KRISMAS RORÊL

Thlasik rim a nam ṭan tih khan kawng kamah Nipui pâr leh Rimenhawihi pârte an lo vul chîl chêl a. An pâr awm dan aṭang rêng rêng hian Lal piang chibai bukna atana rimawi ropui tak chhuah tura siamte pawh an ang khawp mai. Tunah hian tlângsam pawh a kuhmum ṭan a, rei lo teah var thianghlim lutukin par an rawn chhuang ve leh ang. Tlângsam pârte hi Krismas urlawktu leh tiropuitu kan ti ṭhin kha a ni a; khuala Masi siâl leh bâwng kaitute'n a ki kâr velah an rawn thiat haw nasa ṭhin a nih kha maw le.

Tunah chuan Masi cheimawitu kan tualchher pangpârte chu Vâi leh Sâp siam thil chi hrang hrangin kan thlak ta a. Tlângsam leh Rimenhawihi pâr aiah Christmas tree leh in a cheimawina chi hrang hrang kan hmang uar ta zawk a. Electric êng de neuh neuh nen Krismas kan hmang de neuh neuh a, kan rilru ngaihtuahnate pawhin Bethlehem lam aiin êng de neuh neuh lam a thlir a; Lal piang aiin a puanna tuam kan buaipui nasa ta zawkte pawh a ang e. Chhangban leh kurtai,  Chau (chow) aieng telh aiah KFC leh Pizza tui kan tih tak zawkna hian kan Mizona tidal miah lo mah se, tui kan tih zawng leh kan ngainat zawng, kan duhzawngte a inher danglam nasat tawhzia erawh a tichiang hle a ni.

Kan Aizawl khawpuiah chuan ram changkang leh khawpui lian zawka an tih dan entawnin kâwn leh hmun remchangte cheiin an intihsiak ṭhin a. Heng thil hi a hautakzia lam ngawt ngaihtuah lovin Krismas rilru min puttirtu pawimawh tak an ni tawh tih hriat ve a ṭul. Tuina leh thiam zawngte a inang lo va; ṭhenkhatin lênkhawmna leh biak in chhung vela an talent ṭha tak tak an pho chhuah laiin ṭhenkhat chuan an ngaihtuahna zawng zawng nen mi thinlunga Masi thuchah sawi tumin ‘Art’ ropui tak an lo din ve a, hmuh hniam chi rual a ni lo.

Inkhâwm leh zaikhâwm hup hup chu a timi tan chuan a nuam ngei mai lah tak a; mahse, mi zînga awm nuam ti ve lem lo te, zâi leh lâm ti mi lo tam tak kan awm ve tak zel avângin kan thinlungin Masi lam a hawi theihna tura ruahmanna lo siam ve hi ngaimawh viau tur a ni lo ve. Tu emaw chuan a sual vâng ni hauh lovin khûang vuak/keyboard a hmet thiam lo va; lâm thiam lo leh zâi ngai lo khan kâwn chei a lo ti mi êm êm thei thung a. Amaha talent ropui tak awm kha mi dang hmuhah Masi pualin pho chhuahna hun ṭha tak mai a nei tihna a ni zawk a, a talent kha hlutsak a, kohhran hûanga seng luhna hmanruaa hman thiam a ṭul viau zawk a ni.

Krismas lawmna hi Kohhran hûangah, kohhran duh dan ngeia hman vek chu thil ṭha tak a ni. Mahse, thil ṭha zawng zawng kan tlin vek loh avângin mi dangte chan kan hmuh thiampuite hi a ṭha khawp mai. Dik tak chuan Mizo kristian zingah pawh zu in mite hi a inpuahchah nasa hlei hlei an nih dan a awm ve a. Hunpui lo thleng tur atan a hma daihin an lo bilh lawk ve a, ṭhenkhatin a theih ang angin an lo inla khawl ve bawk a. December Ni 23 vela zu chhuan tur nei leh khawl ngah tawhte chuan Masi hi an cho ve hliah hliah mai a; VDP leh JAC ten zah an ngaih chuan hunpui chhunga zawn buai ngai lovin an awm thei dawn a ni. Hetiang a nih tawh chuan an ngaih a ṭha êm êm mai a, biak an nuam a, an nun a zângkhai a, inkhawma sawm kal mai pawh an awl; dik tak chuan nupui fanaute kiangah pawh an awm tam phah ve bawk asin. Kan sawrkharin zû an khap leh takah hian VDP leh JAC an lo awm ṭhin bawk nen, anni tan tak hian Krismas rorêl a buaithlak ang chu.

