KUM HLUI 2014 THLAH ZAN THLIR LETNA

Hmàn kumah khán ‘Kum thar hman dàn danglam’ tih thupui hmangin kum hlui thlah zàna hàlpuah hàl loh fakna ka ziak tawh a. Nikum hmasa (2013)-ah khán sawrkar ruahmanna hnuaiah kum hlui thlah zànah hàlpuah leh hàlmawi hàl a ni a; hàlna hmun ruat báka hâl an tam ták êm avàngin bengchheng kan insiam siak ta emaw tih mai tùr a ni. Nikum kum thar hlimah khán Central YMA chuan hàlpuah leh hàlmawi hàl an duh loh thu an puang chhuak a. Mi tam takin khatianga kum December 31, 2013 zàna hàlpuah hàl kha an sawisêl a ni. Sawrkar ruahmannaa hàlpuah leh hàlmawi hàlna hmun siam kha mi tam tak inthununna tlachhamte tihuangtautu mai a ni a. Sawrkarin sum eng emaw zât a sêng bawk a; ṭul miah loa sum paihna mai a ni.

Kum 2014 kum tìr aṭang khán December 31 zànah chuan eng ang takin khawsa leh hlawm ang i maw tiin kan lo thlir a. Kum tàwp dâwn ruaiah sawrkar hruaitute chuan Krismas leh kum hlui thlah zànah hàlpuah khap a nih tùr thu an sawi chhuak leh ta a. Mi tam tak ngaih dànah khatianga khap hun an siam kha a tlai mah mah a. Hâl lo tùra inkhap tùr a nih rau rau chuan a tlai berah October thla bul aṭangin khap a nih thu khauh deuh taka puan lâwk a ngai tawh zâwk a ni. October thla aṭang hian a tlângpuiin Mizoram hian Krismas leh kum thar lam kan hawi ṭan a. Sumdâwng tam tak pawhin Krismas atân thil an chah ṭan a. Kan rilru hi Krismas leh kum thar lo thleng tùr lam a hawi ṭhup tawh a ni. Chuvàngin hàlpuah leh hàlmawi khap tùr pawhin October thla bula tih ṭan a ngai.

Chutiang chu Krismas leh kum thar atân kan inbuatsaih hma dàn a nih avàngin eng tin nge sawrkarin hàlpuah leh hàlmawi hàl chunghângah thu tlûkna a siam dâwn tih kan ngaichâng deuh ṭhup àwm e. Kum hmasaa khati taka uchuaka an hàl avàng khán sawisèlna a nasa a; khati taka sawisèl hlawh a nih avàngin sawrkarin hàlpuah leh hàlmawi hàl chu a khap ngei a rinawm a. Mahse khapna thuchhuah a chhuak lawk lo a, December thla bulah emaw a chhuak eih eih lek ta chauh a. Khap a nih thu puan a nih khán sumdâwngte chuan hàlpuah leh hàlmawi chu an la lût ṭeuh tawh ang tih a rinawm. Chuvàngin sawrkar a che tlai a, khap tum si khapna thuchhuah a puang tlai deuh a; 2014 kum hlui thlah zànah hàlpuah hàl a tam phah ta a ni. Sawrkar hian hun lo kal zêl tùrah hàlpuah hàl khap a tum tak tak a nih chuan September/October vêlah thuchhuah siam tawh sela; kum 2014 kum hlui thlah zàn chauh ai kha chuan a hlawhtling ngei ang.

