Engtin nge maw kan tih ang le!?
Kum 2004 khan Mahanadi lui tan tlanga motor tlanna tur lei (bridge) an siam pahnih khu ka zuk zawh ve tawh a. Kilometre khat leh a chanve aia thui hret - 1.6KM a ni a, Metre 1600 a thui a ni tihna a nih chu. Lei pakhat chauh a ni lo va, lei pahnih niin, a lehlam chu kal lam motor tlanna niin, a lehlam chu haw lam motor tlanna a ni thung a, a awm thiang rial a ni.
Keini ang, sikul chhe chhuak tan chuan khutiang lei khu eng zat man nge ni ang a, engtika an dawh zawh nge ni ang a, an dawh laiin 'a design emaw, technical lama fel lohna awm lova khuarel chhiatna lo thleng' avangin a chim ve em? tih te chu han hriat chi ziazang a ni lo va, kan sikul ṭha chhuakte sawiah khêk ta ila. Ruah bawhawk leh thlipui na êm êm thawh duhna ram Odisha-a lei dawhtute khuan fùrpui ruah sur lai velin engtin tak hma la ang maw tihte hi keini ngaihtuah phâk tâwk vêl chu a ni.
Anni chu...
Kochi-a Edappally leh Vallarpadam suihzawmtu Vembanad Rail Bridge an tihte chu la hmu ve lo mah ila internet
aṭangin a sei zawng te kan lo hre ve thei a. Ni tina rel 15 zetin a zawh ṭhin lei, KM 5 dawn (4.62KM) dawh nana an hun hman rei dan turte hi Bairabi chhak lawka awm Kolasib khuaa awmte tan chuan ngaihtuah loh theih loh a ni.
Internet sawi takah chuan ‘Mahanadi Lei pahnihna’ an tih mai, Cuttack, Odisha-a mite khu a sei zawng KM 2.1 (Metre 2100) a ni tihte kan han 'google' chhuak ve thei hlauh va. Anni chuan mel hnih aia thui lei dawh nan hian kum li (4) pawh an hmang tling lo niin an sawi. Internet khawlaia ka chhar a nih avangin a dik leh dik loh ka sawi chiang ngam lo va, mahse, an sawi dan chuan kum 2005 aṭanga cheng vaibelchhe 81.50 hmanga an dawh kha kum 2008 chuan a duh apiang tana zawh theihin an peih tawh an ti!
Kumin (2016) May ni 22 a Bairabi tlawng lei dawh lai chim ta hi a sei zawng chu KM chanve chanve leh pawh tling lo, Metre 160 a ni an ti. Kum 2008 June ni 19 khan kum 2010 June ni 28-a dawh zawh turin inremna an ziak a ni awm e! A tirah he lei dawh zawhna atana pawisa senso tura ruahman (estimate) chu cheng vaibelchhe 6.125 a ni a, mahse an han ti an han ti a, estimate hi cheng vaibelchhe 12.523 ah tihpun leh a ni an ti bawk.
Keini chu...
Kum hnih chhunga dawh zawh tura ruahman lei, Metre 160 a thui chu hna an
ṭan aṭanga kum sarih a ral hnuah pawh dawh zawh a la ni ta lo va, a la chim vel mai mai thung a, a mak a ni!
Ni e, a chunga kan sawi Mahanadi Lei pahnihna, Metre 2100 zeta thui dawh nan khian kum li vel chiah hun an hmang a, keini zawng kan vanduai bik êm êm mai hi a mak a ni!
Hetiang thil, thil mak tak tak ngaihtuah chang hi chuan kan rin Pathian hi a rinawm tâwk lo em ni tih mai a awl ṭhin. Kan rin Pathian hian mi hmuha éng tura min kohna hi mi hmuh laia lam vir zuk zuk leh inbingbileh te, politics dawhsana a thu sawi dur dur te chauh hi em ni dawn le!?
Thil mak dang
Bial Inkhâwmpui palai ni thei Home Minister awmna state, Nilai zan inkhâwma nupaa inkhâwm ṭhin Chief Minister awmna state-ah hian Metre 160 a sei lei dawh nana kum sawm dawn kan hmang ta leh kan la tichim rim rem mai hi milem pathian betute lei dawh nena khaikhin hian a mak lo thei lo!
A dawhtu engineer-te khuan an thiam tâwk lo em ni zâwk? Hmanni lawk khan internet lamah sikul ṭha leh ṭha lo chungchangah inhnialna a nasa hle a nih kha. Sikul ṭha chhuak Engineer-te kha han tlawmngai ula, kum sawm dawn an dawh tawh hnu pawha an zawh theih loh Bairabi tlawng lei khu zu dawh zawhpui teh u. Hei leh chena hei chen lek min thlenpuitu Company Engineer-te enkawl mektu kan ‘Er’-te hi sikul chhe chhuak an ni ang, nangni’n han pui hrâm teh u.
Hetiang hunah hian kan ngawi leh
ṭhuap mai ṭhin hi a mak êm êm bawk
ṭhin! Zu duh lova chanchinbu-a thu sei tak tak ziak ṭhinte khan hetiang thil hi in hre ve lo em ni? Mak in ti ve lo em ni? Zu chungchanga mipuite hnena zirtirna petu, zu faktute pawh kha engah nge in ngawih daih? Kan pute an insawfiah a, an insawi chhiat lai hian keini chuan an thu leh ui beng hlin tur kan hre lo mek a, in puih kan ngai asin! Thil ṭhenkhata in pawr viau laia hetiang thil serious taka kan ngaiha in ngawi leh hmak thei ṭhin hi a mak kan ti!
Kan pute lah hi! Hei leh chen min khawtlaipui hnuah pawh a dawhtute lam mawhpuh lovin an la insawifiah sak zut zut mai chu a ni a! A mak a ni!
Chhuah khawma ‘haw-haw’ a nawr chi chu ni se kan thiam ve zawng tak a ni maw le! Kàwna chhuah khâwma dan beha ṭha mai thei chu ni se kan han ti leh mai tur; a ni si lo! Engtin nge maw kan tih ang le!?
- Hriatpuia pa, Kolasib