Written by
VL Huala
Upper Republic

Calendar

Calendar nei hmasate - Mesopo­tamia : Kum BC 1000 hma lam khan (Lunar Calendar) thla det dan zul zuiin Calendar an siam a. Kum khatah ni 365 leh darkar 5, minute 48 leh second 46 awmin an chhut.

Thla hming hrang hrang an vuahte hi Palestine leh Israel-ten an hmang chhunzawm a. Anni hian thla det dan aṭanga thla chhiar chu dik tawk loa hriain (Solar Calendar) ni hmanga Romho Calendar siam chu an ṭawm a, a thla hmingah erawh chuan anmahni hnamin thla hming an vuahte an hmang.

Egypt : Egyptian-te hian Nile lui len dan leh arsi lan dan aṭangin kum 1000 BC hma lam khan (Solar Calendar) Ni hmangin Calendar an siam a. Kum khatah ni 365 awmin kum khat chu thla 12-ah an ṭhen a. Thla tin ni 30 awm zelin an ṭhen. Kum khata ni 5 chuang chu an sakhuana nena inzawmin an hmang ṭangkai ṭhin.

China : Chinese-hoin Ni hmangin kum an chhiar a, ni 365 leh hmun lia ṭhena hmun khat angin an chhiar. Kum khat chhungin ni 29 leh 30 awmin an chhut a, Thla de aṭangin an chhut.

Kum 44 BC ah Rom mi finghoin Calendar Revision an nei a. Ni hmangin (Solar Calendar) siam a ni. Thla hming hi hnam ṭhenkhat chuan mahni thla hming neih anga vuah zui a ni a, ni ṭhen dan erawh chu khawvel pumah a inang tlang vek. Kum chhiar ṭanna erawh chu a inang vek lem lo. Romho chuan kum khat hi March thla aṭangin an chhiar ṭan a, khawvel ram tam zawk chuan January thla aṭangin an chhiar ṭan.

1. January (Pawlkut thla) : Litin ṭawng 'Januarius' aṭanga lak a ni a, Rom pathian 'Jenus' Gate leh kawngka pathian, indo laia ram venghimtu pathian hming chawia vuah.

2. February (Ramtuk thla) : Latin ṭawng 'Februarius' tih aṭanga lak a ni. Hri leng thei laka inven huna ngaih a ni.

3. March (Vau thla): Romho indonaa hnehtu pathian hming 'Mars' aṭanga lak a ni.

4. April(Ṭau thla) : Latin ṭawng 'Aprillius' aṭanga lak a ni a, trick haina thla tihna a ni.

5. May (Ṭamir thla): Latin ṭawng 'Meius Mensis' aṭanga lak a ni. 'Maia pathian' hming chawia vuah a ni.

6. June (Nikir thla): Rom hmeichhiate vengtu 'Juno pathian' hming chawia vuah a ni.

7. July (Vawk­hniahzawn thla) : Julius Caesar, Rome Emperor hming chawia vuah a ni.

8.August (Thiṭin thla) : Augus­tus Octavius, Rome Emperor 'Julius Caesar' thlaktu hming chawia vuah a ni.

9. September (Mimkut thla) : Latin ṭawnga 'Pasarihna' tihna a ni.

10. October (Khuang­chawi thla) : Latin ṭawnga 'Pariatna' tihna na ni.

11. November (Sahmulphah thla): Latin ṭawnga 'Pakuana' tihna a ni.

12. December (Pawl­tlak thla) : Latin ṭawnga 'Sawmna' tihna a ni.