Written by
R. Zomawia

Inkharkhip leh Zan Curfew

Damna tur chuan hreawm hmasak phawt a ngai ṭhin. Covid hriin min la chamchilh zel a. Kan tuar ta sa sa a, kan hunpui lai tak hian inkharkhip hi ti leh se, zan curfew pawh hi khauh takin kalpui ni thei se a va duhawm em! Kan hunpui lo thleng tur hi kan zo lo mai palh ang tih hi thil hlauhawm tak a ni.

Kan tuar ta sa sa, Inkhar­khip hi puang leh rawh se : Nitin positive thar hmuh chhuah zel a ni a, a tirah kha chuan positive pakhat kan han nei a, kan phili a, kan buai viau anih kha. Hun a rawn kal ve zel a, state danga lehkha zir lo haw runpui lai khan boruak hrang hrang, tang tak tak a awm a. Positive hmuh a ni chho ta thluah thluah a, kan chi-ai a, kan chi-ai dan erawh a la ziaawm deuh a. Positive kai te kha ṭhalai an ni a, an taksa a la chak tawk a, an ngaihtuah awm lo tiin kan hlauh dan kha a la ziaawm. A kar lakah fimkhur a ngaih thu inzirtirna chak tawk a kal reng a ni. 

Khawtlangah kan kai darh ṭan tawh nia hriatna-in boruak a ti rit hle. Sawrkarin lockdown an puang a, sawrkarin lock­down a puan loh lai pawhin veng ṭhenkhatah lockdown khauh tak tak kalpui a ni. Hetianga khauh taka thu­neituten an kalpui hi a ṭha a, a sawt tak meuh meuh a ni. 

Local Council inthlan avanga Covid boruak kha rawn arh chhuak ta kha kan la hre reng awm e. Heta ṭang ringawt pawh hian fim­khurna kalpui tur chu kan hmu thiam tawh awm e. 

Kan hunpui thla kan lo thleng ta reng mai a, kan rilru krista pianna lam a hawi ta a, krista pian champha lo thlen hunah hi chuan kum tluana hna rim taka kan lo thawhte pawh chawlh kan duh a. Rilru zalen taka awm kan duh vek tawh a, hmun hrang hranga hnathawka awm te pawh chhungkua inhmuhkhawm nan he hun hi kan hmang ṭhin a ni. Tun kum kristmas leh kum thar lo thleng tur erawh a dang ta zar mai. 

Kohhran tinah kristmas hi hman a ni dawn lo niin a lang a. Ruai pawh a awm dawn lo ni awm tak a ni. Sawrkar pawhin inkharkhip si lovin thu kalpui pangngai erawh a la nei chhunzawm zel a. Heti chung hian ngaihtuahna erawh a thui duh fu mai. 

A huhovin inkhawm lo mah ila, ruai ṭheh lo mah ila, chhungkhua chaw ei khawm let let erawh tam tak a awm dawn. Hmun tam takah kan insum zo dawn lo a, inhmuhkhawm let let ang chi hi hmun tin, hmun tangah kan kat nuk dawn niin a lang. Theih nise, kan hunpui thlen hun lai takah hian inkharkhip hi puang leh mai se. Ngun taka han ngaihtuah vang vang pawhin kan tana ṭhat tlanna zawk tur niin a lang. Inkharkhip karah hian mamawh leina hun chu awmze nei takin ruahmanna siam thei se. 

He hun lo thleng tur hi kan fimkhur loh chuan a nghawng a na viau mai ang tih hi thil hlauhawm tak a ni. Chuvangin, kan tuar ta sa sa, sawrkar hian uluk takin ngaihtuah sela, inkharkhip hi puang leh se. Chu chu nakina kan dam tlanna zawk tur chu a ni. 

Zan curfew hi khauhtakin kalpui rawh se: Covid boruak avanga sawrkarin zan curfew a puang hi a va ṭha tehreng em! Hei hi chu kalpui zel se tih hi duhthusam a ni. A kar laka harsatna neite hi chu hriatthiamna a awm tho ṭhin a. Zan curfew hi dar 8 aṭangin a ni a, a tirah kha chuan dan pawh kan zawm ṭha a, duty lam pawh an ṭha viau. Hun an kal hret hret a, zan curfew ni chung reng siin duh aiin kan inthlahdah ta niin a lang. 