Mihringte tluka mahni hmasial leh duhâm hi thilsiam dang zingah an awm kher lo vang. Hla phuah thiam leh zâi thiam Zirsangzela Hnamte phei chuan hringnun duhamnaa khat hi a hmu chiang êm êm mai a;Phengphehlep, Khuai, Tho leh Fanghmirte'n pangpar zû hlim taka an dâwn za a hmuh khân mihringte huamhauhzia a hmuh fiahtir thung a; ‘hringnun hi ka ṭahpui ṭhin’ a ti hial rêng a ni. Ni e, mi dangte'n kan neih ang an neih ve kan hlau a, mi hlimna hian min tina-in  min tilungngai fo ṭhin rêng a ni. 

Krismas-te pawh hi mi tin hlimna hun a ni a, nuam kan tih zawng ṭheuha hman kan tum leh dawn a ni. Mi dang tana hnawksaka khawsa ni si lova mi hlim vel hmu thei lo tlat te; nula leh tlangvâl lêng vel, mi pawi sawi hauh lova kawngkama inhaw lo taka lo ṭhute kha mi fel ṭhenkhat chuan an hmu mawh leh tlat ang a… ‘Kan vêng chhungah kan phal lo’ kan ti leh mai dawn a ni. Mihring nun hi chhût ta ila, nulat tlangvâl laia inthlahlel taka awm dun tluka hlu leh mawi a awm thei dawn chuang em ni? A hmu thiamte'n, “Zingah savate'n Pathian an fak a” an tih laiin ṭhenkhat rilru herh deuh chuan “An hur hrâm vel mai mai a ni” an ti ve bawk a nia!

Tun hma chuan Krismas lawmna hi hmun pathum - Biak in, lênkhawmna hmun leh ruai ṭhehnaah a inkhurkhung mai ṭhin a; khatih lai boruakah chuan hêng hmun pathumah hian mi zawng zawng an leng vek a ni. Tunah chuan hmanlai nen khaikhinin mihring kan tam ve ta êm a; nun­phung leh zia, tuipui zawng leh ṭha tih zawng pawh a danglam nasa êm êm tawh a. Kohhran chhungah ngei pawh ‘lênkhawmna’ hmunin min huap zo ta lo va, ṭhalai zawkte'n ahrang ahraia ruahmanna an siamte pawh a ṭul ta ṭhin a nih hi. Hei hi sual vâng leh thlarau mi loh vâng a ni hran lo; kan hlimna leh tuipui zawng a danglam tak vâng zawk a ni.

Hmasawnna avânga thil a inthlak danglam duak duak laiin kumin zet chu hripui râpthlakin kan nunphung a hup bet a, chak taka lim puat puat ṭhin kha kan ṭhu ngawi ta ṭhuap mai a nih hi. Tun ang November thla nawi lamah chuan Kohhran hrang hrangte'n Krismas ro kan rel fel thawkhat tawh ṭhin a. Kum dang ang chu ni se eng sa sa nge kan siam ang tih pahin chanvo kan inruat ang a; bai leh chawṭani thlengin mawhphurtu kan inruat fel dim diam tawh ang chu. Kohhran Committee-te'n programme an duan leh mawhphurhna nei tura an ruatte pawhin lehkha mawi an hum rauh rauh tawh tur hi a nia le! Mahse, kumin zet zawng kan kum chhiat kum a nih hi.

Kohhran lam pawhin Masi ro han rêl dawn sa teh mah se rêl thui chiam tur a awm rih lo. “Kan boruak thlir chungin a tlachawp deuha ruahmanna siam mai ni se kan ti” tih hi kohhran hrang hrangte Masi rorel theih dan ber chu a ni rih mai awm asin. Mi thiamte chhut danin kan hripui lah hi khaw vawtah a huangtau telh telh an ti bawk si a, chuvangin Masi boruak han thlir lawk pawhin a êng zawnga thlir hleih theih a ni lo ve. Covid vaccine hmuh chhuah a nih hma chuan ‘ral ṭitna hmuna lengte’ hi kan ral ṭi zual zel dawn a nih hi maw.

Tuna a lan danah chuan Krismas thawhlawm thawh a ngai dawn lo va, in leh a vel cheimawinate pawh chuti lua a ngaih loh hmel. Pawn lamah kan len chhuah theih hmel loh va, krismas thawmhnaw man to tak tak kan lei thinte pawh lei ngai lovin a awm theih ang a, pawisa tam tak kan sûm thei dawn tihna a ni. A vêng ang pawha kan insensona hautak tak ‘Kâwn chei’ han tihho hup hup ang kha tih mi dawnin a lang lo va, chhungkua leh khawtlang ang pawhin kan insensona namen lo ṭhin kha a ṭul dawn lovin a lang bawk. Heti a nih chuan he hunpui chhunga  ‘eng nge kan eiin kan kan in ang a, eng nge kan silhin kan fên ang’ titute lam hawi hianKohhran leh chhungkua ten ‘Krismas Rorêl’ neih mai a va ṭha ve.