INSAWISEL CHIN TAWK HRIAT
Mihring famkim ta lo chu tu mah hi sawisel bo kan awm lo va, famkim bik lo khan famkim lo dang kha kan va sawisel ṭhin a, chu chu mihring mizia a ni. Insawiselna hian kan inṭhenawm khawvennaah leh kan society-ah a ṭha lo zawnga nghawng a neih avangin chin tawk hriat a pawimawh khawp mai. Kan mi rin zawng tak leh ngaihsan zawng takte thusawi phei chu, a dik ngei turah ngaisain finfiah kher lovin kan awih nghal mai ṭhin a. Politics-ah phei chuan kan party hruaitute sawi a nih tawh chuan a dik a dawk thlu lovin thih ngamin kan ṭan mai ṭhin a, party dang thusawi phei chu dik lo tur chànin kan cháng a, kan sawisel nghal mai ṭhin a ni.
Nikum 2023 MLA inthlan dawn leh kumin MP inthlan dawn thleng khan mimal insawiselna lam hriat tur a la tam hle mai a, kawngro erawh a su lutuk lo ṭan ta niin a lang. Thu belh chian dawl lo leh rintlak loh thlenga mimal beihna hi Social media lam thleng hian hriat tur a tam ṭhin hle a, case nei pawh an tam sawt hle a ni. Khawvel changkang zelah kan Police lam pawhin hmanrua an nei changkang ve zel a, Fake account hmanga thu dik lo leh invauna lam thlenga thu chhuah pawh an chhui chhuak zung zung zel tawh a ni. Social media hman thiam a pawimawh thu hi kan inzirtir reng chung hian thil dik lo tihnan kan hmang nasa em em a, election dawna vote leina pawisa inthawnnan (Gpay) thlengin kan hmang ta zel a ni. Politics-ah chuan mi dang sawisel leh mahni lam insawimawi hi vote zawnna chi khat chu a niin, hnam changkang zawkte pawh an báng bik lo a ni. Mahse insawiselna hi awmze nei leh rintlak, belhchian dawl a nih loh chuan hun rei lo té hnuah a sawiseltute a vaw let fo ṭhin a, inhmelhuatna hial a thlen thei a ni.
Kan ramah hian mi dang sawisel thiam apiangte hi politician ṭha emaw kan ti rei ta hle mai a, a zia lo hle a ni. Tun hnaiah hian ṭhangthar an harh a, khawvel thiamna sang zel hmangin thudik leh dawt a hriat zung zung theih tak avang hian, khatiang ang tactic ṭhing lutuk hmang politician-te kha kan hnawl ṭan ta mek a, a lawmawm hle a ni. Mi ṭhenkhat khatiang tactic hlui bak hman tur hre lo politician-te pawh hian thawhrimna leh dikna hmanga ram hruai tum a hun tawh a, a nih loh chuan lo awl tawh mai teh u! Ram hmangaihtu tak tak tan chuan mi dem leh an fel lohna aṭanga din chhuah tum ai chuan, dikna leh thawhrimna aṭanga ram siam hna thawh hi a kawng tur a ni zawk ang. Ṭhatnaa sual hneh tura zirtir kan nih ang ngei hian, kan insawisel ṭhin a nih pawhin mi dangte ṭhatna tur zawng ni thei se la, chin tawk hriat a ṭha hle mai.
Belhchian dawl lova mimal insawisel hian kawngro a su hran lo tih chu; kan inthlan hnuhnung ber pahnih aṭang ngawt pawh hian sawi tur a tam awm e. Entirna pakhat chauh han sawi ila:- Pu Richard Vanlalhmangaiha, kan MP thlan thar tak hi candidate a nih lai khan nasa taka sawisel a tawk a. Criminal case neia puh a ni a, case a neih loh thu leh an puhna caseah khan thuhretua (prosecution witness) a ṭan thu te, kha case kha a tawp tawhin thil sual titute an tang (convict) mek tih thu thlenga sawi fiah a ni chungin, case nei anga puh ngar ngar pawl an awm a nih kha. Kha thu theh darh khan mipui tam tak rilru pawh a tichiaia ngaiin, amah ṭantute pawhin a tlin loh mai an hlauh phah hial niin an sawi. Mahse, hneh taka thlan tlin a ni khan Pu Richard-a insawifiahna kha mipuiin an pawm a, thu belhchian dawl lova puhna kha mipuiin an hnawl zawk tihna a ni ang. Mi dangte chhiatna aṭanga din chhuah tumna hi rilru thianghlim a ni ngai lo va, ram hmangaihtu tih tur a ni lovin a malsawm ngai hek lo vang. Kan sawisel ṭhin turte chu - ram roreltu tlak lo khawpa nungchang inthlahdahte, mi rinawm lo leh eiruk chingte leh dawt sawi chingte hi ni zawk se, chutiang mite chu party sawi lova kan hnawl ngat chuan kan ṭha mai ang.
Sawisel suh u, sawisela in awm lohnan, in sawisel ang bawkin an sawisel ang che u... tih Bible-a kan hmuh hian mihring famkim leh sawisel bo kan awm lohzia a sawina niin a lang a. Insawisel ngawt ṭhin ai chuan induhsak taka thurawn inpek hi kalpui thei ila, chu chu a zahawm ang a, kan sakhuana nen pawh a inhmehin rah ṭha pawh a chhuah zawk ngei ang.
- H Lalchhuanliana