Written by
- Z.D LALVUNGA

KRISMAS vs COVID-19

Aizawl Dec. 2020:- Kumpui sul a lo vei leh dawn ta. Kum dang ang chu nisela, Aizawl Bazar leh hmun tinah kan in nek buai leh hle tawh ang! Khaw tin leh veng tinah Krismas 'Urlawk' in ti ten a pianna lam hawi map lo hla an tui pui leh viau bawk ang. 

Tunah pawh Covid (Pandemic) chu ni lo sela chuan tiin Krismas an lo urlawk angte kha an suang­tuahin, 'an mitthla' ngei ang. Krismass hi chuan Mizote rilruah boruak a siamin thingtlang khua, current pawhin a thlen phak loha cheng te, hmun hla tak taka mahni khua awm bo san te pawh “I will be home for christmass” tiin mahni khua panin an phili leh viau tawh ang. Mahse, thil theih a ni ta tlat lo, “Because of Covid-19” kum dang ang chu nisela kohhran hrang hrangten Programme an duang leh ngei ang le! 

Hemi rual hian, nula/tlangvalten kohhran Prog­ramme piah lamah agenda dang neiin, 'Advance Christmas' tih changchawiin Remna Lal piancham theihnghilh vekin, Pop leh Rap music hmangin nuam tawl an tum leh ngei ang le... Mahse, Covid-19 hii....

Leng senior: Tichuan, kristmass boruak chuan mitin min khawih miau si a, nula/ tlangval senior ṭhenkhat kohhran ṭhalai pawla 'over' tawh, mite fiam ngam tawh lem loh; “Duh ve tho si” K’u TZi-te ang torchlight cell 5 nei chin ngat, Masi hmanpui tur haihchham, K’u Hruaia te ang ho chuan chauhthubarawh atan ramthim lama feh chhuah a ṭul thu an sawi mawi ve thung ang. 

In terek pui tur neite'n Work Camp lam an sawi chiam ang a, leng senior te tan ngaihthlak a nuam lo leh hle ang a, a mal te tein an bibo fai leh vek ang - mahse, chhuanlam leh inhnem nan Covid-19' hi theihpatawpin an sawi ri ve tawh mai dawn a ni. 
Programme inpersan: Krismass kan hnaih zel a, veng chhung tlawmngai pawl YMA, VDP, JAC etc. lam erawh chuan, mahni veng theihva 'Over Polite' ho savawm bawma khung­khawm tur an zawng leh dawn a, mahse Covid-19 hian a rawn luahlan ta si a! Rul inlip angin 'Task Force' ah an chang fai vek tho dawn aw!  

Khawchhak mifingte: Khawvel chhandamtu lo piang hi khawchhak mifingte khan hriain thangvana Arsi eng chu rawn zuiin a pianna ranthleng an thleng a nih kha. Mahse, tunlaia kan khawchhak mifingte erawh chu, 'sumdawng' an ni ta daih mai! An robawma rimtui an rawn ken te chu, ‘pseudo ephedrine’ ah a chang daih tawh, hriak rimtui modify hi birthday neitu hian pawm lovin Covid-19 hmangin a lo hnar ta niin a lang. 

TLUIN CHIBAI AN LO BUK A: Tichuan, kan MLTP- Act an hlih avanga nun mang hre lova kawngsira let rengte  chungpikna atan sorkar chuan Total Prohibition a rawn thar thawh leh hmiah mai a, Covid-19 nen an ṭangrual ni berin a lang. Covid-19 hma lama Lalthar lo piang kan lo lawm ṭhin dan ang kha chuan Lal Heroda chibai bukna nen khan a danglam hauh lo a nih ṭhin kha.

Khatiang kha kan Krismas hman dan ṭhin chu a ni a. Kan chhehvela ringlo mi, hnam dangte mithmuha kan chet ṭhin dan a ni miauva, kan ruihtheih leh drugs keng reng chunga Lal rawng kan bawl ṭhin avangin tunah hian chung lam thununna (Control order) kan dawng ta tih hi kan pawm loh theih loh a ni ta a ni.

Kan khawchhak mifingte rimtui rawn ken ruihhlo chi hrang hrangte hmangin, keini nula/tlangval/nu ṭhenkhat leh pa ṭhenkhatte chu kan lo intulh rui a, chu chuan thatchhiatna leh dawngdahna a rawn hring chhuak a, engmah kan pawisa lova, tualcharah ahmei apain kan thal pheng phunga, “Uluk takin bawkkhup chungin i luak dun ang,” tih hla ang maiin. A ṭhen zangthalin, a ṭhen bawkkhupin chibai kan inbuk ṭhin a. A ṭhen lirtheiah kan chesual ang a, a ṭhen khum laizawlah, a ṭhen lamlianah leh daiahte. Chutih rualin, “Thlarau Thianghlim chenchilhna kan beisei ṭheuh si ang.” Hnai love... Covid-19 hian a chenchilh ang che. Ka zilhhauna che hi i tan a tawk e... tih hi i pawm ngam mai ang u.

