Written by
- PC Ngháklianmâwia

India rama khawsak hautakna Mizoram


India rama khawsak hautakna ramah Mizoram chu pathumna kan ni a, India rama state lian Maharashtra leh Karnataka te nen dawhkan pakhat kan kilho pha hial. Lâwm tur nge lungngaih tur hriatthiam a har. He thil (cost of living) hi internet-a website pakhat livingcost.org in a tárlan a ni. India ram state 27 zingah Mizoram chu khawsak hautakna ber pathumna kan ni a; a sâng zual 10 indawt dan chu hetiang hi a ni:

Rank State Cost of living

1. Gujarat ₹46.8K

2. Maharashtra ₹45.4K

3. Mizoram ₹43.5K

4. Karnataka ₹43.2K

5. Haryana ₹39.8K

6. Goa ₹38K

7. Telangana ₹37.7K

8. Punjab ₹36.5K

9. Manipur ₹33K

10. Tripura ₹32.4K

(Courtesy: https://livingcost.org/cost/in...)

Khawsak hautak zâwng an chhût dan chu in luah man, ei leh in senso, veivahna senso, bazarna senso, etc. te a ni a. Mizoram bik an chhûtna hi lo en ila: Mi pakhat, a mala khawsa leh chhungkuaa khawsa angin an ṭhen a; mi in luah emaw, mahni ina cheng emawte senso tur chu hetiang hi a ni:

1. Mi in luahin thla khata a senso pum pui: Mahnia khawsa a nihin Rs 43,500; chhungkuaa khawsa an nih chuan Rs 1,14,000 vel (Hetah hian in luah man bakah electric, tui bill, internet, chanchinbu lakna, naupang sikul fee, etc. leh bill dang thla tina pek ngai ang chi a tel).

2. Mahni ina khawsa thla khat senso: Mahnia khawsain Rs 28,900; chhungkuaa khawsa an nih chuan Rs 80,700 vel (Hetah hian in luah man bakah electric, tui bill, internet, chanchinbu lakna, naupang sikul fee, etc. leh bill dang thla tina pek ngai ang chi a tel).

3. In luah man bik atana senso: Mimal Rs 14,600; chhungkua Rs 33,100 (In luah manah hian Aizawl rate a nih hmel a, Aizawl rate pawh ni se heta an chhûtna hi a sang hret mai thei. Aizawlah hian veng awmna azirin 2BHK hi Rs 15,000-te a ni. A tak takah chuan hetiang zat hi in luah manah kan chawi kher lo mai thei bawk).

4. Ei leh in: Mahnia khawsain thla khata a senso chu Rs 22,600 a ni a, chhungkuaa khawsa senso chu Rs 58,700 anga chhût a ni. (Hei pawh hi a tak takah chuan a tling lo mai thei, chhungkaw khawsak hautak leh hautak loh azir a ni thei viau ang).

5. Veivahna senso (Taxi fare, petrol man, etc): Mimal thla khat senso Rs 2,004; chhungkuaa senso Rs 5,558 (Hei hi a tak takah chuan hei ai hian kan sêng tam zawk mai thei bawk).

Hetianga kawng hrang hranga an chhût hian Mizorama khawsakna thla khat senso chu mahnia khawsa tan Rs 43,500 leh chhungkuaa khawsa tan Rs 1,14,000 a ni a; hei hi India ram pum huapa khawsakna senso aiin a lêt khat leh tlem (1.3)-in a sâng zawk. Heng aṭanga an chhût hian Mizoram chu India ram state hrang hrang zinga khawsak hautakna ber pathumna a ni.

Heti hian i ngaihtuah zui teh ang. Mizote hi kan khawsak a sáng êm êm a, thil man sang leh to kan ngainâ a, kan inelna ber pakhat emaw tih tur a ni. Kan sum lak luh nena chhûta inmawi lo khawpin kan khawsak senso a sang a, engkim mai hi a ṭha ber neih ve zel kan tum emaw tih tur a ni a. Incheina lamah ni se, a lehpek awm leh chuang lo tur khawpin kan incheina a hautakin a sang a; a bikin hmeichhe incheinate phei hi chu a sang chak teh e! Hmeichhe puan, hmanni lawka cheng sang nufa ni ṭhin kha singah a kai chho a, mi rethei leh mi narân tan chuan neih phâk loh hi a tam tial tial. A lehlamah, rualawhna leh rualelna khawvelin min chîm sang tial tial bawk si a, mi neih ang piang neih ve kan tum a, kan sum lak luh zat kan chhût hman tawh lo. Chu chuan dik lo leh felhlel taka sum leh pai lak luh duhna thlêmnaah min hruai na tial tial ni pawhin a lang.

