DIKNA RORELNA

“...Sihtlangpui a awm a, tah chuan maw Pu Hnuna’n Diknain ro a rel a...” tih Lalṭanpuia Tochhawng hla, Vangtl^ng (kan khua), khaw nuam leh hmun rem, tlang pawng nuam elkhen mai mual nuam zet mai tual laia, Tv. P.C. Lalramlawma (L) ten ṭiangṭang kuah chunga an chiau pui vawn vawn ṭhin lai khan, he hla hi chuti taka awmze ril nei a ni tih reng kan lo ngaihtuah ngai lo. A hla dangah khan, ‘Chhaktiang kawlrawnah te khian hmangaihna a awm lawm ni... hmangaihna ka ngen a ni,’ tih te a nih ng>k ng>k avang khan, he hlaah pawh hian, ‘Hmangaihtu leh hmangaih ka zawng ve duh a ni,’ a tia lawm hei, chuti ang tak chu a zawng a nih tak hi hmu hlauh se a va ṭha ve mawle,’ kan lo ti liam ve mai ṭhin kha a ni a.

Khi’ng te leh Lianthang-puia’n, “Hm^na pi leh pute nun d^n mawi zawng kha, theih chang se lokirin kan zoram nuamah, p^r ang han vul leh se ‘dikna rorelna,” a tih te hi tunlai chu zan mu lo leka ngaihthl^k ka ching pek a. “Kum 2018 ah chuan chumi chu Lalah a ṭhu ang,” tih thute a hun hmaa a lo than tak chiam av^ng hian heti lam hian min hruai a ni ber ang chu mawle!

Duhthusamah chuan sawrkar lai phei hi chuan, kum 2018 ah eng nge lo awm d^wn tih ngaihtuah rih lova, tunah hian ram leh hnam tan eng nge kan tih ang tih chauh hi ngaihtuah hun a la nih tehlul nen. A tu-a-mah kan selna ni lo sela, kan sawrkar term khat kum 5 chhungah hian Lalṭhutthleng tuk hna nilo, hmasawnna hna thawhna hun a tl>m lulai deuh a ni. Pathian Thlarau lam ngaihtuaha hnam v^nnei tak hi, leadership (hruaitu) lam thuah hi chuan kan v^n a duai deuh a ni mai awm mang e tih a awl rum rum mai.

A ni ngawt mai tak e, Sihtl^ngpui, dikna rorelna khua a mi ngei mai, min hmangaihtu kan hmangaih ni bawk chu nupuiah han nei tehreng ila a vanneih thl^k khawp ang. Lalṭanpuia Tochhawng lo pawhin kan duh ṭheuhvin ka ring, diknaa rorelna khaw m$ chu nupui at^n a ṭha ngei ngei ang. Ram insawrkarna ṭha leh roreltu dik te chenna ram chhuak chu a tu-a-te pawh hi mi te’n an chung en duh viau reng a! “American ka ni” an tih tawh hi chuan ṭawp deuh hnik hneka inchei pawh hi khawvelin a chung en ringawt mai zawng a nih hi! Tin, Lianthangpuia hl^ vet hung hi chu, han belh chian hian, kan zoramah hian tunhma hun eng emaw lai chuan dikna rorelna hi a lo awm tawh ṭhina, tunah hian a awm talo ni angin a ngaih theih a, hla lungchhiat thl^k tak a ni.

Dikna hi mi dik t^n chuan thil har lo tak, nun phunga neih theih a ni a. Mi dik lo t^n erawh chuan tum fe ngai, ṭawngkam leh thusawi hmanga inram ruh leh inlan chhuahtir chawp fo ngai, chumi hnuah pawh neih theih chuan si loh thil a ni. Diknaah chuan tawrhna te, ch^nna te a tel fo ṭhin av^ngin, dikna nei t<r hian huaisenna te pawh neih tel a ngai ṭhin. A thiam thiamchant$r te, a tl$ng tlint$r te, dik taka p>k chhuah leh dik taka l^kluh te, midang chan t<r midang hnena p>k leh mahni chan t<r dik tak chan te hi mi dik hna a ni. Ram hruaitu an ni emaw, sawrkar hnathawk an ni emaw, Pastor chenin, lak luhna dang hriat mang hleih lohva, an dam chhung hlawh zawng zawng pawh ei lovin khawl ngat ngat ni sela an neih ph^k loh tawp t<r, service laia nei ur ur mai chite hian chuti ang chuan an ti ṭhin lo a ni. A thiam lo zawk thiam an chant$r fova, thurualpui t<r an mamawh ṭhin avangin a dik lo zawk dikah puan a ni fova, mahni ta lo t<r an la a, l^kluhna lam a nih phawt chuan dik vekah an ngai a ni ber. An t^na hlawk t<r apiang malsawmnaah leh Pathian remruatah an ngai a, politics bawlhhlawh tak hmanga anmahni’n an tun din te hi Pathian tun din tih an zak reng reng lo.

