Written by
- Lalthlamuana
Chanmari West

NGAI TEH VAN LAL NAU ANG PIAN NI (A phuahtu chanchin leh A Phuah dan, a hla thu dik tak nen)

A phuahtu chanchin tawi :
He hla phuahtu hi Upa Lalhmingliana a ni a. Tunah East Phaileng khuaah a cheng a. Recording-a a lo sa chhuaktu ṭhenkhatte’n a hla thu an hriat dik loh deuh lai a awm avangin, ṭhangtharte'n a hla thu dik tak hre chiang lovin an sa chho zel dawn niin a lang a. Chuvangin hla thu dik tak pian chhuah dan kimchang chu i han thlir chho dawn teh ang.

Upa Lalhmingliana hi kum 1942, August ni 9 ah, Thanseia leh Thlamkungi te inkarah Pehlawn khuaah a piang a. Unau 7 niin a upa ber a ni a, a naupan laiin Pastor Selkhuma kutah baptisma a chang.

Kum 1953 ah Class-III a pass a, Darlawn Govt. ME School-ah pawl 4 ṭha takin a pasa bawk. A tleirawl chhoh hian kohhranah a theih tawk tawkin a inhmang chho a, sual lam kawng a zawh ngai lo. Tlangval lai aṭanga mi lungleng em em mai, nula rima zan thla eng hnuaia ṭingṭang nen khawlaia zai vak vak ṭhin a ni.

Kum 1961-ah a nunah danglamna nasa tak lo thlengin piantharna a chang chho va. A pianthar aṭang hian rawngbawla vak chhuakin Zoram khaw hrang hrangah thuhrilin a vak chhuak ṭhin. Kum 1970-ah Hualngohmunah awmhmun khuarin an awm a, mahse chutia rawng a bawl hnu chuan an khua Pehlawn lamah chho lehin chuta ṭangin Phailengah awm hmun an bengbel hlen ta a ni.

Ngai teh Van Lal Nau ang Pian ni tih hla a phuah dan
Kum 1970 ah Hualngohmuna an awm laiin, November thlaah buh la turin loah a riak dawn a. Kalkawnga a kal lai aṭang chuan a lung a leng ṭan hle mai a. Lo a thlen pawh chuan a lunglen chu zual zelin eng thil nge thleng dawn a hre si lo va. Lo-ah chuan hna pawh thawk mumal thei lo chuan a awm a, hla a han sa dawn ṭhin a, a lunglen zàwl phak hla reng reng hi awm theiin a hre lo va. Chutih lai vel chuan Khawchhete (tuna Samtlang khua hi)-a Zawlnei Pu Pahanga ṭawng hriat loh zai ri chu a rilruah a cham reng a, chumi zai thluk chuan a rum a rum ta mai a, chumi thluk chuan a lunglen chu a zàwl phak deuh berin a hria a. Chutia a rum a rum lai chuan, “Ngai teh Van Lal Nau ang pian ni, Zai tin thangvawrin ka hril dawn em ni?” tih hla hi a dawng ta zung zung mai a.

Bethlehem khaw chhiarpuia mikhual thleng khawm tam tak zinga, Mari nau hrin hun, pum na ṭan tawh si, Josefa’n thlenna zawnga a vahvaihpui hneng hneng lai chu a thinlung mitah a lang chiang hle a. Chumi hla thu lo thleng chu ṭawnghriat loh zai thluk chuan a sa ta zel a, mittui tla zawih zawih chungin a sa ta a. Lal Isua pian laia thil awmzia zawng zawng, berampute hnena vantirhkoh inlar thu te, mifingte, arsi hruaia lo kalte'n Lal Heroda thinlung an thawn thu te, mifingte'n Lal thar chibai an buk thu leh Lal Heroda’n chibai bukna rapthlak pek a tum dan leh a hun lai khawvel chanchin zawng zawng chuan a thinlung a luah khat zo ta a. Hla thu chu a thinlungah a khat liam hle a mai a, pawl bukah tap káwm kháwng riin a zai a zai mai a, a riahpuite pawhin an ning hle niin a sawi.
A tirah chuan chang 12 leh a thunawn pahnih a ni a. A tira a thluk chu ṭawnghriat loh zai thluk a nih avangin midang han sakpui ve chi a ni si lo va. Zaipawla sak theih tura a thluk siam a duh a. Daiah kalin Pathian hnenah ṭawngṭaiin a dil a, tuna a thlûk ang hian a dawng ta a. Tichuan, Hualngohmun Kohhran zaipawlin an zir a, kum 1970 Krismas zanah an rem ta a ni. Upa Taitebuanga’n Pathian hnenah ṭawngṭaiin a hlan zui nghal bawk.