Kan thlang vaiho hi khawsak phungah chuan an entawn tlak hlein ka hria; an khawsa mâwl thiam a, mamawh an titlem thiam. Keini chu in kan han luah ve pawhin purûn var dahna thlenga neih kim barh kan tum ṭhin a, kan bawhhlawhte hi a tam hlei bik lutuk reng reng! Hautak lo chi kan ni lo! Aizawlah thla nga vel (Jan-May) kan awm ve chhungin thil man tozia a takin kan hre chiang leh zual. Thlai hnah leh chawhmeh reng reng Rs 50 manin a inṭan fai vek ringawt mai a, ni tin inhlawh chawpa chhungkaw châwm tan chuan Chawlhnia sa hmeh turin lu leta ṭan a ngai a, a hahthlak lutuk lam hret a ni.

Vai ramah chuan kan mamawh tâwk chiah manin engkim hi a lei theih emaw tih tur a ni a, Rs 10 man thleng pawhin a siamtir theih zel a, rethei leh harsa tan chuan a ziaawm. Mizoramah chuan an chhiarna man aia tlemin siamtir dawn ila, 'Lei lo mai rawh' tih a ni mai. Aizawl khawpuiah ngat phei chuan vawksa kg. 1 aia tlem lei hi a inthlahrunawm rúm mai a, vai ramah erawh chuan pava khat lek lek pawh hian an lei theih mai a, "Rs 100 man min lo sah teh," te a'n ti a, an duh ang zat zat leh an ngam ang zat zat an lei mai. Aizawl bazarah erawh chuan hetiang hian ti ve dawn ila, min hmusit viau loh chuan â min ti ngawt ang. Mi hausa leh a nei phâkte tan chuan heng hi harsatna a tling hran lo va, mahse, rethei leh harsa hi a tam zawk kan la ni si a, chung mite tan chuan Aizawlah hian khawsak a hautak ta em em a ni. Kan ṭhalaite'n nu leh pa thawhchhuah lam chhût lovin an ṭhiante inthuamna aṭangin incheina man an teh a, branded ngat lo chu an ti zel tawh mai si a; nu leh pa tan chuan thlantui fim luan zawih zawihna tham a ni ta zel mai.

Ram leh inhmun ni se an duh zat zat an chhiar emaw tih turin a to chak em em a, kan tu leh fate khawvel a inher chhuah meuh chuan inhmun lo ram lei ngam loh hi a tam tawh ngawt ang. Sap ram lama Mizo pa inbéngbel pakhatin a sawi ka hre reng ṭhin, "Mahni ram ngeia inbenbel chu kan duh ve lutuk, mahse, khawsak a hautak em a, kan tlinin kan ngam ngang lo a ni," a ti. An awmna ramah chuan an thawh chhuah milin pangngai takin rual awt lutuk lovin a khawsak theih tlat. A tirah chuan mak ka ti a, mahse, Aizawl khaw chhunga inhmun to dan leh khawsak hautak dan ka han hriat thawi ve deuh chinah chuan mak ka ti ta vak lo.

Hawh u, kan thawh chhuah phu tâwk mila khawsak hi i zir teh ang u. Kan mamawh titlem ila, ṭul lova sum kan khawhralna tam tak, zûk leh hmuam, etc. te hi insûm ila, pawisa hlutna hre chiang ila. Kan incheinate hi i tisang uchuak lutuk lo teh ang u. Biak inte hi fashion show-na hmunah kan chantir tak ngial dawn. Mâwlmang (simple) deuha mi an incheite hian lo ner ngawt lo ila, mi nunah hian buai lutuk lo bawk ila, mahni thawh chhuah mila kan khawsakah hian lungawi ila, mi tâ hi awt thlazen lo ila, nun hi chu a hahdam mai zuk nia.

- PC Ngháklianmâwia