Written by
- Ramchhana Hmar Phuaibuang

RALKHEL DAR EM KAN VAW BIK LO!

Keini chu thingtlang mi, khaw hawi zau lo, hlauh ngah, mi fing awm mahse, dawi tawk leka mi hawi zau lo tamna kan ni. Chuvangin, kan phak tawkah kan fimkhurin hlauh pawh kan ngah. 

Social media remchangah lain mi ṭhenkhatin Covid 19 avanga thingtlang mi min demna te hi kan hria a. Kan lo fimkhur luatah sawrkar pawhin thuchhuah hial neiin mahni khawbilin dan kan siamte ken kawh a rem loh thu te, DC kaltlangin thuchhuah pawh kan hmu a, he thil hi Aizawl mi leh hmun danga mite kan ngainat loh vang a ni lova, kan phak tawka kan lo fimkhur vena a ni. 

Aizawl pawh lo rap tawh lo maisela tia thingtlang mite min beihna hi hetiang te hi chu thleng lul lo se kan va ti em! Keini thingtlang tan chuan Aizawl hi kan Jerusalem a ni a, kan engkima engkim a ni a, kan tan a hlu a ni. Hrileng hi kan hlau a, kan mamawh leh thil dangte pawh ngaipawimawh hleithei lovin kan awm a, hri darhna hmun te a theih chin china tlawh pawh loh dan kan ngaihtuah a. Hrilenna aṭanga keini khua tehlula lokalte pawh ṭum dang ang chuan kan lawm thei lo a ni. Kan hlau a, kan mangang a, theih tawkin hma kan la ve mai a ni. Famkim lohna khawvelah hian kan famkim bik lo a ni. Tih dik loh te kan nei a nih chuan in siamṭhat pawh kan lo tum ve ang. 

Heti hian inthlir thuak teh ang. Keini thingtlang hi Pathian zarah hripui lakah kan la him a, kan eizawnna kawng pawh kan zawh zel thei a, kan lawm hle mai. Khawtlang hruaitute'n dan an siamte theih ang tawkin kan zawm a, kan him chung pawha dan zawm tur kan neih reng avang te hian mitinte kan fimkhur zual phah a, hei vangte pawh hi a ni ang, Pathian zarah hrileng lakah kan la him hram hram a ni. 

Damdawi in pawh awm mumal lohna thingtlangah hian vanduaithlak takin Covid 19 hri kai lo awm ta se, khawpui ai chuan kan buai ngei ang. Kan awmna aṭanga quarantine centre hnai ber pawh kilometre 50-100 te a ni a, hei ringawt pawh hi kan tan chuan mangang pui tham a ni. Inenkawlna tur pawisa sawrkarin a tum theih chin awm mahse, kut ruaka damdawi in luh ngawt chu khawpui mi te pawhin in duh bik lovang. Thingtlangah chuan sum a vang a, kan eizawnna kawng zawh hi bawh pelh theih loh tluk a ni. Kan kum khat hnathawh rah kan seng zova, hmarcha lawh a ngai a, lo vah a ngai leh bawk a, hengte hi tlai thei thil a ni a, hri kai pakhat lek pawh nei ila, kan feh kawng zawh a inang a, kan mamawh lam khawmna dawr pawh khawpui angin a tam ve si lo, dawr 2,3 vel awmah mamawh a kim loh avangin kan in luh chhuah tawn reng a, kan tan chuan fimkhur loh theih pawh a ni lo.

Khawpui mi angin media hmanga inzirtirna ṭha, hri kai endawng lova ṭanpui dan a awm chuan ṭanpui zawk tur a ni, tih ang tea media kaltlanga kan thusawite hi keini thingtlang lamah chuan current te nei ṭha ve hek lo, kan hre ve vek lem lova. A hriate'n sawi mai ula in ti maithei, i ṭhenawmpa a positive a, i hlauhzia ka ngaihtuah hian midang han hnem chi ziazang i ni lo. 

