RAM HRALH vs LSC THLAWK THEI
Kaukeuna:
Kum 1918 BC vel khan Hebron khuaah Abrahama chuan a nupui Sari (127) phûmna tur Ephrona ram sekel 400-in a leisak a. Sekel 400 chu tunlai chuan ₹ 8,965.79 tluk a ni. Khatih hun laia sekel 400 kha chu a la hlu hle ang tih a hriat thiam theih mai awm e. Hemi hnua inhmun lo ram hralh hmasa leh bertu chu zawlnei Jeremia pami fapa Hanamela, Anathoth khuaa mi a ni. Ani hian a lo chu Jeremia hnenah sekel 17-in a hralh a, tunlai ang chuan ₹ 308.98 a ni. Tin, 'Thlamuanna fa' Barnaba, Levia chi, Kupra thliarkara mi chuan a lo hralhin tirhkohte ke bulah a dah a. Anania'n a nupui Saphiri thlimin a ram hralhna man a kim lovin tirhkoh Petera kutah a pek avangin an nupain an thih phah nghe nghe a ni.
India property rate:
Ram hlutna hi a hmun, infrastructure, amenities, zoning regulation, supply leh demand, sorkar policy, leh market trend-te hian a nghawng a, chung zawng zawng chuan bazara hralhna (market price) a tisang vek ṭhin.
Ram acre 1 ₹ 80 vbc, India rama IT corridor man to ber Kokapet. Hyderabad-a ram man sang chho zel hi floor space index (FSI) tihkhawtlai a nih loh vang a ni.
Acre khata cheng vaibelchhe 40 aia tlem aṭanga tun hnai thleng khan Hyderabad-a IT belt thar chhuak Kokapet-a ram man average chu cheng vaibelchhe 75 aṭanga cheng vaibelchhe 80 a tling tawh. He 100% jump hian khawpui chhunga tech corridor-a realty man to ber a nih mai bakah chart-ah a sang ber a, ram pum huap pawhin a sang ber a ni. Circle rate hi in pakhat man tlawm ber a ni a, hei hi state sorkarin a rel a, stamp duty, registration charges leh taxation atana hman turte chhut nan hman a ni. CREDAI, Colliers leh Liases Foras-te report tihchhuahah, India-a in man zat chu kum hmasa aiin 9% zetin a pung a, kum 2023 quarter li chhung khan sq.ft. khatah Rs 10,226 a ni. In man san chhoh chhan hi in sak mamawhna a pun nasat tak vang a ni a, a bik takin mid leh luxury segment-ahte a ni, tiin report chuan a tarlang. Ahmedabad hi khawpui tenau ni mah se kum sawm chhungin nasa takin a ṭhang a. Kerala, West Bengal, Telangana, Madhya Pradesh-te hi in hmun man a to uchuak lo deuh.
Kum 2021 chhunga India rama in hmun tona ber chu Mumbai a ni. South Mumbai-a Tardeo hian pakhatna a hauh a, sq.ft. khat ₹ 56,000 a ni a, pahnihna leh pathumnaah Worli leh Mahalaxmi te an ni a, in man sq.ft. khatah ₹ 41,500 leh ₹ 40,000 a ni. Delhi-ah in hmun acre 1, sq.ft. 43,560 chu cheng vbc. 1 a ni a, Mizoramah acre 1 hi ₹ 2,50,000 niin tarlan a ni. Mahse, sorkarin market value a thunun loh avangin a hmun hlutna aṭanga khaikhinin Aizawl leh Mizoram pum hi in hmun man tona ber pawl a ni a. In hmun zuar chhawngtu commissioner/broker-te'n an duh zat zat an chhiar mai ṭhin a, sorkar lah chuan a ngaihven ngai der si lo va. Heti em ema sorkar niamnailo leh land value leh market value inthlau nasa lutuk thunun ngam lo kan hrawn ṭhin hi a lungchhiatthlak ṭhin hle.
Revenue ngenna
No. H. 11018/7/2020-REV Dated Aizawl, the 11th March, 2024 khan Land Revenue & Settlement, GoM chuan ram hralh chungchangah mipui fimkhur tura hriattirna point 6 a chhuah a. 'Mizoram páwn aṭanga rawn lutte'n Mizoramah ram an lei nasa' nia sawi chu Mizoram sorkarin a ngaih thutak hle tih a tarlang. 'The Mizoram (Land Revenue) Act, 2013-in a sawi angin ram hralh chungchangah fimkhur turin mipui a chah.
Revenue department tarlan danin, Mizorama ram nei theite chu, Mizorama chêng nghet, an chhungte January 26, 1950 hma lama Mizorama chêng tawh emaw, India ram President-in Constitution Article 342(1) hnuaia Mizoram state tan bik schedule tribe-a a puante an ni. Sorkarin phalna a pe hmasa a nih loh chuan tribal ni lo hnenah ram hlan phal a ni lo. Revenue department thuchhuah hi Mizo leh Mizoram mipuite'n kan ngaih pawimawh a tul hle ang. Ram leh hnam humhalh tur leh himna tur hian khua leh tui zawng zawng kan pawimawh vek a, kan ban phâk maiah hian ram leh hnam humhalhna tura kan tih theih a awm vek a ni tih hriain sorkarin mipui hnena a ngenna, Revenue department thuchhuah hi kan vawn nun renga a taka kan nunpui a ngai a ni.
