Written by
- K.Remruatfela (Author of ‘Serchhip – A brief history of Serchhip’)

SERCHHIP POLITICAL HISTORY

Serchhip Constituency hi Mizorama hmun laili ber a nih mai bakah Political Party President te dinkhawmna bial a nih ṭhin avangin Mizoram Legislative Assembly Election boruaka Zoram mipui mitfukna ber a ni deuh ziah ṭhin a. Tun hnai chhoah phei chuan Paragliding World Cup thlenna hmun te, KṬP General Conference thlenna hmunte leh Mizoram Legislative Assembly-a la thleng ngai lo, Anti-Defection Law behchhana Bialtu MLA disqualified-na bial, chumi avanga Bye-Election hial neih a ngaihna chhan bial a lo nih leh kher kher hian Zoram mipuite thinlungah Serchhip hian hmun laili a chantir lo thei lo a ni. Serchhip Constituency chhungah hian Thenzawl leh khaw dang neuh neuh pawh  awm a. Nimahsela, Serchhip hi Constituency chhunga Voters tamna ber bial a nih avangin tun ṭumah chuan Serchhip Political History bik kan lo chhui dawn a ni.

Serchhip khua hi Rolura Tuchhuan, Lalpuithanga fanu, Lalrumi din a ni a. A nuṭapa, Bengkhuaia awp ṭhin khua  a ni bawk. An lal hnuhnung ber, Bengkhuaia tupa, Sairuma fapa, Lalhanga (Sailam lal, Lalthawvenga unaupa) hi Sailo lal rilru pu tak, a khua leh tui Hnamchawm mipuite chunga huaisen taka thuneihna lekkawh tlat mi, khua leh tuite uap na tak mi a nih avangin ni 9 April, 1946 chawhnu dar 2:00-a, Pu R. Vanlawma zara Mizo Union Party a lo pian khan Serchhip mipuite hian chu political party lo ding thar, Mizo Union Party chu Lal ban theitu tur nia ngaiin a maka maka tamin an bawh ta hum hum a. Lal rorelna paithlak a lo nih a, District Council a lo pian pawh khan Serchhip bial hi Mizo Union Party bial him ni chhovin Pu Hrangaia`n min vil ta char char a. Kum 1972-a Mizoram Union Territory a lo pian thleng khan District Council Sawrkara Mizo Union bial kumhlun a nih bakah Village Council Election-ah pawh Mizo Union party chakna ṭhin a ni.

Nimahsela, Union Terrotory kan lo nih a, Mizo Union Party pawh loh theih lohva Congress Party nen inchhunfih a lo ngaih tak si ah khan, Mizo Union Party zunzama la lungleng, Congress Party-a la hmin thei chiah lo, Mizo Union Party ruhkawl tam tak an la awm a. Chung boruakin rualkhai lo takin Serchhip mipuite a tuam avang chuan Human Rights behchhana Party lo ding thar, People Conference Party, PC Party kan tih mai chuan remchanna lo zawng zelin Serchhip bial chu PC Party ten an lo vil ve zeuh ta a. UT Sawrkar hmasa berah Mizo Union Party ticket-a Pu Vaivenga thlan tlin ni mah se, a hnu lehah erawh PC Ticket-in MLA pahnih – Pi Thanmawii leh Pu Bualhranga an tling ta zawk a ni. Amaherawhchu, PC Party boruak a lo tlak hniam leh deuh hnuah kha chuan Mizo Union Party ruhkawl inti, Congress Party-a a hmin lote pawh tlemin an nem ta deuh tial tial a, Congress Party chu Mizo Union Party tho a lawm tih rilru an put thar deuh deuh tak avangin kum 1984 MLA Election-ah chuan Congress Party Candidate, Pu Lal Thanhawla chu hneh taka thlan tlin a ni chho leh ta a. Chuta ṭang chuan a zawn zatin term 4 thlan tlin a ni chhunzawm a ni. 