Kawngpui ualau ni lo, kawng pen hleh leh veng ṭhenkhatah chuan mi chhuak leh vei hi kan zalen ṭan ta viau mai. Vengtu police lam pawh hmuh tur awm lohna a awm nual bawk a, local task force pawh veng ṭhenkhatah chuan duh angin an khauh lutuk lova, veng ṭhenkhatah erawh chuan duty ṭha tak tak hmuh tur an awm. 

Zan curfew hi dar 8 hnu lamah chuan khauh takin kalpui sela, dan bawhchhia chu man zel se. Engemaw harsatna neite chu duty-te pawhin an hrethiam turah ngai ila. Sawrkar hian a police te hi khawpui lunlai chauh ni lo, veng tinah duty dah vek se, hetianga khauh taka kalpui a nih loh chuan a tuartu tur chu mipui tho tho kan ni leh a. Mipuiin thu kan awih a ngai. 

Sawrkarin curfew a puang rau rau a nih chuan khauh takin kal pui rawh se. Police indaih lo chhuanlam siam lovin a pawimawh a ni tih hria-a police te hi duty dah vek thei se a ṭha ngawt ang. LTF, YMA te pawh an ṭha lutuk, mahse, a nihna takah chuan sawrkar zawk hian NGO te tel lo hian min veng hneh ngei ngei tur a ni. 

Dan zawm hi kan himna tur a ni: Dan siamtuten dan an siam a, chu chu a tlangpuiin kan zavaia ṭhat tlanna tur a ni ṭhin. Dan siam chu a venghimtu an awm leh a, dan zawm lo leh dan bawhchhia chu a hrem theitu tur an awm leh bawk. Eng pawh nise, dan a awm a, a siamtu leh sawrkar milian leh thiltithei ṭhenkhat hian an zawm chuang hlei nem tih rilru pawh a awm mai thei e, helam hi chu ka sawi tum pawh a ni lo. Kan zawm tur dan a awm a nih chuan dan hi i zawm mai ang u tih hi a ni. 

Covid hri avanga kan himna turin tute pawhin kan zawm tur dan siam a ni. Helama mithiamte pawhin thil thar an hmu chhuak a, an thu pawh an thlak leh ṭhin tih kan hria. Mipuiin dan kan zawm ṭhat chuan a venghimtu tan pawh a zangkhai phah ṭhin. Chuvangin, dan hi mi tinin i ngai pawimawh ṭheuh ang u. 

“Kei chu ka hlau chuang lo, ka kai hun a thlen hma chuan ka kai chuang lo vang” tih ang chi ṭawng thlahdah te hi kan awm ṭhin a, hei hi chu thil atthlak tak niin a lang. “State dang pawhin an ti vak vak duh tawh lo, keini hi kan hlau leh lutuk a...” State dang fimkhur lo ho kha kan entawn tur pawh a ni lo va. Keini chuan a fimkhur thei ang berin kan kalpui zawk tur a ni. 

Thuneitute pawhin an duh ang thlap thlap chuan chet harsa an ti ve ngei ang. A pawimawh ber zawk erawh chu fimkhurna hi a ni. Mitin kan fimkhur a ṭha. Hriat mang lovin ṭhalai chak zawkte hian lo kai ta pheng phung se, an ni hian mahni in lamah emaw hmun dangah kum lama upa zawkte kha awlsam takin an kai chhawng ṭeuh thei. Natna benvawn nei, kum lama upa, taksa chak loten an kai hi a pawi leh zual a, an taksa chakna-in rei a do thei lo ṭhin a, thihna a hnai mai ṭhin. 

Fimkhur theihna zawng zawngah fimkhur tlang ila, hlau uchuak lo ila, phili ruai ruai lo ila. December kan hunpui kar lai tak hi sawrkar hian lockdown/ inkharkhip khauh zawk hian puang leh se. Curfew pawh hi khauh zawkin kal pui zel se. Chu chu nakina kan dam tlanna tur chu a ni.