RAL VENGTU, PHUN BUL BUL, KA ÛM ZUI

Dt. 21.11.2020 Inrinni a ‘Ral vengtu’ tih Vanglaini chanchinbu a mi kha ka lo chhiar ve a. Kha ral vengtu’n “In game khelh hi duh tâwk tawh rawh u. A ninawm tawh lulai em mai” a tih kha, a kawmtu hnenah khan a ngaihdan a sawi lem lova, phun bul bul chunga a kal liam te mai kha, ka va ûm zui ve leh hnuhnawh a. Ral vengtu, “Eng nga ti nge i kal tâk mai?” ka ti a. Ani chuan, “Ka ning, ka ning, thil hrilh in har em mai” a ti deuh khur khur mai a. 

Kei chuan, “Ngawi teh, nin ringawt tur em ni? mipui leh sawrkar pawh kan buai a, kan ramri fel lo hi chinfel dan ngaihtuah chu thil pawimawh a ni lawm ni?” ka’n ti ve leh hrâm a. Ral vengtu chuan, “Pawimawh e. Mahse, a-tu-a mahin ramri chinfel hi an tum tak tak lo, politics a hamțhat nan mai a ni an duh ni. Kan politician ho hi ram hmangaih tak tak an awm love, tih tum ùk loh mipui bum nan maia ram hmangaih inti, a tak ram thleng leh si lo hi a nia ka nin ni” a ti a. 

Kei chuan, “Kan hotupa berin ramri chinfel dan thurûk a hria a, heti taka buaina a awm tak siah chuan a thurûk țha tê neitu chu kan Chief Minister ber a ni bawk si a, a la sawi duh lo mai mai a ni ang” ka’n ti leh țâl a. Ral vengtu chuan, “I thu han sawi ațang chuan a lang tawh sa reng alawm, thurûk a nih ațang chuan ka sawi tawh ang kha a ni mai, a taka hma lâk chu a rûk a ni thei lo va, tin, a taka hma lak loh chuan engmah hi a hlawhtling thei bawk lo” a ti vîn hlur a. Min kalsan mai a tum a. Kei chuan, “Ngawi teh, kal mai teh suh. Hei, tunah chuan anti tak tak deuh tawh a ni lawm ni?” ka ti a. 

Ral vengtu chuan, “Tun hi țan lâk, chet hun tak a ni. Mahse, anti fuh leh dawn pek lo” a ti a. ‘Eng nge an tih fuh leh loh dawn i tih ngawt. Tunah an tih fuh loh tur i hre lâwk thei em ni?’ ka ti a. Ral vengtu chuan, “A lang reng alawm, kan ram chin, ramri chu 1875-a mi kan ring tiin cabinet-ah meuh an puang a. Mahse, hei, tuna in buainaah Assam nen in in tihbuai lutuk loh nan central ațangin security force țhahnem tak in hman turin Assam sawrkarin a chah chhuah sak che u a. Chung security force te chu ramri an pawmah chuan dah ta lovin Vairengte bulah an dah tâk tlat hi. Hei hian ramri buai pui lovin in ram țhenawm ten an tihbuai che u veng tur chauhin a nih hi. In hotu, in sawrkarte chuan central puihna che u pawh an hman hi. An tih dan hmang hian a ti lang reng a lawm” a ti ta daih mai a. 

Mahse, ka la dang duh bik lo, “An țan dawn chauh tihna a ni lawm ni?” ka ti țâl a. Ral vengtu chuan, “Lo ngai reng rawh. Mipui an han reh deuh ang a, in țhenawmte pawh an han reh deuh ang a, in zain in reh diak diak leh mai dawn” a ti a. Kal leh mai a tum a. ‘Ngawi teh, kal rih teh suh. I thil sawi dan hi, nang hian thurawn țha deuhte min hrilh tur i nei tlatin ka ring’ ka ti a. Ral vengtu chuan. “Engmah sawi sawi a sawt chuang lo. Ka ning hlawm a nia” tiin kal a tum leh ta mai a. 

Ngawi teh, thurawn eng emaw tal chu han sawi teh ka ti a. Ral vengtu chuan, “I luhlul viau reuh mai ka ti. Kei-a thurawn pek in ngai lo, thil chiang sa a awm a, chu chu in sawrkar hian hauh ngam se la, central sawrkar ngeiin in ramri a pawm hi thlâwp mai ta che u” a ti a. 

“Eng nge, central sawrkarin a pawm chiang chu?” ka ti leh nghal zat a. Ral vengtu chuan, “Tunah pawh an la service reng alawm. 1963-ah BRTF-in National Highway a țan khan, Dholai-ah Zero Point a rawn siam chat a, chu lo pawh CIJW, sipai training-na Vairengte daiah, Assam-in an sawisel deuh pawhin, India ram map an entir a, Mizoram chhungah ngei a ni kan chet ni an ti a. Tun thlengin sipai Jungle training-na chu an la kal pui zêl alawm. 

Chu lo pawh Dholai-a Dâk In kha 1972 hma lam zawng kha chuan Mizoram ațanga zin chhuakte khan Mizoram an pel tia an report ziah țhinna a nih kha. He thil pathum chauh pawh hian India sawrkar chuan Mizoram leh Assam ramri a nih a pawmzia chu a tifiah mai alawm. Hei hi in sawrkar, Miozram state sawrkar hian a pawm ve a nih chuan tuna security force a rawn pek che u hi lo dah hmiah tur alawm” a ti a , a kal liam ta a.