Ka feh kawng : Kulikawn - Chaltlang -2
Motor khalhtute thinlung put hmang hi mithiamten zir chiang se ka ti ṭhin... Mahni veng leh kawtkaia pa tluang tlam leh zaidam tak pawh hi, motor khalha kawngpui dunga intawhsual palh ṭuma kan thinchhe ta em em mai hi a mak a ni.
Kan insum/veng hman lo a ni ber e. April ni 19, 2016 Thawhlehni zingah khan Sikulpuikawn pelh Gandhi Road-ah motor a jam leh put mai a, motor inkara rawn tlan phei bike pakhatin a hmaa mi lo ding deuh thut kha a’n su hlek a, chhia pawh a awm lo, pachang leh pachang kha an vung nghal em em mai a! March ni 29, 2016 Thawhlehni school kal vanglai tak mai khan Kulikawn pheiah mipui leh motor innawk nulh nulh karah taxi-pu pahnih pawh insu chuang si lovin awrawl tawp tawpin an han in bauh pek a, kan en ṭhup mai mawle.
Kum 2007 daih tawh khan Chaltlang tawntirh Infinite Space dawr kawt kawng kualah tak mai khian, Chaltlang lam pan motor a jam put mai a. A sir awlah two-wheeler ho kan kal thliai thliai a, a kawi laiah bus pakhat a mawng poh zawngin a lo ding a, kan leng ta lo va. ka hmaa tlan tlangval lian pui mai chuan, ‘A mak mange aw, lehlam kha han nek ve deuh hlek la kan leng vek ni mai tur,’ a’n ti dek dek a, bus driver kha a pawr ta em em mai a, an han inṭham pek a nih chu! An thu inchuh kha chu nep tak a ni. Mak tak a ni. Sawi tur in hre ve ṭeuh ang. YMA hnatlannaa bawngtuthlawha kan in cheh palh pawhin, ‘A na lo ve,’ kan inti a, kan in ngaidam chawn chawn kha a ni ngai a.
Motor khawl nung hian engemawti takin kan thinlung a khawih danglam ta emaw ni dawn ni. Pulpit-a ‘tlawmna nun’ leh ‘hnehna nun’ kan sawi hi motor khawl nen a inmil vak lo a ni mai thei.
Fiamthu ni maw, tum hma deuh, kawngpui la tet deuh lai khan, Seling hnuaiah truck leh zo khaw bazaar bus an in tawk a, kawng kiantu nih kha tlawm pa-ekah an la ve ve si a, pakhat zawk khalhtu khan a switch a off sauh sauh a, steering wheel bawhin a muthlu der ta a. Pakhat zawk khalhtu lah khan cyclostyle-a chhut cowboy-bu ngei mai kha a phawrh sauh sauh a, a chhiar ve ta veng veng mai an ti! Tun hma deuha Zemabawk hnuai kawng phei mar laia BRTF-in ‘Accident begins when danger ends’ tih an tar kuau kha a la awm em aw? Kawng zim leh ṭi-
ṭoh laiah hian accident a thleng khat khawp mai, in chik ve em? Chanmari - Chaltlang, Vanapa Hall - Zodin Sq. etc., inkar kawng zau leh nuam laiah hian an insu/tai fo mai. Kan Aizawl khawpui kawngpui hi a letin zauh ta vek ila, accident a tam ting mai ang em?
Fiamthu ni maw, tunhma deuh khan Aizawl chhim veng tawp lam deuh khan, CM-in a tlawh ṭumin an VC-te khan ngenngawl takin an veng kawngpui laih zauh sak an lo ngen a, CM chuan an kawngpui chu a’n en vut vut a, ‘Kawngpui zau in duh maw? Zauh ta duai ila, in veng leh Aizawl mi lian, motor lian nei hovin park nan an rawn hmang ang a, tun ami tiat lek chauh hi inchang mai lawng maw?’ a ti e an ti.
Thudik a ni. In veng kawngpui zau kha lo chik rawh, in veng LC/VC-ten phur taka sorkar nawra kawngpui an zauh rualin mihausate motor park-na, a thlawnin an siam sak duai tihna a ni. Park (dah) man an chawi a nih pawhin. Office kal nu/nula ho tan contri’ motor... Kum sarih dawn lai kaltaah khan, traffic jam a nasat ṭhin em avangin two-wheeler, taxi anga hire theih kha kan sawi mawi hluai a. Hmanhmawh thilah pawh a
ṭhat dan tur te kan sawi a nih kha. Mahse taxi-puten an duh lem lo, a awm tho ve.
Engpawhnise, nu, nula leh lirthei nei lemlo office hla tak taka kalte hian kal lam leh haw lamah taxi kan hire ṭhin. Hun leh pawisa kan seng hnem tak zet a ni. Ka thawhpui, veng hla deuh nuho, taxi hire ṭhinte hi an kum khat taxi fare ka chhut sak ṭhin a, an ngaithla ngam meuh lo! Chuvangin office/school hmunkhata thawk 3/4, in lam kual rem deuh te hian intiamrualin loan in emaw, thawhkhawm in emaw, GP la chhuakin emaw car lei teh u. In zinga a khalhthiamin a kawl mai ang a, thlamuang takin in thawhna inthleng tuktin a rawn lam kualin in haw leh dial mai dawn a ni. Kum li hnuah chuan in taxi hire-na hisaab-in in ta a ni em em ang. Mahse in inkara in inremna (agreement) erawh ziak fel thlap ula a ṭha ngawt ang.
Motor (two-wheeler leh a bikin car) khalh chak hovin lo chhiar teh u... Vairamah kal teh u, motor khalhtute hi a tlangpuiin an fimkhur tih in hmu ang. Eng vang nge? Motor khalhtuten midang an tihpalha a pawizia leh senso hautakzia an hria a ni.
Kum 2006 daih tawh khan ka hmelhriat tlangvalin hmanhmawh thilah a two wheeler-in a nu a phur chhuak a, vanduaithlak takin nu pakhat an su, an motor tluin taxi pang a delh khuar sak, alkatra charah a nu’n pawp hawkin a lu a tauh bawk. Chumai a la ni lo, an motor a sawi bui mai bawk. Pawi tak a ni. Pawikhawih man a sang duh hle a ni.
Kan mizo rilru a, lungawi lo chunga kan in chalrem ang ngawt hi chu a ni reng dawn lo. Accident tawkte tuarna, dan hmanga chhawmdawlna court, Mizoram Accident Claims Tribunal (MACT) hi accident tuartuten kan pan tam tawlh tawlh dawn. Khalh chak leh fimkhur lo, ruih nei etc., ten cheng nuai tel kan chawi dawn. Driving licence neilo leh thi, insurance policy nei lo leh registration tifello ho phei chuan phurrit lehzual kan phurh belh ang. Mi va sut a, hmai pha dui a,’Ka tih palh a ni, dan ka lo hre lo va..’ tih hian min chhanhim dawn lo. ‘Ignorance of laws is not an excuse’ (Dan hriatloh hi chhuanlam a tling mawlh lo) tih hi democracy ramah chuan Matthaia ziak tlukin a chiang nia. Fimkhur deuh teh ang u.
- Zorammawia,
Kulikawn