Pawl pawisa hman

Tun hnaia inhnialna pakhat, 'Inkhawmpui Intuituah' tih hi ka rilrua a lo lan ve dan chu a philosophical deuh ruih a. Kohhran-ah a ni emaw, pawl hrang hrangah a ni emaw, Mizote hian kan mimal pawisa a nih loh hi chuan renna kan nei lova, sorkar pawisa eiruk kan hreh loh chhan pawh hi eng dang ni lovin kan ren loh vang a ni mai.

Chung thingpui hmeha chhang Rs 20 man aia tam ei ngam lo pawh ni la, pawl treasurer i nih chuan, "Ṭhenawm vengah pawh Rs 30 man an sem theia chuvangin Rs 30 man tal lo chu i sem lo ang," tih mentality nei kan ni. Mizote hi vantlang hmuha lan mawi loh hlau kan ni a, chu chu kohhranah kan pu lut a, Inkhawmpui Intuihtuah tih pawh hi lan mawi tumna aṭanga irh chhuak a ni zawkin ka hria.

Keia thlirna tukverh aṭang chuan kan inkhawmpuiahte hian ei tui hrim hrim chakna hi a na lo. An duh ber zawk chu ei tur tuihnai leh nidangah pawh ei phak zen zen loh kha "inkhawmpui manah" tia sem duhna thinlung vang a ni zawk. Mahni pawisa senna tur ni se, "Hei chu a to deuh ang. A tui dan leh a puar theih dan inang rengah chuan a man tlawm zawk," tia thusawi an awm tawh lo, "Engvangin nge kan sem theih loh bik ang? I ti ve ang u," ti zelin ro kan rel.

Tuna kan thlen china buaithlak chu 'lan mawi loh hlauhna' kan nei nasa lutuk a, lemchang nun kan hmang hi a ni. Mizo zingah mahni chokaa ei siam dawna lu tuam thlap a, apron nena induang zarh hi chu chhungkaw 1% pawh an awm ka ring lo. Ṭum khat chu thingtlang khaw lian vak lova ka zinnaah hetiang hian inkhawmpuiah thingpui leh chhang semtute an lo inthuam a, hei hi inkhawmpuia ei leh in semtute kan inthuam dan tlangpui a ni ta.

Ei leh in duh thianghlimna leh hmasawnna a ni tih lam hi chu ka pawm thlap a, ka sawi chhuah chhan erawh chu mahni inah pawh kan tih peih loh, kan ni tin nun (daily life) lamah pawh kan tih ngai loh hi puipunnaah chuan 'hnampui zia' tiin kan ti tlat a, hei hi ei turah pawh mi pangngai ei phak aia tui kher sem duhna nen khan thil inzawm tlat a ni. Hei hi thu thiam deuhin "thûkna pawnlang" an tih kha a ni berin ka hria.

Pawn lama lan mawi duhna hian Biak In ṭha zawk sak duhna a hring a, kan Biak In la ṭha em em vaw chhiain a aia ṭha siam kan duh a, ṭhenawm veng aia sound system ṭha kan duh a, kan Biak In nena inmil tawk sound ni lovin "Chumite Biak Inah pawh an fit," tih rilru nen sound kan zawng a, heti reng renga pawn lam mawina kan zawng hi a pawi ka ti a, kan kuta 'pawl pawisa' pawh chu kan ren ta reng reng lo.

Inkhawmpui ei leh ina sum kal zat hi a tam tih chu a kal ṭhinte hian an hria a, kan Biak In hmunhma ropui tawhzia kan hria a, mirethei tana hmuhnawm tham Biak In kan sa kan sa ta mai a, pawisa ren lovin loan pawh kan la hmiah hmiah tawh a, pawl pawisa ang chi reng reng hi kan ren ngai lo. Sorkar pawisa phei chu kan ren lo zual niin a lang a, mahni in sakna atan a sorkar officer berin an han eiru duh tawh a ni a, sorkar hi chu kan ei char char a, ei chhiat vek hreh lotu chu a sorkar aṭanga hlawh hmu sang sangte an ni lawi bawk si.

Pawl hrang hrangah hian kan pawisa hman dan hi ennawn ila kan inren loh dan hi mak ka ti ṭhin mang e. Kan private pawisa ni se, "Ngawi teh u, a uiawm" kan tihna turah hian pawl pawisa chu kan hmang huau huau a ni. Thil inzawm lo anga lang, inzawmna thuk tak nei chu pawl pawisa kan ren loh dan hi kan mize chhungril phawrh chhuahna a ni mai lo maw?

- Lalnunzira Ralte