Kum 1998 MLA Election-ah erawh mak tak main Pu Thangzuala, MNF Party Candidate chu thlan tlin a ni nawlh mai a. Nimahsela, ani pawhin term khat bak chelh lovin, Election lehah chuan Congress Party Candidate, Pu Lal Thanhawla bawk chu a zawnin term 3 ngawt than tlin a ni chhunzawm leh a. Amaherawhchu, kum 2018 MLA Election ah erawh chuan Candidate tura lo insiamfel tlai ber, a hminga Indepdendent Candidate, ZPM ticket-a ding anga mipuiin an pawmsa, Pu Lalduhoma chu thlan tlin a ni ve leh ta a. Nimahsela, kan hriat ṭheuh angin term 1 pawh a chelh tluan hmain disqualified  a ni ta si a, hripui leng karah Serchhip Constituency mipuite chuan  MLA Inthlan kan hmachhawn leh dawn ta chu a nih hi!

Serchhip Biala MLA tlin chhoh dan hi ngun taka kan chik chuan Mizo Union  Party - Congress Party te'n hnehna an chang nasa hle ṭhin tih a lang chiang em em a. Hei hi eng vang nge kan tih chuan, eng dang vang ni lovin District Council lo pian hma, Lal lal laia Serchhip khua inrelbawldanin a hrin chhuah a ni. Zep thu a cheng lova, Serchhip khua ina Pa rawn leh pa chanchang nia kan hriatte hi Mizo Union – Congress party hruaitu hlun an ni deuh vek zel a. Tun hnuah erawh chung kan mi hlunte chu mual an liam pheuh pheuh ta a. Tuna MNF Party bupuia an sawi ṭhin, Lalnema & family te pawh hi thlahtu bul ber, Pu Chalzinga pawh kha Mizo Union Party ticket-a Serchhip VCP dinhmun chelh hmasa ber tho niin CM hlui, Pu Lal Thanhawla`n ‘Father of Serchhip Town’ tia a lo sawi hial ṭhin, Pu Thangchuanga pawh kha Mizo Union – Congress Party hruaitu hlui tho a ni. 

Tun hnaiah erawh boruak a danglam chho ve hret hret ta a, CM bial hlun ni si tia vuivaina thawm a ring chho ta hret hret ṭan a. Chuvangin, bial mi, mi lehkhathiam leh hawizau zawkte vawrhchhuah mai duhna ri pawh a vung chho ta hle! A lehlamah tun hma aṭang tawha ruling party chhungah intihvuivaina neuh neuh a lo awm chho ta bawk nen Serchhip bial mipuite rilru hi a liberal sawt viau tawh tih a chiang tak zet a ni. Tlai khawhnua lo ding ve chauh, party worker sawi tham pawh nei mang lo, Pu Lalduhoma thlan tlin a nih chat danah hian chu rilru chu Serchhip mipuite sukthlek a ni ṭan ta tih a chiang tak zet! Amaherawhchu, Serchhip mipuite hian khaw feeling hi nei nasa viauin lang ṭhin mah ila, kan khaw chhuak emaw kan khaw mi emaw hlawlhtlinna changte hi chuti tehchiam chuan kan phurpui hlut ngai lem lo niin a lang a. Hei hi kan ze makna tak pakhat leh chu a ni. He thinlung sakhat hi kan ṭhatpui nge kan chhiatpui tih erawh khua reiin a la hril ang chu!

Serchhip bialin MLA Bye-Election kan hmachhawn tur hi ṭum dang zawng aiin mipuite hian kan chikin kan duhtui tak zet dawn tih hi Party tinte hian lo hria ula kan duh a. Serchhip khua hi Mizo history pawimawh tak tak inphumrukna hmun a ni a. Nimahsela, kan mi hmasate zingah ziaka chawilartu leh Zoram pum huapa voice nei tham, mi thiam tak tak leh mi chak kan lo neih tawk ṭhin loh avangin Mizo history sawi nikhua reng rengah hmun laili a chan loh phah em em a. Tunah erawh ‘Serchhip Heritage Society’ te dingin mipui hi kan harhchhuak tak meuh tawh a. Tin, infrastructure leh local administration hrim hrimah pawh hian rualelna kan pu nasa lehzual tak meuh tawh bawk a. THUTAK nghakin kan ring kan fan tak meuh meuh a ni. Tu pawh lo ding ula, party-ah kan buai dawn lova, a taka Serchhip historical place te chawisang a, Serchhip bial hmasawnna thlen tura lo inpumpek duh apiang chu duhsakna vote hlu tak kan rawn pe khawm huk ang che u. Chutiang mi tur an awm lo a nih erawh chuan, a lehpekah chuan lungte tal pawh a au chhuak tawh ang!