Written by
Rebecca LP Lalnunhlui

Social Problem: Miss Communication

‘Social problem’ chu ram mipuiten a harsatna ang khat kan tawh tihna a ni a. ‘Mis-communication’ chu inbiak pawhna tluan tling lo leh fuh lo tihna a ni. He mi thupui awm-zia leh kawh tum ber chu inbiak pawhna fuh lo leh dik lo hian vantlang a tibuai tihna a ni.

Socially: Rua-hmanna ṭha pawh hian inbiak pawhna fuh tawk lo vangin mipui a tikhaw lo thei a, nghawng pawh a nei ṭhin. Plan leh objective ṭha tak pawh nise a ruahmantuten a thawktute leh an hnuaia awmte an hrilh-fiah ṭhat loh chuan tum ram thlen a harsa ṭhin.

Entirnan, vaihlo khuahkhirhna dan, COTPA hi dan ṭha tak a ni. Amaherawhchu, thuneituten mipui an hrilh hriat ṭhat loh a, dan kengkawhtuten an hnathawh dan tur an in hrilh fiah loh chuan mipuiten a ṭangkaina leh a hlutna kan hmu dawn lo.

Culturally: Mizote nunphunga bet tlat chu a hu hova thil tih a ni a, chutah chuan hruaitu an awm ṭhin. Thuneitu emaw hruaituten mipuite tihdan phung tur fel fai taka an hrilh hriat loh hian buaina a awm ṭhin.

Entirna pakhat sawi leh ila, MGNREGA-ah thunei-tute emaw hruaituten a dan kal-phung tur ang mipui an hrilh hriat loh hian kalphung a dik lo ṭhin. Ṭhenkhat phei chuan ‘Mizote nihna dik tak thawk lova ei duhna rilru a rawn hailang’ ti te in an sawisel. Hei hi mipuite thiam loh ni lovin ‘information’ dawn fuh tawk loh vang mai a ni.

Economically: Sorkar leh NGO ten mipuite hamṭhatna atan ruahmanna tam tak neiin ‘plan’ leh ‘scheme’ te a siam
ṭhin. Heng thil ṭangkai tak ni tur hi a kalphung a dik loh chuan hmasawnna daltu a ni daih thei.

Entirnan, NLUP hi kawng tam takah chuan Mizoram ei leh bara kan intodelhna tur leh ram hmasawnna tura ‘environment friendly’ taka duan chu a ni meuh mai. Mahse a nih tur ang tak thleng pha si lovin a zuzi fo mai. Hei hi thu dawn fiah loh vang leh a bawhzuina lam ‘supervise’ ṭhat tawk loh vang a ni thei.

A chik mi te chuan chiang takin an hmu thei ang. Mizoram hian tun dinhmunah chuan eng dang ni lovin ‘schemes and services’ sorkar leh NGO ten a mipui hnena an chhawp chhuah hi fel fai zawk leh fumfe zawka mipui hnena inbiak pawhna ṭha tak nei chunga an thawkho theih a nih phawt chuan tun hma zawng aiin Mizoram hian hma a sawn phah ngei ang.

- Rebecca LP Lalnunhlui