Written by
- David Lalromawia Hrahsel

Kristianna, ramngaw leh nungcha humhalh

Pathian hian mihringte chauh hi a hmangaih lova, 'khawvel' a hmangaih em em a, mihringte hian kan mihrinna leh kan chungnunna hi kan hman thiam a ngai hle. Kan chheh vela nungchate thlamuang taka an len ve theih hi kan mawhphurna a ni.

Kan Kristianna nena inhmeh tak tur thil chu nungchate tana an zalenna siam sak a ni. Savaten rimawi an chhuah a, tlang tinah ramngawin min bawm hring dup a, a hah­dam thlak a, parmawi tinten an parmawi­na an chhuah a, siamtu kutchhuak thlir hi a ninawm lo a ni.

Nungchate aṭangin thil tam tak kan nei a, ṭangkai takin kan hmang a ni. Ramsa te leh nungchang te, ram ngaw lakah kan chungnun zawkna kan hmang thiam der si lo, keini aiin an ṭangkai fe zawk a, keini lahin kan hmang ṭangkai bawk. 

Ṭul lovah ram kan tikang a, luia nungch­ate kan tichereu a, ramngaw kan ṭhat fo. Siamtu hian kan mamawh bak ai tam an chunga kutthlak lo tur hian min duh em em ang; keiniin kan zir si lo lai tak hi kan inzir a, kan insiam ṭhat a va ngai em! 

Nungcha leh ram­ngaw te laka thu­neihna kan hman thiam theihna tur chu kan theih tawk ṭheuha kan humhalh hi a ni. Khawvel changkânna pawhin min tuam hneh ta hle mai. Ramngaw leh nungchate humhalhtu an pung zel a, khaw tinah awareness campaign neih a ni tih thawm te hi a va mawi tak em. 

'Silai aia camera' zawkin aw tiin ṭhalai ten an tuina hmangin, nungchate chetla thla an la ṭhin te hi en a va nuam em. Ṭhalai lehkha thiam zawk te ah, nungchate leh ramngaw humhalh a ṭulzia hi kan sawi tam deuh deuh a ngai a, kan ram pawh hian nakinah chuan siamtu min din chhan leh Kristian kan nih anga kan tih tur, nungchate leh ramngaw humhalh atan ke kan pen zel a ngai dawn a ni. 

Mahni ram chhunga thil hlute hlut nachang hre lo a, tichhetu leh suattu kan la awm belh zel chhung chuan ram changkang kan ni thei lo ang. Kan ram neihchhun hi kan duat thiam a, a chhunga cheng nungchate humhalh thiam loh chuan kan la inchhiar zel ang. Ram leh hnam humhalh in zirtir hi zirna inah te pawh ṭan lak thar a ngai hle. 

Tlawmngaihna nun ze mawi kan kalsan hret hret a, aia upa zahna lamah kan tlahniam a, sapel hnam kan intihna hi kan kal san thei miah lo thung. Chawlhni tuka veng chhung reh duk khawpa Biak In pan khawm ṭhin Mizote hian sim tur kan va ngah em. 

Mizoramah hian ramsa humhalh chung ­changah hian Forest Department lam pawh ramsa chhanchhuah lamah te, ramsa damdawi in awm ṭha lo te leh a dang dangah ṭan lak thar a ngai hle. State ralmuangah hian ramsa te pawh ralmuang ve rawh se.