Written by
Dr. Vanneihsangi Medical Officer
Palliative Care, MSCI
World Hospice & Palliative Care Day
World Hospice & Palliative Care Day (WHPCD) chu October ni 10, 2020 hi a ni. Tun kum atana kan thupui chu 'My Care, My Comfort' tih a ni.
Palliative Care hi WHO-in a hrilhfiah dan chuan thih hlauhawm dinhmuna ding mek damlote leh an chhungte’n, nuam leh hahdam zawka an hman theih nana an natna tawrh chhawk zangkhai leh a zual zel tur ven dan kawng zawn te, an taksa natna mai piah lama taksa, rilru leh thlarau lama tawrhna awm thei te enkawl hi a ni.
Damdawi hmanga enkawl mai theih tawh lohte’n na hrehawm an tawrh lohna tur leh an rilru hahna te chhawk zangkhai thei tur kawnga enkawlna a ni ber mai.
Mizoramah pawh Palliative Care hi National Programme for Palliative Care (NPPC), National Health Mission, hmalakna in kum 2016, October aṭang khan kalpui a ni a. Tunah hian Aizawl, Champhai, Kolasib, Lawngtlai, Lunglei, Mamit ah te kalpui a ni.
Palliative Care chuaneng natna nge a huam?
Natna benvawn ang chi cancer te, HIV/ AIDS, zeng, thin ṭha lo, kal ṭha lo leh a dangte pawh a huam tel vek a. A bik takin cancer natna veite tan leh AIDS natna neite tan a pawimawhin a ṭangkai hle. Palliative Care chu cancer enkawlnaa peng pawimawh tak pakhat a ni. Natna a lo zual zelin a ṭangkaizia leh a pawimawhna te a lo lang zel a ni.
Palliative Care chueng tikah nge kan ṭan ang ?
Damlo natna hriat chhuah a nih aṭangin Palliative Care hi a ṭan theih a, damlo boral hnuah, a enkawltute leh a kalsan tak, a chhungte tawrhna enkawl thlengin a huam thei. A tirah chuan ṭangkaina a tam vak lo mai thei a, mahse natna a lo zual zel khan Palliative Care ṭangkaina pawh a lo zual zel a ni.
Eng vangin nge Palliative Care chu a pawimawh ?
Zirchiannaah chuan beiseina nung leh hmalam eng taka thlir tlatte hian natna an hneh hma bik a, amaherawh chu beidawng leh thim lama thlir tlat te chu natna hian a hneh hma bik tih hi a ni. Hei avang hian Palliative Care a thil pawimawh tak pakhat, damlo leh a chhungte councelling pek hian nasa takin kawng ro a su a ni.
Hei bakah hian cancer natna hi hmuh chhuah thar za zela sawmriat te hi na nasa tak nei an ni a. Heng na nasa tak nei zinga mi zaa sawmkua te hi nachhawkna chak ṭha hmanga enkawl theih an nih laiin, zaa sawmthum te chu na vanga boral an la ni cheu a ni.
Palliative Care enkawlna ṭha chuengtin nge kan kalpui theih ang ?
Palliative Care enkawlna hi ṭha taka kalpui tur chuan thil pathum pawimawh tak a awm a. Chungte chu-
(1) Inzirtirna - Damlo enkawltu damdawi lam thiam mi te, khawtlang leh vantlangah te inzirtirna leh inhrilh hriatna ṭha a awm a pawimawh
(2) Damdawi - Nachhawkna chak leh damdawi ṭha a awm reng a pawimawh a, damdawi te chu natna tuar damlo te ban phak a a awm a pawimawh hle
(3) State sorkar policy – Damdawi leh inenkawlna chang tlung zawk leh chatlak lo a awm te, inzirtirna chungchangah leh ṭanpuina policy ṭha tak a awm a pawimawh a ni.
Palliative Care kalpui dan
Damdawi hmanga enkawlna piah lamah thil tam tak kaihhnawih a neih avangin hemi kalpui tur hian National Programme for Palliative Care (NPPC) hmalakna in Mizoram ah pawh 2016 aṭangin hman ṭan a ni. Palliative Care enkawlna hi kum tin damlo 1000 chuangin an dawng a ni.
NPPC hmalakna in heng hmunah te hian Palliative Care Centre hawn a ni.
(1) Mizoram State Cancer Institute,
Zemabawk
(Palliative Care Clinic - 8258090938)
(2) State Referral Hospital, Falkawn
(3) District Hospital, Champhai
(4) District Hospital, Kolasib
(5) District Hospital, Lawngtlai
(6) District Hospital, Lunglei
(7) District Hospital, Mamit
Hei bakah hian Synod Hospital, Durtlang chuan Palliative Care Centre hi a kalpui ve bawk.
Damdawi-in a inenkawl ngaite chu a ṭul dan anga admit ṭhin an ni. Na zual bik te chu in lamah kal chilha enkawl an ni bawk.
Tu ten nge Palliative Care enkawlna chu pe thei ?
Palliative Care hi damdawia in enkawlna piah lamah taksa, rilru leh thlarau lam tih dam hna hi a tum a nih avangin damdawiin chhunga a thawktute enkawlna pek ringawt a tawk lo a. Damlo in a mamawh ang zawng zawng a dawn theihna tur chuan a chhungte, ṭhenawm khawvengte zawng zawngin pawimawhna lai kan nei ṭheuh mai.
Hei vang hian sorkar, kohhran leh khawtlang, tumah hi kan bang bik chuang lo a, kan tih theih ang chin kan hriat leh kan tih hian nasa takin natna tuarte kan ṭanpui thei a ni.