Hun a lo kal zel a. Zaithiam T. Lalengzauva chuan khawi aṭangin emaw a lo hria a, recording fel taka tiin rawn sa lar chho hmasatuah a ṭang ta a. Kum 1977-ah Synod Music Committee Secretary Upa Seletthanga’n, Hlabua thun a phal leh phal loh te, tihdanglam a phal leh phal lohte zawtin a copy a dil bawk a. Ani chuan, lehkhabua thun a phal thu leh, tihdanglam a phal loh thu a hrilh a. Mahse hlabua thun tur chuan a sei em avangin mite'n an sak peih vak a rin loh avangin ennawn ṭhain a hria a, 1977 kum chuan hlabua thun tura siam remin, a hla thupuiah pawh LAL VAKVAI, tia hmangin hlabuah an seng lut ve ta a.

Chumi hnuah Bawngkawn Pastor Bial zaipawlin sain TV Local channel-ah an rawn dah ta a. Bawngkawn Zaipawl hian a sa hmasatu T. Lalengzauva sak aṭanga an hriat a nih ngei a rinawm. Anni sa hmasatute hi an fakawm hle a, Zoram khawvela ka pa hla phuah rawn sa lar hmasatute an ni a, an zaithiamin mite ngainat pawh a hlawh viau a, midang satute pawhin anni sak aṭanga an hriat lar a ni deuh fur hlawm a, an chungah pawh kan lawm hle a ni.

Amaherawh chu anni pahnih sak hi a phuah dan lo deuhva sak a awm tlat mai a. A tira hlabua thun tura a siam rem hmaa a phuah dan ang ngau ngau ni law law se chu a la zia tho mai. Chutiang chu a la ni chuang lo va, hlabua thun tura a siamrem hnu, hlabua awm anga sak a la ni chuang lo fo mai a. Siamrem hmaa mi leh siamrem hnua mite pawh pawlh nuaiin, a chang inzawm lo pui pui sak zawmin, a kim lo nuai ta mai a. Chutiang chu zaithiam ṭhangtharte paw'n an hre chhunzawm ta zel niin a lang. Youtube lama rawn dah tharte pawhin a dik lo zelin an rawn sa ta mai a, a pawi kan ti hle mai.

Ka pa hla phuah hi Pathian fak nan leh chawimawi nana sa duh tan chuan a uiawm hauh lo va, Pathian pawl nan leh chawimawi nana sa duh an lo awm chu kan lawm hlei hlei, amah pawhin mi rilru tihnat hlau tak chungin a sawi chhuak ṭha ngam lo fo ṭhin a ni. Mahse a sa leh zel turte’n, a phuah dan, a siamrem ṭhat ang ngeiin, Kristian Hla Thar Bua an dah ang ngei hian sa thei zel se, mi sak hriat ang ringawt ni lova, a dik ngei fiah thei se tih hi, amah a phuahtu ngei leh a fate pawhin kan duh dan a ni e.

1. Ngai teh, Van Lal nau ang pian ni,
Zai tin thang vawrin ka hril dawn em ni?
Chhingkhual hring mi zaleng zingah;
Aw, ka Lal chun leh zua an riang chuang mang e.
A na lua e, ka tuar zo lo, Van Lal Rengpui,
Hmangaih vanga inngaitlawmin;
Kan tan lei sual thim hnuaiah i lo vakvai.
2. Bethlehem mual tlaitla enga’n,
Riahrun zawngin lai tual an fang vel a;
An tawng si lo riahrun kaina,
Riakmaw sirva iangin kaina run an vai.
3. Lam ang letin an her vel a,
Khualbuk vengtu biahzai nem an hlan e;
Hraite pian nan hmun min kian r’u,
Aw, riangvai chanhai chhingkhual an ding reng mai.
4. Laikhum chang lo ka Lal riangvai,
Ran chaw pekna thlengah an zaltir mai;
Thinlai rukah tuar har min siam,
Aw, thinlai nain luaithli ka nul leh thin.
5. Hmanah Bethlehem ang khanin,
Van Lal fa chuan riahrun a rawn zawng a;
Thinlung tinin hmun lo kian r’u,
A vahvaih nan Judai ram kha tawk rawh se.