Aiawh tura thlante leh a thlangtute inkar
India ram hi, "Khawvela democracy dik tak ram lian ber" tia sawi ṭhin a ni.
Democracy ramah chuan mipuiten an aiawh tur inthlanna hmangin politician-te an ruai ṭhin. Inthlan a nih dawn chuan aiawh nih tumte chuan mipui an be tlawn a, an felzia, mipui ta an nih dan tur, leh an hnathawh tum dan an sawi duah ṭhin a, an khinpuite an rel pherh nek ṭhin thung. Thlan tlin an nih hnu hian Party worker, chhung hnai, chhungte hmelhriat emaw tal nih loh chuan va hmuh ngawt tum pawh inthlahrunawm tak niin alang. Mipui lam lah hi, an hriat phak lovin kan phun kan phun a, kan rel erh a, inthlan an hun a, politician-ten min han betlawn leh a; anmahni ṭanin aurinna nen kan au dum dum thei leh tho mai bawk a.
America ram hi democracy anga sawi a ni fo nangin a nihna takah chuan republic a ni. Democracy ram ang deuh thoin inthlanna pawh neih a ni a, ram hruaitute chu mipui aiawh tho an ni. Mahse, "khawvela democracy lian ber" ang lo takin, USA ram hruaitute chuan mipui rawih an nih an hai lo hle niin a lang. Entirna pahnih lek keima tawn aṭangin kan pe ang e: (1) Barak Obama thlan tlin a nih hnuhnun zawk khan, President a lak luh a nihna a sawmna chu ka va dil ve chhin rawih mai a, an lo la neih vangin min rawn thawn hlauh mai. (2) Immigration chungchangah ka ngaihdan chu, USA President thuneihna hnuai pathumna, Speaker of the House hnenah ka va thawn a, chhanna felfai tak ka dawng leh mai bawk. Speaker khan a chhiar chiah em ka hre hauh law, mahse, a hnuaia mi tuemaw chuan a chhiar ngei a ni ang, ka thuziak a chhanna-in min rawn thawn tlat. State hruaitute phei chu biak awl tak an ni, party worker emaw, anmahni chhungte emaw nih a ngai lo, mihring kan nih vangin kan tan biak theihin an awm mai zawk niin alang. Inthlan lai chuan an party aiawhin an ding a, thlan tlin an nih hnu chuan khawtlang leh ram tan an thawk tawh ṭhin zawk a ni.
Mizoram politics hi ala naupang hle a, mipui leh politician-te pawh hian awm dan tur kan la thiam chiah lo a ni thei, phai vai zia kan la chho zel pawh a ni maithei bawk. Mipuiten an aiawh, ram hruaitur a an thlante chu MLA te, minister te, leh chief minister angte hi an ni. Party ticket a candidate ṭhin mah nise, thlan tlin an nih chhan kha party tan ni lovin, ram pum, mimal tin tan a nih hriain tu pawh hian aw nei thei zual sauh sela tihna lam a rualawt takin he thu hi ka rawn ziak a ni.
America ramah hian Mizo-te hi kan han tlem khawp mai a, minority-ah pawh minority leh chhawng kan ni. Chutiangah pawh chuan state hruaitute mai ni lo, ram pum hruaituten kan aw an ngaithla peih tlat. America leh Mizoram khaikhinna a ni lova, ram changkang zawk tihdan ṭha nia ka hriat leh tawn ngei chu entawn theih turin ka rawn thailang mai a ni e. Mizoram, Mizo ta, Mizo-te aw chu aiawh a thlante hian ngihthlaksak zual sauh sauh turin ka ngen e.
- H.Vangchhia