Keep All Medicines Out of Reach of Children

Nikum lawk khan ka ṭhianpa fapa chuan refrigerator (fridge)-a a khuh damdawi a nu leh pa te’n an dah chu a lo in zo vek mai a, vânneihthlâk takin a thi lo hlauh. Damdawi inah sum tam tak sêngin ni tam tak chhûng enkawl a ngaih phah a, pawi tak a ni. Khawpuia awm ni lo ta se ngaihtuahawm viau ang. Tlêm lai deuh khân thingtlang khaw pakhatah khawizu emaw tiin naupang pakhat khân damdawi chak tak mai, a ban phâka a nu leh pa te’n an dah chu a lo in palh a, a thih phah a, pawi tak a ni.

School pakhata ka thawhnaah pawh khân kan zirlai pahnihte’n kan school bul lawka mi in hnuaiah damdawi tui (chemical) hriat ngai loh an va hmu a, hre châk (curious) ta rêng rêng chuan an hawng ta a, an hnim vêl a. An tihbuak palh hlauh avângin a hmâiah leh bânahte a per a. A hnu rei lo tê-ah an kâng ta vak mai a. Kan va en chian chuan acid chak tak mai kha a lo nia. Doctor hnênah kan hruai vat a, an kut, bân leh hmâite a kâng nasa viau mai. Chutiang deuhin, ka thawhpui pakhat nên hmêl hriatte inah kan lêng a, chhûn thingpuite kan in a. Ka ṭhianpa tuihâl chuan an fridge a va hawng a, tuisik emaw tiin tui ûm pakhata tui fim deuh awm chu a tlak pup a; nimahsela, tui ni loin spirit zâwk kha a lo ni a. Aizawl Civil Hospital-ah kan hruai nghâl a, vanneihthlâk takin a thi lo hlauh. Hêng thil thlengte hi thil dah fimkhur loh vâng vek a ni.

Damdâwi kawl miah lo chhûngkua kan tam lo tawp ang. Doctor chawh leh mahni inchawh chawpte kan lei a; nimahsela, a kâwma thil pawimawh tak inziak ‘Keep all medicines out of reach of children' tih thu kha kan ngai pawimawh lo hle. A awmzia chu eng damdawi pawh naupang ban phâk lohah dah vek rawh tihna a ni. Nimahsela, chaw ei dawhkânah te, fridge chhûng leh chungah te, chhuarah te naupang ban phâkah kan dah nasa a, kan inenfiah deuh chu a ṭha ang thil pawi a thlen zêl loh nân. Tin, chemical hlauhawm fridge chhûngah dah loh hrâm a ṭha, a chhan chu fridge hi ei tûr chauh dahna tûra kan ngaih deuh avângin. Damdawi ṭhenkhat fridge-a dah ngai a awm chuan kalh mai tûr a ni.

Thil dah fimkhur loh hi a pawi takzet a. Pa pakhat, ṭhing deuh mai chuan a
ṭhianpa hnêna ring leng lâwnga a thusawi ka lo hriat phâk chu ka phone-a zahmawh film ka dah kha ka fate’n ka phone an lo khawih a, an lo en a, ka hâu hrep a, zia lo tak tak a ni a ti. Khapa kha pa ṭha tak chu a ni lo phawt mai. Khatia a fate tâna him lo thil a kawl duh ṭal a nih chuan a phone hi an ban phâkah dah lo mai se. A nih loh paw’n lock mai se. A fimkhur lohna hian a fate nun eng ang chiahin nge a nghawng ang le? Dâwn a tisei
ṭhin. Damdawi pawh chutiang tho chu a ni. Damdawi hi hman dik chuan damna a ni a, hman dik loh erawh chuan thihna pawh a ni ve thei tlat. Money is a good servant, but a bad master tih ang deuh hi a ni. Dah fimkhur a pawimawh khawp mai.

Kan damdawi ei dante pawh hi a changkâng lo ve ṭhin. Tui ang maia in tawp te, tuibûr hmuam ang deuha thirfian hnih a ni ang tia teh lêm loa in mai chîngte kan awm bawk. Ṭhing bawn tawp. Chutiang chu kan tu le fate’n an hmuh hian in pawp tur emaw an ti mai ṭhin a, naupang ṭhenkhat chuan an lo in pawp ṭhin. Hei hi thil pawi tak a ni a, thir fian khat emaw 5 ml. emaw an tih chuan doctor min chawh dose ang thlapa dik taka teha ei hi kan tih dan tur chu a ni. Tin, puitling damdawi thlum deuh doctor-in min chawhte khawngaih avânga mahni fate eitir ching nu leh pa ka hre nual bawk. Tih loh tawp tur a ni. Puitling damdawi leh naupang damdawi a inang si lo a.

Thil dang leh chu kan damdawi ei ṭhin, kan ei zawh loha kan dah ṭhat mai maite ei leh tum kan awm ṭhin. A bik takin a strip chi. Chutih hunah chuan, kan kheh tawhnate kan lo cheh thlâk tawh avânga a damdawi hming pawh lang tawh lote a awm ṭhin. Hei hi ka ei ṭhin kha a ni em aw? A ni ang, a ni lo ang tih chang kan nei fo. Chutiang damdawi kan hriat chian theih tâk loh a nih chuan ei loh mai tûr a ni. A thar lei mai a finthlâk zâwk ang. Chuti a nih loh chuan a dik lo a ei palh theih tlat. A bîk takin nu naupâi lâi tân leh naupang tân a pawi thui thei tlat. Tin, damdawi dah ṭhat kan duh a nih chuan a hming chiang taka a inziahna awm ngêi mai dah ni se.

Damdawi rêng rêng naupang ban phâk loha dah a harsa deuh a nih paw’n kalh hnan theih hmuna dah mai tûr a ni. A siamtu te’n a hlauhawmzia an hriat avângin duhsak takin keep all medicines out of reach of children tih an ziak a, chu chu kan ngâi pawimawh tûr a ni. Chutiang deuhin cigarette bâwmah pawh ‘smoking kills’ tih a inziak a, ngaih pawimawh tur a ni. Thei rah leh thlâi bâkah damdawi hriat ngai loh rêng rêng ei lo tûr leh hnîm lo tûra kan inzirtir a ṭha ang.

Damdawi hriatsa tawh pawh ni se doctor sawi anga ei loh chuan thih theihna a ni tia kan tu le fate kan zirtir a pawi lo ang.

- Miltona, Vaivakawn