Written by
- David L Chhangte
Ph: 8794463484

HNA RUAK A TAM!

Dt. 01.05.2024 Vanglaini chhuakah khan Mizoram sorkara department hrang hrang 48-a hna ruak awm dan chipchiar takin tarlan a ni a. Chung zingah chuan School Education department chu hna ruak tamna ber niin, sanctioned post awm zat 12,311 aṭangin post ruak 5,635 lai a awm a, post 6,676 chiah hnawhkhah a nih thu kan hmu. Hetiang zat zet mai department pakhata post ruak a awm tam thei mai hi thil mak tak a ni.

Kan sorkar/mipui sorkar (ZPM sorkar ni lovin) hian inrenchemna lam a kalpui nasain, minister/MLA-te pawh nasa takin inrenchemna kawngah a hnarkaituah ṭangin, sorkarin sum a neih ang angte ṭangkai leh hlawk taka hmang turin a inbuatsaih chho mup mup mai a; thil lawmawm tak a ni. Department lian, thawktu tamnaah phei chuan budget pawh a sang lo thei lo ang a, thawktute hlawh atan ringawt pawh cheng tam tak a kal ral lo thei lo ang tih chu thil chiang sa a ni. Tichuan, sum renchemna atana kawng pawimah tak ni thei turte zingah heti zawng hian sorkarin beng chhi se la, nasa takin korî a tu ngei ang.

School dinhmun (stage) hrang hrang sorkar sum senna chi – lumpsum aided, adhoc aided/deficit leh provincialised school-te an awm a. Hetih laiin, sorkar school-ahte erawh chuan kum eng emaw zat kal ta aṭanga thawktu pension-a chhuakte vawiin thlenga an hmun ruak hnawhkhah mumal ni ta si lo. Party mi leh sa induhsakna atana hman ni thei anga ngaih theih (entirnan SEDP teacher), a tlachawp (hunbi nei)-in thawktu tur rawih an ni a. An term a tàwp hnuah lah sorkarin zahngai takin an term pawhseisakin, tunah chuan an lo tawp hlen dawn tak tak ta niin a lang.

Sorkarin zirtirtu tur eng emaw zat lak thar a tum ni âwmin a lang chho mek a. Hetih lai hian, probation period hmang mek school eng emaw zat, thawktu (sanctioned post) indaih tak tak eng emaw zat an awm. School naupang pawh tlem tê tê, school pakhatah pawh naupang 100 em pawh tlin lohna school (government leh provincialised school) tam tak an awm a ni.

Khaw khat leh veng pakhata school pakhat aia tam awm, zirlai tam si lote hi sorkar hian sâwi khawm ngam se la. A thara thawktu tur lak belh a, sum tam tak senna tur buaipui ai chuan school sâwi khawm theih ang ang sawi khawm se la. Thawktu pawh an lo indaih lehzual ang a, a thara thawktu tur lak belh tur tam tak lak belh an ngai lo thei ang. A thara thawktu lak belh a nih chuan tun dinhmuna provincialised school, probation period hmang mekte leh school thar (provincialised/govt school thar) enkawlna tur sum sen ngai bawk nen, zirlai tlem te te school pakhata naupang 100 em pawh awm lo te, a remchan dan anga sâwi khawm mai hi thil tih awm tak leh ṭha tak tur, sorkar sum save-na ṭha tak tur niin a lang. Tichuan, thawktute pawh government school-a sâwi khawmte leh sâwi khawm remchang lote pawh probation period an zawh chuan confirm zui ve mai ni se la; sorkar tan school thar (provincialised school) enkawl tur a tlem phah sawt bawk ang. Chuti lova sorkar school-a thawktu indaih lo hnawh khah nana a thara eng emaw zat lak belh a nih a, probation period-a awm mekte enkawl ngai bawk, school tam tak zirlai nei tlem si, sorkar tana sum tam tak sen ralna tur hi solve dan tur ngun taka sorkarin a ngaihtuah hi thil ṭul tak a ni.

Chutiang zelin adhoc aided te, lumpsum aided-a awm mekte sorkar sum senna ni si school-te pawh hian an hma huna an thlir chu provincialised/government-a luh a ni vek ang. A chunga kan sawi tak ang khian sâwi khawm hi sorkar hian kalpui zel se la; school tam tak, naupang tlem te te nei si, thawktu erawh neih kim ve thlap ngai si, sum tam tak kal ralna hi tihbo dan dap ni se la. Tichuan, tun hma aṭanga kan lo kalpui tawh dan ṭha lo tak, khawtlang/veng chhung bilin private school din a, sorkara lut tura kan nawr zui ṭhin, thawktute lah managing board-in a lak dan kalphung nghet taka kan neih hi tihtawp zui ni bawk se la.

A chhan chu, sorkarin ram chhunga nau piang leh thi zat, mihring awm zat, mipa leh hmeichhia, mihring kum zat nen lam, population base-in record mumal leh fel tak a nei sa reng a. School awm sa aṭanga naupang leh thawktu awm zat leh school awmna area-te nen lam record felfai leh mumal tak a neih sa aṭangte hian khawi khua leh vengah nge school thar din belh ngai tih an hre thei vek dawn a. Chutiang hunah chuan sorkarin school thar dinin, thawktu tur pawh a thiam leh tling ngei tur MPSC kaltlang ngeiin la se.

Ram leh hnam din-chhuahna atana pawimawh em em zirna school leh thawktute (Builder of the Nation kan tih teh fo ṭhinte) lak leh rawih dan kalphung thar chher chhuak tura hmalak hi sorkar chak zia tur niin a lang.

- David L Chhangte,

Ph: 8794463484