Ṭhalaite u, eng hi nge kan buaina?

- C. Lalpiantluanga, Melthum

‘Buaina’ han tih hian a ‘ṭhalam zawnga buaina a awm a, kan buaina tur ni miah lova buai a awm a’, mahni in siam chawp buaina’ a awm thei bawk awm e. Buaina chi hrang hrang sawi tur kan nei ṭheuhin a rinawm. Mahse heng buaina chi thum kan sawite hian a khaikhawm thei vek awm e.

Mihring nun hrim hrimah hian tumah buai lo tak tak kan awm lo; mahni tawka buai vek, a buai ve lo pawh buaipui ngai em em kan la ni tho mai. Thalaite zingah hian buaina lo tura buai leh mahni insiam chawp buaina hian kan nun a nghawng mek a, a ei chhe zel zawng a nih hi.

Khawvelah thiamna a sang zel a, finna lamah pawh Thalaite kan fing tawh na rawh e. I.T. lamah kan tlan nasa a, Social media pawh in thlen phak lohna hmun a nei tawh bar lo, pawn chhuak miah lo pawhin mahni tapchhak zawl aṭangin thu tharlam tak tak kan hriat mai bakah, ngaihzawng zawn nan leh duh berte hmangaih biahthu hlan nan kan hmang ta zut zut mai. Thalaite tan chuan hei lo liama pialral hi a awm dawn em ni! a tih theih hial ang.

Chutiang a nih rual chuan, Thalaite zingah a tam zawk hi chu hnathawh nei lem lo, duh duh a khawsa thei, lungkham nei vak lem lo te, nu leh pa khawsa thei tak tak, thla tin sum lak luh pawh nuai tel eng emaw zah neite anni ang a. Ṭhenkhat ve thung chu, nitin inhlawhfa chunga nu leh pa tena an chawm, harsa tak chunga College kal hram hramte, nikhat lek pawh an nu leh pa ten inhlawhna an hmuh loh chuan nghei mai thei dinhmuna dingte kan ni ang.

Kan chhungkaw dinhmun/khawsak phung a inchen loh ang bawk hian Ṭhalaite hian kan dinhmun kan hriat chian a tha hle awm e. Tunlaiah Smart Phone nalh leh chang kang tak tak a lo chhuak a, a aia ṭha a chhuak zel a, a chhuak reng bawk ang. Mahni neih phak ang tawk a lungawi lo, buai tlat ṭhalaite kan ni em? Duh leh kan thiante, kan college kalpuite chuan changkang leh tha tak tak an nei ang chu; an ni chuan lo nei ang hmiang, an nu leh pa ten sum lak luhna hnar tha tak an nei a, thawk lo pawh nise an lei thei a, an lei a ni mai. Smart phone chang kang tak an neih kha kan buaina tur a ni lem lo. Nang chuan a changkang i nei pha lo pawh a niang, i neih phak chinah khan lungawi mai la, chu chuan hahdamna a thlen ang che. An neih ang i neih loh avang khan i chang kang ta lo bik a ni lova, i hniam em em bik ta em em a ni hek lo, chuvangin i nu leh pa te dem mai lo la, rilru na takin siam hek suh, I nu leh pa rohlu ber i nih kha inhria la, i tan a ni an thawh thin ni.

Thawmhnaw chung changah pawh hian ti raw u, kan thalaipui te chuan man to tak tak leh changkang tak tak an inbel a ni mai thei. Khatiang an in bel avang khan inbel ve kher tum suh. An an lei a, an in bel a ni mai, sawisel kher pawh a tul lem lo. An sum neihin a tlin a, an lei a ni mai. An neih ang i awh ngawih ngawih a, lei ve kher i tum khan nangmahah lungawina lohna leh hniam bik riau a inhriatna i nei a nih chuan theihnghilh hram tum la, an neih ang nei turin in chhungkaw dinhmunin a zir miau si lo. Lei dawn mah la, leina tur sum a awm bawk si lo. I thawmhnaw neihsa ah khan lungawi la, i mamawh ngawih ngawih a nih a, hak tur leh inbel tur i nei lo anih chuan a ngaihtuahsak tu tur che Pathian a awm tih hi pawm hmiah rawh. Mi dangte harsatna hriatthiampui tur che in Pathianin tun dinhmunah khan a din tir che tih hi ringhlel ngai hek suh.

Ṭhalaite u, kan buai ṭhinna tam zawk hi chu maw, chinfel dan a awm a sin, kan thawmhnaw man, smart phone leh thil dang eng eng emaw, a man to kan lei thei lo a nih pawn, kan neih phak tawkah lungawi ila, a man ni lo pui a sawi to kher a tul lem lo. Sawi to khan a ṭhat sawt phah lo a, a man pangngai zat sawi khan a chhiat sawt phah hek lo. Tam tak chuan a man tlawm lei kan hreh avangin aman ni lo pui, tlem a sawi to deuh hret ching leh hrat tlat an awm ṭhin. Nang erawh chuan ching ve reng reng suh la, i rinawmna kha vawng nung tlat teh.

A tawp berah chuan, mi dangin thil thar an neih a, kan ta aia tha zawk a kan hriat an neih thar avanga lo nat ve em em te, kan anpui ni a kan ngaih ten kan neih ngai loh thil thar an neih a, lo buai chung rikngawt te, mi dang thil neih sawi hnawm sak phet tum te hi, a tunlai zia tawh lova, hman lai rilru, ‘khawte zia’ kan tih thin kha paih in, rilru zau tak pu chungin Ṭhalaite u, kan vanglaini hi a ṭha lam zawngin i hmang mawlh teh ang u. Chu chuan kan buaina tam zawk hi chu a ching fel ngeiin a rinawm...