Eng nge pawimawh zawk?
LSC neitu, ram hralh ṭhintute hian non-tribal leh kan state pawn lam mi hnenah dan palzuta in hmun lo ram an hralh ṭhin a nih chuan Mizoram leh hnam an hralh tihna tluk a ni. Hetiang khawp hian kan ram leh hnam hi kan humhalh a pawimawh tak zet. Hetih lai kara thil ṭha lo tak inzep tlat ṭhin chu ram neitute'n commissioner/broker an rawih ṭhin hi a ni. Ram neitute aiawha zuar chhawngtu commissioner/broker hote hian an hralh theihna a nih dawn phawt chuan a leitu turte nihna leh khawi ram leh hnam mi leh sa nge an nih tih lam an ngaihtuah pha tawh ngai lo va, an hlêp tam theihna tur apiangah an nam liam zung zung mai ṭhin niin a lang. Hei vang hian tribal ni lo, Mizoram state pawn miten kan ramah hmun an neih phah ṭhin tih a hriat theih. Chuvangin, ram neitute nge dik lo va, zuar chhawngtute zawk tih hi patla khai ngai lai chu a ni.
Hei bakah hian ram hralhna lehkha (sale deed agreement)-a hriatpuitu leh nemnghehpuitu local council/village council-te'n a leitu turte bêl chiang hmasa lova an lo nam liam ve zel a nih phei chuan mawhphurtu pathum an awm tihna a ni ang. Chuvangin, Revenue Department-in mipui hnena hriattirna a chhuah hi ngun tak leh uluk taka thlirin a taka zawma tihlawhtling tur chuan lungthu pathum anga mawhphurtu pawimawh pathum–ram neitu, zuar chhawngtu leh local council/village council-te an awm tihna a ni. Anni pathum hi pheikhai rual takin ṭangrual ṭhap se kan ramah tribal ni lo leh state pawn lam mi tute mahin ram an rawn nei lo vang.
Tlangkawmna:
Kan ram leh hnam humhalh thuah sorkar hriattirna aṭang leh kan dinhmun dai mek aṭangin kan ram humhalhna kawng ṭha leh hlun chu a lang chiang ta hle. Hei baka thil ṭha lo tawpkhawk la awm cheu zawk chu–Zoram humhalhtu ber tura ngaih Department of Land Revenue & Settlement, GoM-in LSC lem/LSC thlawk thei, land lease lem/ land lease thlawk thei heti zozai a siam chhuak (produced) hi a ni. He thil vanga inbumna (scam/fraud) tamzia leh mipui rilru mangang tha thlawn seng an tam tawhzia hi sawisen pawh a ni tawh lo hial ang.
Inbumna lehkha lem Revenue Department siam chhuah (product) ngei nia lang hi India rama truck lian ber Signa 4825 TK ton 47.5 phur thei 10 rual pawhin an phur zo tawh dawn em ni tih hial tur a ni. Hetiang thil hi Guinness World Record list-a serial no. 1-a dah chi hial niin a lang. A lo rapthlak thei ngei mai! A titu leh tihtirtute hi Hindu, Muslim, Sikh, Buddhist, bahai-ho ni lovin, Kristian 87.16% awmna Mizoram leh Mizo hnam ngeite tih a ni tlat! Mizoram UT hnu kum 52 kal mekah pawh hian he thil dik lo leh tenawm tak hi eng ministry mahin a la lungkham ngai lo va, tu Revenue Minister mahin an la vei ngai lo niin a lang. Ni khat CM tal han ni ve ila chuan he thil hi chu ka chinfel hmasak ber pawl a ni ngei ang.
Chuvangin, 'Chhechhawngate'n vai an dawr' tih ang maiin ram hralh chungchanga fimkhur tura mipui fuihtu sorkar department hian an manufucturing company headquarters, Directorate of Land Revenue & Settlement aṭanga anmahni ngeiina an siam chhuah (product) inbumna lian tak leh rapthlak tak ni ngeia lang hi an tihtawpa an siamṭhat hma chuan Zoram mipuite hi an thunun thei lo vang. He inbumna rapthlak tak avang hian chhiah chawi thlawn an tam em em tawh bawk nen; mipui sorkar, langtlang sorkar, huapzo sorkar leh kalphung thar sorkar kan hrawn mek hian he inbumna (scam/fraud) lian tak nia lang hi a chingfel ngam dawn em tih leh engtin nge a tih ve dawn tih hi uluk takin i lo thlir teh ang u.
- Dr C Lalrampana