Kan sawi kan sawi bawk a, ram hruaitu thlan pawhin rilru a kam deuh ṭan <l tak tak mai. Hruaitu ṭha nei t<r hian mipui lam dik te pawh hi a ngai ve. Therhlo chhe t> t> <m a, mi dik leh dik lo pawh thlei hrang thei lo khawpa kan rilru kan hmang ṭhin hi sim ila. Hruaitu siam theitu nihna leh hlutna nei,democracy ram ropui tak khua leh tui kan nih ang ngeiin rilru puitling tak kan neih a pawimawh a, democracy hi kan qualify a pawimawh hle mai. A nei nung nung a f>ng chhing chhing tih ang mai a, a chhia emaw a ṭha emaw sawi lova, a hausa sa leh a tling t<r awma lang bawr luih luih hi bansan a ṭul khawp mai.

Eng emaw laia Mizo Idol contest kan tih ṭhin lai, zaithiam zawn n^na sms vote kan tih laih laih lai khan, voting leh mizote tih hi ka ngaihtuah neuh neuh ṭhin. Kohhrana kan ṭhalai ṭhenkhat te kh^n an member-pui te an lo tel ve ch^ng khan, ‘chumi khami chu a nia, kan kohhran ṭhalaia active tak a ni... sms vote i pe ṭheuh ang u,’ tih ang deuh va thu than duh p^wl an awm ṭhin a. Ka rilru t> t> hian, ‘Zaithiam zawnna a nia, a tu-a pawh ni sela zaithiam ber chu kan vote mai ang chu mawle, kohhran feeling lo neih tehchiamna chi pawh a nih loh hi” ka ti rilru neuh neuh ṭhin. Zathiam zawnna ni na na na hmelhriat, ṭhenawm, mahni kohhranpui te lo zawn vak kha dikin ka hre ngai lo. Rawngbawltu ka nih ve a vang ngawtin Pathian hla sa ka zawng chuang hek lo va, a ram puma zaithiam kan zawng a lawm mawle ka ti a, Mathlenga leh Cherp<ti ka vote ngat ngat mai a ni. Zaithiam zawnnaah chuan zaithiam vote kha a dik tlatin ka hria a, kan r>l ve phak tawk a lawm mawle tiin dikna rorelna ka lo lek kawh ve > ka ti a ni.

America ram inthlang t<r at^na mipui ngaihdan l^kna (opinion poll) te pawh hi kan en ve ṭhin ngeiin ka ring. Hruaitu ṭha leh dik t<r nia an hriat hi huai takin an ṭan a, an au chhuahpui ngam a, ‘chumi chu ka support a, chumi chu ka vote dawn’ an ti thei mai zel a. Ngaihd^n siam theilo (undecided) eng emaw zat awm bawk mah sela, a tling t<ra an rin lam ni lovin, a ṭhaa an rin kha an support thlap mai zel niin a lang. Keini ve chu Zonuni te hian an han ti ve sasawi ṭhin takn^ a, ngaihdan sawi duh leh tilang duh-a- ram hi kan awm ngai meuh lo. “Ka duh ber chu inthlan hunah a hriat mai ang” kan ti nawi mai mai zel. “Ka vote hi miin hre lo sela, ka vote a lo tlin loh palh tak dahin, a tlinga te z^rzo ka duh dawn si a, nakin lawkah awr dum a ṭul leh takin” ti ni ^wm fahran hian kan inz>p ṭut ṭut z>l. Kan thinlungah hian hl>prukna leh lemchanna t<r hmun hi kan reserve ru tlat zel niin a lang. Mipui ngaihd^n l^kna tl^k hian kan puitling tawk lo niin a lang thei hial mai.

Kan ramin roreltu dik kan neih theih n^n mipui lam hian kan vote hmanga dikna rorelna kan kenkawh hmasak a ngai ve ṭhinin ka hria.

- Rev. Jh. Za Hluna