhip chu oxygen tel lova lawnchhuah a tum a, a hlawhtlin chuan Everest lam a pan zui nghal ang, nikum khan Everest hi O2 tel lova lawn a lo tum tawh a, Balcony (8,450 metres) a thleng a, mahse a hlawhtling ta lo. (Phek 7-ah zawm a ni)

- SANGZUALA HMAR