Written by
- H. Lalchhuanliana

KAN MAMAWH POLITICS DIK


Kan rama politics kal dik loh thu hi kan sawi nasa hle mai a, a bul ṭan dan dik tawk lo kha kum 70 hnu thleng pawha kan la siam ṭha hlei thei lo hi a veiawm hle mai. Mizo Union Party a lo din khan Kohhrana hruaitute pawh political party-ah an tel ve a, mahse UMFO party a lo din leh tak hnu khan Party pahnihte khan party politics an luhchilh nasat tak avang khan Kohhran hruaitute an ralbang ta a, chu chu politics dik lo (party bil politics) ṭobul chu a ni ber awm e. Chu politics dik loah chuan party bil an inhaivur a, mipui nawlpuiin an chanvo an chang lo va, party mite inkar thlengin inhuatna a thlen a, hmasawnna hnain a tuar a, bible zirtirna anga rorelna dik a awm thei lo a ni.

Hun a lo kal zel a, mi thiam pawh an lo pun tak zel hnu hian Politics awmzia hriatnaah pawh kan lo harh ta zel a. Kohhrana rawngbawl hna leh ram rorelna hna chu a kawng dang deuh mah se, rualkhai taka kalpui tur a nih thute kan hre ta zel a ni. Kohhrana hruaitute pawhin Politics an luhchilh ve leh ta a, ram hruaitu pawimawh tak takte an lo ni ta zel a ni. Mizoram Synod phei chuan Politics dik leh ṭha a awm theihnan Political Education te buatsaihin Pathian thu aṭangin nasa takin hma a la a, a ṭangkai hle a ni.

POLITICS DIK CHU :- Pathian thu thiam (Theologian) ten Politics tih hi Grik ṭawng niin Grik ram khawpui inawpna leh ro inrelna chungchang sawina a ni e, an ti a. A awmzia chu a tawi zawnga sawi chuan, mihringte khawsak hona atana dan fel tak hnuaia ram rorelna kalpui tih a ni ber awm e. Chu chu Politics dik chu a ni a, Bible hian chhandamna thu bakah mihringte khawsak hona atana kan zawm tur, dan leh thupek hrang hrangte zau zawkin min kawhhmuh tel bawk a ni. Thuthlung hlui hun aṭangin Thuthlung thar hun thlengin ram rorelna leh khawtlang ṭhatna lam (Politics) hi a sawi nasa em em a. Ram rorelna chu Pathian ta a nih thute, nunhona atana Isua zirtirna thute, ringtute chu roreltute zah thiam turte leh roreltute mawhphurhna thlengin kan hmu a ni. Heta ṭanga lang chiang ta chu, Bible hian ram inrebawlna lam(politics) hi a sawi hnem hle a, Kristian rama roreltute chuan chu chu an innghahna leh entawn tur a ni ang. Ram dan ṭha tak kan neih hi Bible zirtirna kalh awmin a lang lo va, bible zirtirna anga kalpuia kan ṭhatpui tur vek zawk niin a lang. Kristiante tan chuan bible hi lehkhabu rintlak ber, dik lo thei lo kan tih a ni a, chuta innghat politician-te chu an kal sual ngai lo vang a, ram tana mi hmantlak tak an ni ngei ang. Kan Pathian thu thiam zinga mi Rev. Prof. B.Lanunzira thuziak, "Bible leh Politics" tih aṭang hian mi thiamten Politics leh Pathian thu (bible) an sawi dan hi tlem i lo en teh ang.

1. Thu ziaktu lar tak Michel Walzera chuan, "Bible hi sakhaw lehkhabu(religious book) a ni a, ram rorelna leh inrelbawlna chanchin ziahna bu (political book) a ni bawk," a lo ti hial a ni.

2. Wayne Grudema pawhin, "Bible hian nun kawng tinreng kaihhruaina a zirtir a, ram rorelnate, vantlang nun siam ṭhatnate a huam vek a ni," a lo ti bawk.

3. Kohhran pa John Calvin-a pawhin ram rorelna leh thlarau lam thil (spiritual kingdom) te chu rawng inbawlsak tawn turin a ngai a, Geneva khawpui siam ṭhat hna pawh kha Pathian thu hmangin a thawk a nih kha. John Calvin-a khan ram rorelnaa Pathian thu neihna hi a dah pawimawh hle a, sawrkar hi Pathian ruat leh mihringte leh thil siam dang zawng zawngte enkawl hna thawk tura ruat an nih thu hi a zirtirna pawh a ni. Leilung awp tura mihring duan hi John Calvina chuan politics a ni nghal a ni tiin a sawi bawk.

4. David Baucham-a phei chuan, "Bible hian Kristiante chu politics-a inrawlh turin a tur a, Kristian College, university leh Kohhrante hian politics-a inhmang turin zirtir hna a kalpui tur a ni," a lo ti hial a ni.

5. Thuthlung thar mi thiam, N.T.Wright-a pawhin, "Kohhran chuan thuneitu sawrkar lakah thutak hriattirin eptu pawl nihna a vuan tur a ni," a lo ti hial a. Ram rorelna chu Pathian thu anga a kal loh chuan Kohhranin huaisen taka dodalin, siam ṭhat hna a thawk tur a ni a ti nghe nghe a ni.

Kohhran pa ti hiala koh John Calvin-a leh mithiam hrang hrangte thusawi tar lan tlemte aṭang ngawt pawh khian 'Politics dik' chu Bible zirtirna mila ram mipuite enkawl hna a nih hi a chiang hle mai. Tuna kan rama politics kan kalpui dan erawh hi chu party bil politics, mipui huap zo lo, mahni inhaivurna, a tling leh phu zawk aia party mi leh sate duhsakna a la ni fo mai.Chu chu politics dik lo leh bible kalh tlat a ni si a, kan bansan vat loh chuan Pathian pawi kan sawi reng dawn a lo ni e. Politics dik zawk, Lal Isua zirtirna nena inmil, eiruk leh hlemhletna tel lo, mipui huap zo, rethei zawkte lam hawi hian kan ram politics hi kalpui tawh ila, chu chu kan ram damna tur zawk a ni ngei bawk ang. Ram roreltu apiangte hian dikna leh rinawmna nen, bible zirtirna mila ram hruai hna an thawh phawt chuan, malsawmna pawh kan dawng ngei ang.

- H Lalchhuanliana