EXAM-NAA ENTAWN HI

Hun rei tak, kum tam tak ka lo sawi duh lo tawh a, sawi a hun tain ka hria.

A hminga zirna ina thawk leh ni tina zirlai thalai rual nena inhnimhnai reng han nih ve takah chuan, kan tunlai
ṭhalaite nun zia hi thui tak kan zuk hre ve awm e.

Kan ram leh a chhunga chengte that lohna leh dik lohna lam hawi hi ziak meuha han dah chhuah hi chu hrehawm ka ti ṭhin a, tih loh hram hram ka duh thin. Nimahsela, kan tana tha tur zawk a nih phawt chuan, eng emaw changa han thailan ve zauh zauh hi chu a ṭul ve viau lawi si a, hreh ang reng takin he thu hi ka han ziak dawn a ni.

Tunlai zirlaite zingah hian exam naa entawn hreh lo leh entawn ching hi an tam ta hle niin a lang a, hei hi a pawi hle mai. Mihring tan bakah ram leh hnam tan a pawi a, engtia tih reh chi nge ni ang tih hi ngaihtuah tham tak a ni.

Kan ṭhalaite zawng zawng an dik lo fai vek kan tihna a ni lo; mi dik leh ṭha, rinawm tak hi an la tam em em tih hi kan theihnghilh tur a ni lovang. Thil dik lo taka ti ve duh lo, rilru
ṭha leh thianghlim tak putute, mi rinawm takte chu, hetianga thil dik lo taka ti duhte hian an thinlung an hliam fo mai hi a pawi em em a ni.

Lehkha zir peih si lo, mi tam tak chu, an entawn ṭhin avangin, exam result a han chhuak a, entawn ve duh lo leh taima taka zir fat fat ṭhinte aiin an ti ṭha zawk fo mai. Hetianga dik lohnain dikna a rahbeh chiah hian mi dikte an rum ṭhin a, chu chu a pawi thui em em a ni. Sualnain ṭhatna a hnuaichhiaha mi dikte aia mi dik lo zawkte an dinchan fo chuan, chu ram hmabak chu a thim hle ang tih a hlauhawm.

Mi dik leh rinawmte'n ṭha tak leh taimai takin lehkha an zir a, nasa takin an chhiar a. Chaw pawh ei mumal hman lovin, ka thiam lovang tih hlauvin, tlaivar varin lehkha an zir a, an mut ve pawhin an chhing sek chauh a, khawvar hmain an tho leh a, an bei nasa em em ṭhin. Chutitaka thawkrim leh taimate aia etawn chingte'n result ṭha zawk an neih fo mai chuan, mihring rilru a nghawng dan chu na tak a ni.

Zirtirtute inthlahdah vang pawh a ni ber lovin a lang. Hetianga entawn chingte hian a ruka entawn dan hi an thiam em em mai a. Zirtirtute hmuh theih loh leh man theih loha entawn dan an thiamzia hi mak tak a ni. Exam vengtute chu theihpatawpin strict ve
ṭhin mahse entawn hrat laileng leh a thiam tawh na vaivekte hi chu sapui ang maia fimkhur leh zei an ni a, man chhuah harsa tak mai an ni.

Exam vengtute hian an man ngai lo hulhual zawng a ni bik lo. A khat tawk hian man chhuah chu an nei reng tho mai. An phu tawk ang hremna pawh an pe ve bawk. Chutichung chuan, entawn hi a hluar ta hle mai a, ti reh tura ṭanlak sauh sauh a ṭul hle.

Kan ram chhunga zirna in hrang hranga ṭhalai tam takin exam-naah entawn an hreh ta lo hle nia lang hi, a chhan leh vang chhui chhuaha tihreh dan kawng zawnga beihpui kan thlak thuai loh chuan, kan ram hmalam hun hi a ngaihtuahawm thui hle ang. Mi dik lo leh mi rinawm lo te'n kan ram hi an kaihhruai hun a la thleng ang tih a hlauhawm a, chu hun chu thim thuah hnih aia thim chhah zawk a ni palh ang e.

Kan ramah hian dik tak leh rinawm taka thil tih hian kawngro a su thui ta lo nia an ngaih vangin entawn hi an pawisa ta lo a ni thei ang em? Dik leh rinawm hi hlawhtlin nan leh din chhuah nan a pawimawh ta lo nia an ngaih vang a ni thei ang em? An entawn turte hi entawn tlaka kan nun loh vang a ni thei ang em? Mi dik leh rinawm aia mi hausa (an hausak dan pawh hriat loh) te ngaisang ta zawk nia kan lan vang a ni thei ang em?

Heti khawpin biak inah kan inkhawm tam a, chawlhkar khat chhunga kan inkhawm zat pawh hi kut zungṭang aia tam mah a ni awm e. Chuti khawpa inkhawm tamna rama cheng ṭhalaite'n exam naa entawn an hreh lo ta riau nia lang hi, sakhuana lama kan in zirtir dan te hi enfiah a hun ta tihna a ni thei em? Eizawnna kawng hrang hrang kan dap danah leh politics khelmualah leh NGO-ah te hian entawn tlakin kan nung em? Sikulah leh zirna in hrang hrangah te hian, awm dan mawi leh nun dan ṭha in zirtirna lam kan hlamchhiah ta lutuk deuh a ni thei em?

Kan ban phun dan te, kawngpui kan nghaisak dan te, nungcha kan suasam dan te, thing leh mau kan tih chereu dan te, Bible phena lem kan chan dan te hian kan ṭhalaite hi a hruai bo mek a ni palh thei em?

Ṭhalai huaisen leh rinawm, mi dik takte u, zam mai suh u. Mi dik lo zawkte chu he leiah hian dingchang zawk fo mahse Vana kan Pa khian engmah hi a hmuh hmaih lo tih hre reng ula. In dikna leh rinawmna chu a hun takah ṭha tak leh mawi takin a la par chhuak dawn a ni tih hi ringhlel lo ula, in phutawk lawmman chu kan Pa Vana mi khian in tan a buatsaih ngei dawn tih hi theihnghilh suh ang che u. He ramah hian awm la, rinawm fo la, mi dik lo te avangin lo buai suh.

He ram hmabak hi ngun takin i ngaihtuah ṭhin teh ang u.

- Thuamtea Khawlhring, Lunglei