MIZO ṬAWNG TAK HI AW!

Hman ni chu rambuai vanglai, 1976 kum vela kan veng, Chhingchhipa sipai doctor pakhat, damlo kana lo kal ṭawng leta kan AO nena kan kal laite ka ngaihtuah a, keimah maia ka awm pawh ka nui deuh tet tet reng a. Kha'ng lai kha chuan AO (Administrative Officer)-te kha an lal viauin, khaw khatah chuan kan mi lian neih an ni mai a, sipai lam lahin an rawn ber an niin, khaw khat lal ber an ni. Sipai officer leh post commander-te pawhin engkima an rawn, tin, mipui lam lahin kan thlamuanpui ber an niin, a tawi zawngin sawi ila, Bawrhsap aiawha ding an ni a, India Flag hnuaia hming sign thei ngat an niin, an lo theuneu lo hle mai.

Ṭum khat chu Serchhip Brigade doctor-in kan venga damlo han kan tura a lo kal tur thu kan AO a han hrilh a. Tichuan, kan AO chuan a ṭawng lehpui turin min sawm ve a, kan kal dun ta a. Damlote chu kan ziak chhuak a, a indawtin kan ṭawng leh hun tur pawh kan siam fel vek a. Kan tluang viauin kan hlim ang reng viau a. Mahse nu pakhat damlo, ṭawng hmang thiam tak kan thlen chuan, kan AO pa ṭawng leh hun a ni a, kan buai ta map mai. Kan AO chuan, "Ka pi, hei sipai doctor thiam takin i damlohna a han en dawn a, chipchiar takin i natna chu sawi rawh aw,” an ti te te a. Tichuan pitar chuan a natna chu a sawi ṭan ta a. “Ka nat dan hi a mak khawp a, a chang chuan ka bing ang chuk chuk a, ka ti ang dup dup a, ka ṭhu mai maite hi ka kal ang muai muai a,” tiin a sawi a. Sipai doctor lah chuan, “Engnge a sawi?” a ti sek mai. Kan AO chuan, sawi zel rawh se, tih pahin, han let zawk teh, te min ti. Kei lah chuan, "Ka hun a ni hlei nem,” ka ti ve tlat mai a, ka hun a ni ang tih hlauh naka laiin. Pitar chuan a sawi zel a, "Ka lungphute hi a inthum rawn ang tluk tluk a. A chang leh ka thlawk der derte hian ka inhria a. Ka lu nate hi a mak khawp a, tuithawla anṭam chi tlem daha thin ang a ni,” te zuk la ti ta deuh deuh a! Tun thleng pawh hian a lu nat dan àwm kha ka la hrethiam thei reng reng lo nia!

Hetiang ka han sawi deuh duahna chhan chu, kan Mizo ṭawng hi a mak khawp a, double adverb hi kan ngahin kan hmang daihzai em em hi a ni. Ka bing chuk chuk han tih te, ka ti ang dup dup han tih te chu Mizo pa dik tak chuan kan hrethiam mai a, lungphu han inthum rawn tlut tlut pawh chu kan hre thiam mai a, mahse hnam dang hian hetianga kan sawi ang hi an nei ve ang em le? A ṭhu hnur mai kan tih chuan kan hrethiam mai a, a ṭhu run mai kan tih pawhin kan hre mai a, a ṭhu ràn mai kan tih pawhin kan hre mai a, a ṭhu kiau mai tih pawhin kan hre leh mai a, a ṭhu khûn mai tih pawhin kan hre mai a, a ṭhu râi mai tih pawhin kan hre mai a. A ṭhua kha eng ang mi nge a nih, a len leh tet, a mizia tur awm ang nen lam kan mitthla thei nghal vek mai a ni. Hetianga ṭawngkam tlem-te si a mi pianphung, nihphung, an awm dan leh an mizia nen lama chianga sawina hi hnam dangte hian nei ve tak ang maw? Hetiang kawngah chuan kan ṭawng hi a hausa khawp mai a!

A zai hlarh hlarh mai, a zai ret ret mai, a zai rat rat mai, a zai hlerh hlerh mai, a zai ul ul mai, a zai hluam hluam mai, a zai hliam hliam mai, a zai hlurh hlurh mai, a zai ngal ngal mai, a zai al al mai, a zai vut vut mai, a zai ra ra mai, etc kan han tihte hian hla saa zaia kha eng ang tiat vel nge a nih a, eng ang rawl nge a neih a, a zai thiam dante, a zai tui leh tui lohte, a zaia kha hmu ve lo mah ila a thiam leh thiam lohte, a len leh tet thleng pawhin kan hre vek thei a, a mak khawp mai. Hetiang taka ṭawngkam hnih khat leka mi pianhmang, an rawl leh an thil tih zawng zawng sawi fai vek thei kan nei hi a vanneihthlak hle a ni. Tunlai kan ṭhangtharte hian heng kan ṭawngkam hman ṭhin, double adverb kan tih ṭhin kha kan hmang rim ta lo riauin a lang tlat mai. Hei hi thil pawi tak, ṭawng ralna zia a ang tlat awm e a!

Kan zirlai naupangte kan ṭawng ngeia A AW B kan neih, thiamtir hmasak ber tum lo leh duh lo va, tuipui ral ṭawng A B C thiam hmasaktir kan tum tlatna hian hun kal zelah hian kan hnam tan thil pawi tak a thlenin, tunah mai pawh hian a pawi zia kan tem chho mek zel a ang viau awm e. Han chhut chian chuan, mi thiam pawh ràwn ngai lovin, keini thingtlang pa mawl ve tak pawh hian kan A AW B aia hnam dang A B C kan ngainat zawk a, kan fate thiamtir hmasak kan tum tlat chhung hi chuan ṭawng ral mai hi chu kan hmabak a ni tih kan hre mai awm e. Hetiang hi thil awmzia a nih tlat si chuan hawh teh u, kan ṭawng a ral loh va, kan hnam a ral loh nan tun aṭang hian kan tu leh fate hi, Mizo ṭawng thiam hle turin i fuih sauh sauh teh ang u.

- Patrick Z, Chhingchhip.