January 5, 2015-ah Vànglaini chanchinbu a lo chhuak ṭan a. Phêk hmasa ber leh langsàr lai berah chuan Chief Minister leh Home Minister-in mipuite kum thar chibai an bûk thu a chuang kulh a. Chutih kâra an thusawi chu hàlpuah khap chungchânga a hlawhtlin tâwk loh thu a ni. Chief Minister chuan Home Minister hmalákna anga damlo leh tar chak lo zâwkte ngaihtuah chunga hàlpuah leh a kaihhnawih hàl lo tùra mipui ngen chungchâng a sawinaah chuan, “Ngenna hi mipui nâwlpuiin an zawm laiin, mi tlêm tê, insûm thei loten boruak chhia leh bengchheng an siam lui ṭâlh a, a pawi hle a ni” a ti a. Hei hi ‘se bo hnua se kawng khàr ang’ an tih chu a ni àwm e! Home Minister pawhin “Kum hmasa lama hàlna hun kan siam zeuh khán mipui a tizawngchhang a ni. Bazar vêla hàlpuah leh hàlmawi an zuar tih kan hre lo a, min hrilhtu chu awm se kan man ngei ang” a ti a. Tu mahin sawrkar khap thil an zawrh chu anni Minister mi ropuite hnênah an sawi hauh lo ang. Tûn hnuah chuan hrilhtu an awm chauha man tum loin khap a nih rau rau chuan hrilh kher nghâk loin mantute chuan man tùr zawng sela. Kum dangah chuan khauh zâwka khap a nih tùr thu a sawi hi a taka a lo thlen beisei ngei bawk ila.

Police hotuten kum dang ang bawkin hàlpuah leh hàlmawi khap tùrin inbuatsaihna an nei ṭha niin an insawi a; mahse kum hlui thlah zàna hâltute kha an khap theih piah lama thleng niin an sawi lehlawi si a; hei pawh hi an thu inkalh deuh anga ngaih theih a ni a. December thlaah khán chuti takin hàlpuah leh hàlmawi khap tihlawhtling tùra a zuar rute man tùra police vâk vêl an tam vak lo a nih a rinawm. Aizâwl New Market vêlah mi 10 vêl manin an insawi a. “Theih tâwp kan chhuah a, a bák tihngaihna a awm lo a ni” tiin an sawi a. ‘Theihtàwp kan chhuah’ an tih miau chuan âwih lohsak ngawt chu a tih chi lêm lo ang a. Mahse kum 2012 lam ang tak kha chuan ṭan a khawh tâwk lo deuh niin a lang. Kan sawi tawh angin sawrkarin hàlpuah leh hàlmawi khap thu a chhuah hun kha a tlai hrim hrim a. Police-ho tân pawh miin an rûka an lâk luh tawh si chuan dap chhuah vak ngaihna a awm lo a ni mah na; tu mah inhêk duh kan awm ṭhin bawk si lo.

Vànglaini chan­chinbuah tho khán Police-in theih tàwp chhuaha hàlpuah leh hàlmawi zuarte zawng ni àwm taka an insawina hnuaiah chiah December 31, 2014 chhûnah khán Aizâwl Bazarpui bákah Aizawl hmun ṭhenkhatah chuan hàlmawi, hàlpuah leh rocket ualau taka zuar hmuh tùr an awm thu ziak a ni a. Chuvàngin sawrkarin kum hlui thlah zànah hàlpuah leh hàlmawi hàl khap mah se khapna thupêk kengkawhtute lamin chuti taka ṭhahnemngaia thupêk chu tihhlawhtlin an tum si loh chuan kum hlui thlah zànah khán hàlpuah hàl chu pumpelh rual a ni lo tih a chiang a. Home Minister sawi anga “Min hrilhtu awm se, kan man ang” tih te kha chu insawi thiam tumna thu chuangtlai mai a ni. “Mi tlêmtê, insûm thei lo” an tihte kha sawrkarin a duh chuan a khap thei khawpin a rinawm. Home Minister-in, “Kum hmasa lama hàlna hun kan siam zeuh khân mipui a tizawngchhang a ni” tih kha thudik tak a ni. Hmeichhe thu dàwnin han dâwn lêt ta ila, tizawngchhang lo tùr khán kum 2013-ah khán khap hmiah tùr a ni a; mahse thil tihchhin chákna avàngin an chhin sual ta a ni. Zu zawrh chugchângah pawh zawrh chhin an tum a, Chief Minister-in, “Huaisen takin kan en chhin dâwn” a lo ti tawh a. Kum 2015-ah hian a hma thei ang berin an en chhin dâwn tih chu Home Minister thusawi aṭangin a hriat theih a. Mi sâng chuang zetin zu lei phalna an dîl tawh tih chanchin thara an puan kan hriain chanchinbua an chhuah kan hmu bawk a. An chhin sual leh palh lo ang tih tu nge sawi thei? Thil ṭha lo hi chu tihchhin loh law law a ṭha ber a ni.