SAIRANG – HMAWNGBUCHHUAH REL KAWNG
June ni 13, 2024 Vanglaini chanchinbu article pakhat, Pu Lalthangfala ziak, ‘Sairang-Hmawngbuchhuah rel kawng’ tih kha ka lo chhiar ve a. A ngaihdan han sawi kha ka rilrem zawng tak mai a ni a, kha article kha mark ka pe sang viau awm e a! Ram hmasawnna tura hmanraw pawimawh ber mai pakhat chu kalkawng ṭha hi a ni an ti ṭhin a. Chutiang a nih si chuan kan hmasawnna tur chuan kan ram dung tluana rel kawng kal tlang pur mai hi a nih duh hmel hle awm e. Tuna Bairabi thleng rel lo lut ringawt pawh hi kan ṭhat phah viau chuan a lang a, Sairang a han thlen leh phei chuan kan chhawr lehzual ngei chuan a rinawm. Hmawngbuchhuah thleng phei chuan rel hi han lut ngat se la chu hma kan sawn phah hle chuan a rinawmin, ‘Chhim kun’ tia kan ṭawngkam hman ṭhin pawh kha a reh daih chuan a rinawm.
Tlem lai deuh khan kan NGO hrang hrangte leh political party lamte khan rel kawng sial tumna chungchang kha an ngaihtuah ni awm tak khan chanchinbu lam leh social media lamah kan lo hmu a. Tunah mai chuan la luhtir loh ni se, la ngaihtuah leh ni se, hnam inchim ralna lam hlauhawm dawn dawn ni awm taka sawinate kha awm ni awmin a lang a. Inchim ralte hi chu i hlau duh lo teh ang u. Engmah ti thei lo angah inngai lo ila, tunah phei chuan kan hnam hi ziak leh chhiar thiam lamah ngat phei chuan kan sang hle a, kei ni aia mawl fêt zawkte'n engtin nge min han chim ral ngawt ang le? Kan ram hruaitute azarah inhung bikna Inner Line Permit- pawh kan nei ṭha a, rel kawng a lo luh tak avanga he kan inhung bingna ILP hi tawp ta mai tur a ni lo tih hria ila. Hnam dang lo lut an tam poh leh kan ILP hi thuneituten khuahkhirh uluk zual sauh se, tichuan, engah teh lul nge mikhual, tiam chin neia châm ringawtte'n min chim ral teh lul ang le!
Insawiṭhaih hi ching lo hram ila a ṭha hle ang. Mizo chu eng emaw hlekah kan insawiṭhaih a, thil thleng mai tur ni awm tak tak hi kan sawi a, thu a kal zel chuan kan âwih ve leh mai ṭhin si a. Mahni tih tur ngei ngei pawh kan ti ngam ta ṭhin lo, hei hian min ti changkang lo fo awm e.
Han sawi takah chuan tun hma, Middle East ram Saudi Arabia, Kuwait, Bahrain, Iran, Iraq, etc. velin oil an laih chhuah ṭan khan hna thawk turin lehkhathiam an mamawh nasa an ti a, keini ngei pawh kal tumin kan in-report ve a. Kal hun hma deuhah thuthang mak tak tak an vawrh darh ta a. 'Pulh hri a leng a, an thi puk puk’ tih te, ‘A ram miin hnam dang an ngaitheilo va, an that ṭhin,’ tihte an sawi uar ta hle mai a. Keini, Mizo kal tumte chuan kan ngam ta lo va, kan ṭhulh ta vek a ni. South India lam mi kal kan tumpuite chu hlau lovin an kal mai a, tunah chuan hausa tawntaw tak an ni hlawm. Khang lai oil laih chhuah tirh kha chuan Moscow rawngbawl leh tuite pawh an ei/in a ni vek a, khatiang ti ve pha lo ho kha tuihri veiin an thi ṭhin a lo ni zawk si a. Hna pangngai thawk chin chuan Moscow eirawngbawl leh tuisikte an eiin an in pha vek, an tan a hlauhawm loh. Han hriat chian hnu chuan a inchhirawm hle. Mahse, siam ṭhat theih a ni tawh si lo. Khairek hlaua te, inthum kar hlaua te kha kan ni miau si a le! Chuvangin, insawiṭhaihna zawng zawng hi chu pawm vek lo ila, rilru fimin ngaihtuah ila a ṭha hle ang.
Pathian thu lamah pawh hian insawiṭhaih hi kan ching mah mah awm e. Eng emaw boruak danglam deuh a lo thlen hlek hian kan thuhril mite lah hian Pathian thu nen hmehbel teh an ching ṭhin. Khawvel tawp mai tur ni awm tak takte hian an sawi ṭhin. Mipui lam lah hian kan lo awih ve leh mai ṭhin si a. Ka la hriat reng chu, NH 54 laih dawn, survey work kal lai khan kan thuhril mi ṭhenkhat chuan indopui atana inpuahchahna ang hial hiala thu hrilin, kawngpui khawi lai pawh jet fighter ṭum theihna tura ruahman a ni a, khawchhak lungpui lo lian tur danna tura lo inbuatsaihna, kan ram chu indona field tur ni awm takte khan Pathian thu angrengin an zuk sawi vak vak hlawm a! Hei hun a lo kal zel a, indo lam lah kan la hre rih si lo va, mi tam tak chu an lo thlabar hman der awm asin!
Hetiang hi kan hnam nun phung leh chin dan ṭhin a nih avang hian insawiṭhaih hi ching lo ila. Tuna rel kawng Hmawngbuchhuah thlenga sorkar laipuiin kaltir a tum pawh hi i lawm zawk ang u. Kan ram hmasawnna khairualtu ṭha tak a nih ngei a rinawm. He rel kawng hi a tlang hunah chuan ‘Chhimkun’ tih ṭawngkam pawh kan nâwt reh thei ngei tawhin a rinawm zawk e.
- Patrick Z, Chhingchhip