Written by
- Lalrinliana Colney
MIZOTE HI HNAM THATCHHIA KAN NI LO
India ram pawna Mizo awmte khawsak dan, Youtube lamah hian en tur a awm nual tawh a. USA lama awm nghet tawhte khu, a tam zawk chu, Myanmar Mizo an ni a, an tam ve tawh khawp mai - Kohhran 50 lai an ding tawh.
Ram changkanga awm an ni bawk a, an khawsak a nuam hlawm khawp mai. In sak sa, nuam tak tak an lei a, dollar nuai hnih leh sing riat man lei thei pawh an awm nawk tawh mai.
Israel lama Mizo Israel-te khu, Manipur leh Mizoram aṭanga pem lut an ni ve thung a. Anni pawh hian in ṭha tak tak leiin, an khawsa nuam hlawm khawp mai.
A chhan chu maw...: An khawsakna ramah chuan inhlawhna reng reng hi darkar biin an inhlawh bik a, mi taima apiangin an hlawh tam a ni mai. Hna hahthlak apiang an thawh hlawh a tam lehnghal, in satu hian taima taka a thawh chuan, thla khatah India pawisa nuai hnih an hlawh phak asin. Thawh man awmna rama Mizo awmte chuan, hna an thawk vak mai a, in ṭha tak tak an lei thuai thei mai a nih chu.
Israel-a Mizo awmte insawi dan chuan, an Prime Minister Netanyahu pawhin Mizote chu hnam taima tak an nih thu a sawi chhuak hial a ni awm e.
Darkar bi inhlawhna nei ve tawh ang u: Hmanah darkar bia inhlawhna neih ve a chakawmzia ka lo auchhuahpui tawh a. Tuna kan Speaker zahawm tak hian TV lama an kawmnaah, darkar bia inhlawhna buatsaih ve ṭha a tih thu a sawi kha ka lo hmu ve hlauh mai a, min ti lawm khawp mai.
Kan speaker hi mi chak tak mai a ni a, ani berin a vei tawh chu a hlawhtling ruak ruak mai a beiseiawm tlat. A hmaa tih tur awm chu pending hreh mi niin a lang. Ramri buaina kan buaipui luih luih laiin, MLA pakhat hekna thuah hearing a lo ko nalh mai a, chu lamah chuan mipui kan thle dual a. Ramri lam chu kan hnuchhawn ṭan der mai.
AMC inthlan a awm dawn ta a, Aizawlah chuan neutral kan tam si. MLA a ban chuan an party-in a tuar mai ang a, tiin mipui lam titi thawm a tam khawp mai a, an tuar leh tuar loh tur chu keini ang party mi ni ve lo chuan kan hrethiam ve lem lo a. A ban hrih lo mai awm mange tia mipuiin an lo sawi ve mai maite chu, an party-in an tuar zawk leh zawk loh tur thu a ngaituah ve lo, a hmaa tih tur awm chu a khek ve mai mai lo tlat.
Trade and Commerce Minister tih tura ngaih pawh, a vei zawng a ni miau a. Chhim lamah Act East policy bawhzuiin a tek chhuak nalh mai bawk a. Party dangin han vawm zui deuh mah se, a theng thawngah a thawh vak a rinawm lo.
Hetiang taka mi chak hian, darkar bia inhlawhna pawh ṭul a tih zawng a nih ve phawt chuan, an sawrkar chhung ngei hian an tihhlawhtlin hman a rinawm tlat a ni.
Mi ram ang em chuan kan inhlawhna rate a ṭha ve phak lo maithei, mahse Mizote hi hna thawh man awmah chuan kan thatchhe bik miah lo. Thawh man awm turin sawrkar lam hian a kawng buatsaih phawt sela, tun aia dinhmun sangah kan inhlang kai ve em em ang.
Khua a var det det ta: Nikum hmasa lam khan, rawngbawlna avangin thingtlang lamah kan vak chhuak ve nasa a, kan titi tam ber chu an kut hnathawh a hlawk leh hlawk loh chung chang a ni.
