Written by
- Lalnunṭawma Fanai

Thawhrimna thlantui tifar ngam Lallawmkima te nupa kha

Kawngpuia mi meizial zûk bung tla chhara zu ṭhin, a thawhrim lutuk avânga a thingzai putna dar pawh thikharin a bawh hial ṭhin, ‘Sanghal pawhin ama chenna tur In a nei a, engah nge ka neih loh bik ang?,’ tih ngaihdan vawng tlattu ‘ leiah a lut thei ang’ tih hial khawpa taima leh rim taka thawk ṭhin, Lungdai khuaa cheng Pu Lallawmkima leh a nupui Pi Partei te chanchin hi khawvel hian ngaihnawm a ti hian ka va ring em! Mizo ṭhalaite pawhin an ngaisang tih kan hmu mek! An thawhrimna chu hlawhtlinnain a ûmzui mek a, ‘Kolasib District a Best Farmer Award’ pawh Horticulture Minister Prof. Lalnilawma kut aṭangin June ni 19, 2024 khan an dawng hial a nih kha. An nupa chanchin hi ka sawi dawn.

Kum 2005-ah Champhai Ruantlang aṭangin Lungdaiah an pem a, mite tih ang thoin Lo te pawh an nei ve ṭhin. Kum 2006 khan, Lungdai Kawng bo ram aṭangin Sawhthing quintal 1 chingin bul an ṭan a, kum 2007 khan quintal 12 an thar. Pa tumruh a ni a, “Lungdaiah kum thum ka awm chuan mahni chenna In ka nei ang a, kum 20 ka awm hmain concrete in ka nei ang,” tiin hmathlir a nei a, Rs 75/- nen chiaha In dang an ni! An thlantui a far a, a rah chu hmuhin a awm ta! Fa pali nei a, chhangchhe chunga an sual chhuah khawvel hi a nep miah lo.

Sawhthing quintal khat an ching a, quintal 12 an thar a, Sawhthing an thar aṭang hian tuna an chenna In, Lungdai Hmar veng (tunhmaa AIR a hla thlang lar tak ṭhin KC Ramtawnvela te veng a nih chu) ah chenna in an din a, tuna an chenna in chhuanawm a ni hran lo, hei hi kum 2008 a an sak kha a ni. Sawhthing kan sawi apianga lo lang ṭhin ZPM party pawh hi a la piang lo a nia! Kum 2010 ah Rs 20,000 in, an û pakhat hnen aṭangin ram an lei a, installment in pawisa an pe hial! An Sawhthing tharna aṭangin In an sa ta a nih chu. Hetih lai hian ṭin thum hmunah fu an ching a, an duh angin an che fuh bik lo a, an beidawng! Bawngte, Vawkte pawh an vulh an an hlawhchham zel si. Furah terrace an siam risk a, thla thum thlai an ching ṭan ta. Terrace an siam aṭang hian, Bean te, Tomato te an ching ṭan a, hei hi an huan siamin awmzia a neih ṭanna chu a ni.

Hah leh rim takin thawk mah se, huan chu an siam lui ta a ni. Rim taka an thawh lai hian, an duh angin huan siamah an hlawhtling bik lo, harsatna ruam aṭangin beiseina êng an nei a, an tum tlat a, a tira kan sawi, “‘Sanghal pawhin ama chenna tur In a nei a, engah nge ka neih loh bik ang,’ tiin pa berin ngaihdan a siam a, chu tumruhna leh hmathlir fel tak avâng chuan, vawiinah chuan an chenna In an ṭhiat a, chep taka awmin, a sirah concrete building an rel ta mek a ni. A nupui Pi Partei sawi hi a pui a nia, “Buh hmun kan neih lai pawhin amah ringawt pawh hian ṭin li hmun a veng ṭhin a, hlawhfa pawh kan ruai ngai lo. A seng hunah chuan buh hlawhin mi kan ruai ṭhin. Buh pawh ṭin 120 lai kan thar ve ṭhin alawm,” tia nui bawrh bawrh paha a nupuiin a sawi hi a fiah fek fawk teh a nia.

“Khang hun lai kha chuan, kan harsat dan chu nasa tak a ni. Kar tawpah a Pa hian chawhmeh a rawn hawn a, chu chu Lungdai Bazarah ka zuar a, chumia kan sum hmuh chu kan insem ṭhin. Hetih laia kan harsatna hi kan fate zinga a ûte pahnih hi chuan an hre hneh lutuk,” tiin nu ber Pi Partei hian a sawi a, an khawvelah hian kan zu cheng a, Lungdai a Pu Lawmkima te nupa dinhmun lainatawmzia zu hriat hian, uan hi a har a nia! Chhuan erawh an nuam si! Mizoramah hian, lal leh hisap avângin, thlantui far ve lo miah lote bânah kan kai tel fo te hian ka hria a, kan hmasawnna hi hmuh theih sirah chhuanawm lo tak a ni si! Pu Lawmkima te nupa hi, an bâna kaih ngam an ni chiang hlein ka hria.

Mi pek khawm sa ringin terrace a kaih tur thirzaiin bul an ṭan a, taima ná nâ ná chu chunglamin mal a sawm a, zo leh phaia thlai chin chi an ching kawp vek a, thlai hrang hrang Bean, Tomato, Broccoli, Fanghma, Dhania, Maite, Berul, Changkha, Anṭam, Vaimin, Maian etc te an ching a, an hlawhtling tlat. An terrace hi ṭin khat leh a chanve hmun a ni. A nupui Pi Partei hian, thlai chin pawlhah risk a la a, harsatna an tawh changin, LRZ enterprise dawr neitu Fela a rawn fo tih a sawi. Horticulture Deptt. chuan a hmuh hmaih lo, ṭanpuina hrang hrang Plastic Creates, Shade Net, Pipes, Sprayer, Vegetable Seeds te an pe tawh. Tunah concrete building an sa mek a, hei hi an thlan tui farin a hlawh chhuah a ni. Kum 2021 khan, Rs 3,90,000, kum 2022 ah Rs 5,40,000 leh kum 2023-ah Rs 5,03,940 an lalut a, chawhrualin Rs 4,77,980 an lalut tihna a ni, “A market hian zir se chuan, Mizo hi kan thatchhe lo,” tia Pi Partei’n a sawi hi a thûk a nia! Ziah zel ka va châk em! a sei dawn si. An ṭhenawmte leh Lungdai khuaa mi rintlakte ngei pawhin, “Mi taima chhungkua, thawkrim chhungkua an nih kha aw,” tia min hrilh hian a hrilhfiah chiang viau. ‘Hui hui’ tih piah lam ram, a tak ram a nih chu kan sawi.

- Lalnunṭawma Fanai