Nang aiin kan mawl maithei, kan hre tlem bawk a, nang pawhin i theih loh turah khan keini thingtlang mimawl hi min phut bik lul suh. Thu ṭha hriaa zawm hleithei lo chu nang leh kei bawk hi kan nih kha. 

Lockdown tur tih puan a nih veleh ei leh in tur leikhawl a, khawpui mi in inhnawh khawm luih luih ang kha kan ti thei ve lo. Sum a awm lo a, nangnin nghei in hlauh ang bawk khan kan tu leh fate rilṭam hi kan phal bik lo. Khawpuiah chuan vanduaithlak taka hri kai an awm pawhin damdawi ina kalpui nghal an ni ṭhin; keiniah erawh chuan eng motor-in nge kan kal ang, tih ringawt pawh hi ngaihtuahna tibuai tham a ni. 

Quarantine centre tam tak khawpuia a awm laiin keini chuan quarantine centre awmna pan tur ringawt pawhin pawisa kan in sen fe a ngai. Mahni in lumna inkhung hranna tur a kan nei lo, khawpuiah chuan mahni in lumna in khung hrang thei, ei leh in tur pawh a hranpaa ti thei tam tak an awm. Keini chu nitin ei tur pawh thlantui far zawih zawiha ngaihtuah chawp ngai te kan ni hlawm a, kan tan chuan hri hi hlauh loh rual a ni lo. Kan hlauh dan a uchuak a nih pawhin a mak lo asin. 

Harsatna hmuna lo inven hi thil pawi a ni dawn em ni? Covid free certificate kan lo phut ṭhin a nimai thei, sawrkar in a phal tawh lova, phut ngam kan ni lo; mahse, kan khaw chhunga lut turte chuan dan an zawm thei tur a ni a, kan dana leng lo tan thingtlang lam khuaah luh a har mai chauh a ni. Kan fimkhur viau chung pawhin buaina lian zawk tawk thei reng kan ni, fimkhur loh lutuk luata buaina tawh ai chuan tuna kan tih dan hi a ṭha zawk fan a nia.

Hetiang khawpa kan fimkhur chung pawha khawpuia veng ṭhenkhatten an phut ni chuang miah lova thingtlang khaw ṭhenkhatte an lo luang chhuak thei te hi a ropui khawp mai. A pawimawh berah chuan kan awm hmun ṭheuhah hian fimkhur zel ila, mamawh nei tlem ila, thil ṭhenkhat hi chu a tel lo pawha khawsak thiam kan zir ngai pawh a awm maithei. 

Khawpuia awm kan mamawh ṭhen­khat hi mamawh ngawih ngawih chunga lo lak loh te pawh thingtlang mi chuan kan zir mek a ni. Lirthei neitute pawhin tun dinhmunah chuan khawpuia lokal hi an phur bik lo, Pathian zarah chhuan chham em chu kan la awm lo nain mamawh tawpkhawkah chuan khawpuiah hian kan lokal ve ṭhin. Chuvangin, khawpui mi hlauh luatah ralkhel dar kan la vaw bik em lo a nia. Mahse, kan theihtawpin kan fimkhur ve a. Khawtlang hruaitute'n an phut pawh ni chuang lova, mahni khua leh kan kal duhna hmuna miten min hlauh loh nana Covid free certificate nei duh ṭal an awm chuan eng nge thil pawi chuang le? 

Thingtlang khua te hi i fimkhur zel ang u, kan la him a, inveng thei kan nih lai hian inveng tlat ang u. Min sawisela min demtu ṭhenkhat hi chuan kan ni khat ei pawh min tumsak chuang dawn si lo. Kan tan a ni a, sawrkar thu ngai chang zelin fimkhur tawpin i fimkhur zel ang u. Heng mite hian kan dinhmun an hriatthiam loh vang mai chauh a ni.