Khaw pakhatah chuan Oil Palm an nei ṭha khawp mai a. An khaw bul mual zawng zawng chu oil palm hian a khuh hring dup mai a ni. An hlawkpui leh pui loh kan zawh chuan, "Ka pu, kum 7 zet hei a rah nghakin kan lo thawk ve a, a rawn rah ve ta a, mahse a hralhna rate hi Rs.5/- chauh a ni a, a lawh leh phurh chhuaha kan senso chu, Kg ah Rs. 2/- kan pe a, a hlawk tak tak thei lo a ni," an ti chuai raih mai a. Oil Palm rah chu sanghalin a duh em em a, sanghal chawm nan an hmang deuh ber niin an sawi.
Tunah erawh hei, kan Agriculture Minister thu ngaihnawm puan chhuahin a awm ta. Sorkar laipuiin, Special Assistance for States for Capital expenditure a ruahman angin, Mizoram sorkar chuan Oil Palm chingtute puih nan kg.1 zelah Rs. 4.50/- an pe dawn. Tun aṭang chuan Oil Palm chingtute'n Kg.1 zelah Rs. 10/- an hlawh thei tawh dawn a ni awm e.
He thu hi Oil Palm chingtute tan thu lawmawm a va ni chiang em! Heti a nih chuan, oil palm hi kan ching leh sup sup duh ang, oil palm hian kan ram hi a ngeih ropui mai si. Oil Palm chin hi mi ram pawhin an hlawkpui a ni ang. Kum 2008 aṭang khan Malaysia ram pawhin an ching ṭan a, an ram chhung hectare maktaduai 4.5-a zauvah an ching chhuak vek a, chumi aṭanga an thar chhuah chu ton maktaduai 17.7 a tling thei, mi nuai 5 chuangin oil palm chin hna hi an thawk a, a hlawkna an hmu tih a chiang a ni.
Tunah keini'n kan ching ve ṭan chauhva, kan lawmna lo eng ṭan chu, central ṭanpuina dawn mai a la ni, mahse hei pawh hi Central sum hi hman reng theih a ni ang em? A tawp huna tihtawp zui a nih leh si chuan, kut hnathawktute ṭahna titamtu a ni leh si ang. Central-in min puihna hi a tawp a nih pawhin, state sawrkar hian chhunzawm zel tawh se, kut hnathawktute tan khua var ve tawh rawh se.
KAN THATCHHE LO ASIN:
Hmanniah Dubai-a Mizo tlangval pakhatin Facebook-ah he thu hi a rawn post a.
"... UAE ah hian India Sawhthing hi a Quality azirin Kg-1-ah Cheng 700-1500 te a ni daih, a tam ber hi China aṭanga lak niin, China Sawhthing hi a lian a, a tui lo zawk a, a tlawm zawk bawk, Mizoram Sawhthing hi Guwahati-ah phur thlain, Bay of Bengal-ah Arabian Sea paltlangin, awlsam takin UAE a lakluh theih a nih hmel, China aṭanga an lakna kawng chanve chauh a ni..." a ti.
Hetiang hi tak tak a nih chuan, a kawng zawn a va ṭha em. Mizoram sawhthing a ṭha bik a tih hi, a dik ka ring tlat. Phaia kan awm laiin sawhthing kan lei ṭhin chu a chhe hma thei khawp mai, Mizorama lo haw changin kan hawn thla ṭhin a, rei tak tak a dah that theih, tin, a rim a tui bik tlat.
Kut hnathawktute tana hlawk tur hi chu, eng sawrkar pawh hian hma la vak zel mai se, tih fuha mual mual chu kan nei tawh ang maw le.
Singapore-a Keiṭum nula pakhat hna thawka awm chu, pawl 8 pass chauh a ni, mahse a hna thawhnaah thawh hreh engmah a nei si lo a, a hna thawhna company neitute mit a tlung lutuk a, a qualification in tlin lo mah se, a hna thawhna atana ṭul zawng zawng an ngaihtuahsak vek a, a thawhna company-ah tunah hian supervisor hna a thawhtir hial tawh asin.
Israel Mizote pawh, hnathawh man awmna rama an awm chuan, an Prime Minister fak an hlawh hial a nih chuan, Mizorama Mizote hi, sik leh sa nuam zawkah kan awm a, thawh man awm tur hna kan hmuh phawt chuan, hnam taima kan nihzia hi, khawvel hian a hre thuai dawn a ni. Kan ram hruaitute hian a kawng min zawnsak phawt a ngai a ni.