Hetiang hunah kha chuan biakbuk pana kal leh zaikhawmte thung chu, an tlemin khawvar lam arsi ang mai an ni leh ṭhin a ni. Nula/tlangval biakbuk pana kalte chu “Interek” pui tur nei lo leh tarchak lo te te an ni ṭhin a ni. Kohhran upa, zaikhawma nupui fanau hruai theite chu, kum leha 'Upa thlan' lo awm tur thlir lawk ran chunga zai tui chawp mai an nih ṭhin kha. Tichuan, Masi kan hmang zo chiah chu nula/tlangval senior Interekpui tur hmu zo loho khan, kumhlui thlahna thlirlawk ranin tha thar thawhin ṭan an la ve leh ngial ang a, Jeans kekawr tight zet zet inbelin, anmahni ang bawka “Haihchham” te an melh kual leh dawn a ni.

Chutiang pawhin a haihchham leh tho vang. Thlarau Thianghlim pawlna chu sawi loh, tute pawlna mah an dawn leh dawn loh avangin, khaw danga an chhungte chhawmdawla awm bo daihna “Project” an duangchhuak leh mai dawn a ni. Tifuh tak ang maw le!
NU LEH PA TE LAM: Kan  hunpui Christmas leh New Year kan hmang zo tihah an tu leh fate tana hun rei tak aṭanga an intuah khawlsa leh inbuatsaihna chuan a vawrtawp a thlengin kan ṭil ṭiak chiah ang a; “Khawram chhimbuk” an sawi ang maiin an hawi vel leh mai mai dawn a ni. “Hlimna ni ropui chu a eng” tih hla tui taka kan sak chu, “Zantiang hi kawlrawnah a liam” tiin kan zo leh anga kan “Ro” leh hle hlawm dawn a ni. 

Thifa hnukchata kan khawlsate chu kan tu leh fate tan kan khawhral vek hlawm tawh si a. Chutih laiin, kumthara naupang school admission te, text book, Uniform leh Monthly fee etc. a lo ngai leh bawk nen, mi in luah leh, michhe daikil kara mite tan pawh pumpelh theih a ni hauh si lo. Nu leh pate mangang chu an kun leh tlawk mai dawn a ni.

Kan hunpuiah kan inhmang ral vek tawh tih nak alaiin, tlema kan hmachhuan ve chhun,  kan ran vulh vete lah chu, eng eng emaw avangin, ‘a pul/thi fai' leh deuh vek bawk vei nen. Nu leh pate mangang chuan chhungkaw ro an han rel ve bawk a, ‘An inrel ro’ hi a ni ringawt mai si a. “Aw chatuan khua lo var tawh rawh” an ti vawng vawng mai chu a ni leh dawn ber mai.

“Pachhe kum tiam” an tih ang maiin, “Nakkum chu aw...” han ti ngawt mah se, rahbi a tleu laklawh tawh chuan, tihngaihna a vang ṭhin hle zawng a nih hi. Hetiang hunah zet hi chuan, K’u Natlua (Pu Vanneihtluanga) leh K’u Liandinga (P.L Liandinga) te meuh pawhin chal dawmin, “Kher lo” tih leh “An ti” tih column an buaipui hman bik hauh lovang le!

Heroda Vs Hmeichhiate: Tin, heti hi a ni a, zantlai khawthiang kara Krismas leh New Year uchuak taka kan hmanna rah (result) chuan min rawn nangchingin, kan duh emaw duh lo emaw kan hmachhawn ta ṭhin a nih kha. Mahni felna leh, “Christ” viau vang pawh ni lem lo, luck loh vanga fihlim ve tlatte, hamṭhatna hun a lo thleng, kan tihsak thei bawk ang chu. Hunpui laia 'Tlu'-a chibai an bukna chuan, ‘Thla’ a lo tling ta mai si a. Hetah zet hi chuan, doctor te tan hun duhawm, sum malsawmna a lo thleng ve ta a.

Kan Hospital hrang hrangah mahni hming leh veng dik takte chu sawi loh, nu leh pate hming dik lo hmanga nau tihtlakna (Abortion) register chu Lal Kaisara huna chhiarpui neihna hming ziahluhna registration book chuan 'keu' a hlawh leh hle ṭhin a nih kha.
Hei ai mah hian Private Clinic-te chu a lûn (Rush) ṭhin a ni. Ṭhenkhat Office kai leh hna dang thawk, kal paha “Abortion Register”-a inziaklut pawh an tam ṭhin em kha! Mite hriat lohva chhandamtu lo piang chibai an bukna rah chu, mite hriat loh bawka sut leh (thupbo) a ngai tlat a ni.

Jeremia 2:34-ah chuan, “I puanfenah pawh, mirethei pawi khawih lote nunna thisen a lang a,” tih kan hmu a ni. “Lal Heroda’n a hriatin a manganpui a, mifingte a rawn a; Lal chibai buk tumin, a pheisen ral a khawm Judai ram vel a mi” tih angin nausen pawisawi lo amah aia Lal tur chu nasa taka zawngin kum 3 chin kha a that/ráwt chiam a nih kha. Chutih laiin, kan hmeichhe ṭhenkhat, bawkkhup leh zangthala Lal chibai an bukna rahchhuah chuan Doctor te an be ráwn a, nausen thla 3 chin chu an ráwt/that ve ta chiam mai a nih ṭhin kha. 

Kan hunpui 2, hman dan Advocate Senior Pu R. Thangkanglova leh ka ṭhianpa Court Judge - K.L Liana (RIP) ten, “Hurlawkzan” an tih ṭhin, “Masi tlaivar zan” leh “Kum hlui thlah zan” kan paltlang miau si a lawm...!!! Tiraw..?